Bezsenność - prawdziwy problem?

2017-01-29
Bezsenność - prawdziwy problem?Nieprzespana noc? Problemy z zaśnięciem? A może budzisz się w nocy? Te wszystkie zachowania mogą być diagnozowane jako bezsenność. Pozornie może się wydawać, że kłopoty ze spaniem są tylko uciążliwe, jednak mogą prowadzić do znacznego pogorszenia komfortu życia, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci! Poznaj przyczyny zaburzeń snu i postaraj się je wyeliminować, a zapewne jakość Twojego życia się poprawi! 

Zaburzenia snu 

Bezsenność to jedno z najpopularniejszych zaburzeń snu obok bezdechu sennego, narkolepsji oraz somnambulizmu. Ta uznana przez Światową Organizację Zdrowia jednostka chorobowa jest definiowana jako nieprawidłowości snu związane z zaśnięciem, z utrzymaniem snu oraz jego złą jakością, jak również ze zbyt wczesnym budzeniem się, przy czym występują one co najmniej trzy razy w tygodniu i utrzymują się przez miesiąc, a ich konsekwencją jest pogorszenie samopoczucia lub zaburzenia funkcjonowania w ciągu dnia. Szacuje się, że problemy ze snem ma nawet do 50% ludzi, w dodatku częściej występują one u ludzi starszych oraz kobiet, szczególnie w okresie przekwitania. 

Bezsenność: rodzaje

W zależności od kryterium w specjalistycznej nomenklaturze wyróżnia się kilka typów bezsenności: 

  • bezsenność pierwotna – nazywana także samoistną, jest osobną jednostką chorobową, niepowiązaną z chorobami o podłożu somatycznym lub psychicznym.
  • bezsenność wtórna – jest objawem innego schorzenia, może być także związana ze stosowaniem substancji psychoaktywnych lub niektórych leków.
  • bezsenność przygodna – zaburzenia snu utrzymują się jedynie kilka dni.
  • bezsenność krótkotrwała – zaburzenia snu występują do 4 tygodni.
  • bezsenność przewlekła – nieprawidłowości snu utrzymują się powyżej miesiąca.
  • bezsenność zewnątrzpochodna – ta nazwa wskazuje na to, że przyczyną bezsenności są czynniki zewnętrze, szczególnie związane z higieną snu.
  • bezsenność wewnątrzpochodna – przyczyna zaburzeń snu tkwi w pacjencie.


Bezsenność: diagnoza 

Zdiagnozowanie bezsenności jest procesem skomplikowanym i wieloetapowym. Pierwszą wskazówką diagnostyczną jest informacja pacjenta o kłopotach ze snem oraz związanym z nimi obniżeniem jakości życia. Ta informacja jest subiektywna, jednak w większości przypadków to ona stanowi podstawę do podjęcia leczenia. Aby móc skutecznie zwalczać to schorzenie, trzeba poznać jego przyczyny. W pierwszym etapie diagnozowania lekarz sprawdza, czy problemy z zasypianiem mogą wynikać z chorób somatycznych. Jeśli stan fizyczny nie wpływa na jakość snu, przyczyn kłopotów ze snem upatruje się w zaburzeniach psychicznych (zwyczajowo lekarz zaleca prowadzenie dzienniczka snu). Jeśli powodem bezsenności nie są zaburzenia somatyczne lub psychiczne, konieczna jest konsultacja w profesjonalnej poradni leczenia zaburzeń snu. Pamiętaj, że zdiagnozowanie bezsenności nie wymaga specjalistycznych badań, jednak w szczególnie trudnych przypadkach zleca się wykonanie badania polisomnograficznego, w którego skład wchodzi elektroencefalogram (zapis czynności elektrycznej mózgu), elektrookulogram (zapis ruchów gałek ocznych) oraz elektromiogram (zapis czynności mięśni w czasie snu). 

Parametry snu

  • latencja snu – to wydłużenie okresu zasypiania, czyli czasu od położenia się do łóżka do momentu zaśnięcia, norma wynosi do 30 minut dla osób w przedziale wiekowym 18-65 lat oraz do 45 minut u osób powyżej 65 r.ż. Do określenia latencji snu konieczne jest wykonanie badania polisomnograficznego.
  • czas czuwania wtrąconego – łączny czas wszystkich wybudzeń w ciągu nocy; definiowany jako sumaryczny czas czuwania spędzony w łóżku pomiędzy wieczornym zaśnięciem a ostatecznym przebudzeniem się. Uznaje się, że czas czuwania wtrąconego nie powinien być dłuższy niż 30 minut.
  • całkowity dobowy czas snu – uważa się, że powinien on wynosić 6-6,5 godziny, przy czym nie wlicza się okresów wybudzania. Czas ten różni się dla poszczególnych ludzi, np. osoby z małą potrzebą snu mogą sypiać krócej, co nie wpłynie negatywnie na jakość ich życia.
  • wydajność snu – wyznacza ją stosunek całkowitego czasu snu do czasu spędzonego w łóżku, zasadniczo przyjmuje się, że dla osób w przedziale wiekowym 18-65 wydajność snu powinna wynosić powyżej 90%, a u osób starszych – powyżej 85%.

Bezsenność: przyczyny

Przyczyny bezsenności są bardzo różne, czasami ich wyeliminowanie jest banalnie proste, w innych przypadkach wymaga nieco wysiłku, a w jeszcze innych – jest bardzo trudne. Można wyodrębnić kilka grup czynników, które wywołują bezsenność: 

- nieprzestrzeganie higieny snu – to pojemne pojęcie obejmuje szereg nawyków, które negatywnie wpływają na jakość snu. Można tu wskazać m.in. siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej, spożywanie ciężkich posiłków przed snem, niewygodne łóżko, nieodpowiednia temperatura w sypialni, przebywanie w łóżku w celach innych niż sen lub seks, zmienne godziny zasypiania i wstawania, drzemki w ciągu dnia, próby zaśnięcia za wszelką cenę, lęk i napięcie związane z tym, czy uda się przespać kolejną noc, zbyt duże natężenie światła lub hałasu.

- choroby somatyczne – ich wystąpienie może powodować kłopoty z zasypaniem, zaliczyć tu można np. przerost prostaty, choroby układu krążeniowo-oddechowego, choroby, którym towarzyszy ból.

- choroby psychiczne – bardzo często wiążą się z bezsennością, zwykle są to depresje, psychozy, epizody manii, schizofrenia.

- stosowanie leków lub używek – używki takie jak kawa, alkohol i narkotyki znacząco pogarszają jakość snu, podobny wpływ mogą mieć niektóre leki.

- czynniki psychologiczne – sytuacje stresowe, konflikty osobiste.


Bezsenność: leczenie niefarmakologiczne

Sposoby na bezsenność są przeróżne, do najważniejszych należą metody leczenia niefarmakologicznego, które stanowią podstawę terapii zaburzeń snu. Zwykle stosuje się metody behawioralne, wśród których wyróżnia się:

- metodę ograniczania snu (redukcji czasu snu) – polegającą na określeniu średniego czasu snu, który wyznacza się w oparciu o dzienniczek snu, a następnie skróceniu czasu przebywania w łóżku do tylu godzin, ile wynosi średni czas snu, przy czym nie powinien być on krótszy niż 5 godzin. Celem tej techniki jest wytworzenie określonego warunkowania (pójście wieczorem do sypialni równa się uczucie zmęczenia i szybki początek snu).

- metoda kontroli bodźców – jej istotą jest organizacja procesu spania poprzez eliminację różnych bodźców rozpraszających. Oznacza to, że po położeniu się do łóżka nie można wykonywać takich czynności jak jedzenie, czytanie, korzystanie z telewizji i komputera. W przypadku niemożności zaśnięcia należy wyjść z sypialni i spędzić kilka minut w innym pomieszczeniu.

Oprócz kształtowania nowych zwyczajów zwykle w terapii niefarmakologicznej zwraca się uwagę na pozostałe elementy zaliczane do higieny snu, np. wietrzenie sypialni przed spaniem, zwiększenie aktywności fizycznej późnym popołudniem.


Bezsenność: leczenie farmakologiczne 

Zasadniczo farmakologiczne leczenie bezsenności ma jedynie wspierać terapię niefarmakologiczną, wynika to z faktu, że leki po pierwsze nie zapewniają naturalnego snu (wydłużają zwykle jedynie fazę snu płytkiego), po drugie – mogą uzależniać, a ich stałe przyjmowanie obniża ich skuteczność. W leczeniu bezsenności zwykle stosuje się cztery grupy leków: pochodne benzodiazepiny, niebenzodiazepinowe leki nasenne, sedatywne leki przeciwdepresyjne oraz inne stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych leki sedatywne. Są to leki na receptę, np. Signopam czy Zolpigen. Stosowanie leków nie jest problemem, jeśli zaburzenia snu występują rzadko i są związane np. z konkretnym dniem w pracy, natomiast ich zażywanie w przypadku bezsenności przewlekłej wymaga starannego rozplanowania (maksymalnie 3 kolejne noce, nie więcej niż 15 razy w miesiącu). W aptekach stacjonarnych i internetowych można znaleźć również suplementy diety w postaci tabletek, kapsułek i herbatek, które zawierają naturalne wyciągi roślinne lub melatoninę. Preparaty te pomagają wyciszyć organizm i złagodzić problem bezsenności, jednak – podobnie jak leki na receptę – nie eliminują przyczyn bezsenności. Wśród najpopularniejszych produktów można wymienić m.in. Olimp Forsen, Nervomix Control, Benosen, Krople walerianowe, Destresan Noc, Herbatka Zdrowy Sen Fix czy Melatonina

Sen to jeden z najważniejszych elementów wpływających na samopoczucie oraz zdrowie, ponieważ właśnie wtedy organizm może zregenerować siły i wypocząć. Niestety współczesny tryb życia, stopniowe odrzucanie naturalnego rytmu dobowego, pogarszanie higieny snu oraz schorzenia psychiczne i somatyczne powodują występowanie zaburzeń snu, w szczególności zaś bezsenności. Pamiętaj, że o jakości Twojego życia może przesądzić kilka dobrych lub złych nawyków!

Autor: Ewa Krulicka, i-Apteka.pl

Pokaż więcej wpisów z Styczeń 2017
Podziel się swoim komentarzem z innymi
* Przed użyciem leków zapoznaj się z jego ulotką, która zawiera wskazania, przeciwskazania, dane dotyczace działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczace stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel