Korzeń (i nie tylko) mniszka lekarskiego - złoto polskich łąk

2017-01-22
Korzeń (i nie tylko) mniszka lekarskiego - złoto polskich łąkWiosna kojarzy Ci się z morzem żółci, a lato z puchowymi kulami? Nic dziwnego, mlecz gęsto porasta polskie niziny i wyżyny, rośnie swobodnie na gościnnych łąkach i wdziera się nieproszony, by zaburzać wypielęgnowane, równo przycięte trawniki. Mniszek lekarski powszechnie uważany jest za chwast, który trudno wyplenić, a przecież w tej roślinie zamknięta jest cała apteka! W mleczu znajdują się prawdziwe skarby – witaminy, sole mineralne, garbniki, triterpeny, flawonoidy i karotenoidy.

Mniszek lekarski – jak go rozpoznać? 

Chyba każdy wie, jak wygląda mniszek lekarski. W końcu nie sposób przegapić intensywnie żółtych kwiatów na wiosennych łąkach, które z czasem zamieniają się w puchowe dmuchawce. Oprócz charakterystycznych kwiatów mniszek pospolity ma jeszcze inne typowe cechy takie jak duże, głęboko powcinane liście ułożone w kształcie rozety oraz biały sok mleczny, widoczny po zerwaniu łodygi. Skoro wiesz, jak wygląda mniszek, dowiedz się również, jak bywa on nazywany, a nazw tych jest wiele: mniszek pospolity, mlecz, mlecz zajęczy, mlecz króliczy, mnich, męska stałość, popia głowa, żabi kwiat, dmuchawiec, lwi ząb. Co jeszcze warto o nim widzieć? Mniszek porasta niemal cały świat, a we Francji i Niemczech jest uprawiany na dużych obszarach, aby pokryć zapotrzebowanie na ten surowiec. 

Mniszek lekarski – kiedy zbierać? 

Czas zbioru zależy od tego, która część rośliny jest Ci potrzebna. Jako pierwsze zbiera się ziele mniszka – gdy tylko roślina wykształci rozetę liści i pędy z pąkami, należy ściąć całą część nadziemną i suszyć w warunkach naturalnych. Jeśli potrzebujesz tylko liści, zaraz po zerwaniu części nadziemnej usuń pędy kwiatostanowe. Liście i kwiaty najlepiej zbierać w słoneczny dzień, po ustąpieniu rosy. Aby wykorzystać korzeń, należy poczekać do późnej jesieni i wykopać w całości, uważając, aby go nie uszkodzić. Korzeń mniszka przed wysuszeniem należy starannie oczyścić z ziemi, umyć i osuszyć, a następnie oddzielić od niego część nadziemną. Właściwe suszenie przebiega w temperaturze 30 stopni! Mlecz wygląda wspaniale także po wysuszeniu – odpowiednio wysuszony mniszek wciąż ma zielone liście, żółte kwiaty i biały korzeń, w którego przekroju zaznacza się żółty rdzeń! 

Mniszek lekarski: substancje aktywne biologicznie 

Najpopularniejszym elementem mleczu jest korzeń, choć cała roślina aż kipi od substancji aktywnych biologicznie. W mniszku znajdują się gorycze, laktony seskwiterpenowe (pochodne eudesmanu, germakranu i gwajanu, dawniej występujące pod wspólną nazwą taraksacyna), alkohole triterpenowe (taraksasterol, α-taraksasterol, tarakserol i α- i β-amyryna, pochodne cykooartanu i lupanu), 16-hydroksypochodne taraksasterole (arnidiol i faradiol), fitosterole (β-sitosterol, stigmasterol i kampesterol), flawonoidy (pochodne luteoliny i kwercetyny), polifenolokwasy (kwas cykoriowy, chlorogenowy, kaftarowy, kawowy). Oprócz tego mlecz zawiera karotenoidy, kumaryny, inulinę, sole mineralne (zwłaszcza sole potasu), witaminę C, aminokwasy, a także gumy, żywice, woski, białka, kwasy tłuszczowe, i enzymy. 

Korzeń mniszka lekarskiego 

Korzeń mniszka sprawdza się w łagodzeniu wielu dolegliwości, przede wszystkim wspiera wydzielanie żółci i ułatwia jej przepływ, co przekłada się na poprawę procesów trawienia. Za działanie choleretyczne (żółciotwórcze) odpowiadają laktony seskwiterpenowe, które drażnią zakończenia nerwowe grzbietu języka, co prowadzi do zwiększonej sekrecji śliny, soków trawiennych i żółci. Mniszkowi przypisuje się również działanie przeciwzapalne, co pozwala wykorzystywać go w chorobach reumatycznych, a ze względu na obecność inuliny jest stosowany w stanach przedcukrzycowych i w przebiegu cukrzycy. Ponadto korzeń mniszka wykazuje działanie przeciwzakrzepowe i detoksykacyjne, a także korzystnie wpływa na odporność, m.in. poprzez wspieranie naturalnej mikroflory jelitowej. Mlecz jest wskazany pomocniczo w leczeniu chorób skórnych. 

Liście mniszka lekarskiego 

Liście mniszka działają moczopędnie, przy czym zwiększenie wydalania moczu nie powoduje utraty potasu, który występuje w roślinie w dużych ilościach. Istnieją przesłanki, że działanie diuretyczne przekłada się na właściwości zapobiegające tworzeniu się kamieni w układzie moczowym. Badania dowodzą, że liście mleczu potencjalnie posiadają właściwości przeciwnowotworowe i antyoksydacyjne (silniejsze niż wyciągi z korzeni tej rośliny). 

Kwiaty mniszka lekarskiego 

Zwykle polecane są one w leczeniu przewlekłych nieżytów gardła i jamy ustnej, ponieważ wspomagają łagodzenie kaszlu. Kwiaty wpływają regulująco na miesiączkowanie i jajeczkowanie. 

Dwa oblicza miodu z mniszka 

Do intensywnie żółtych kwiatów zlatuje wiele owadów, nic dziwnego, w końcu mlecz to jedna z roślin miododajnych. Miód mniszkowy ma piękną jasnożółtą barwę i delikatny smak, typowa jest dla niego szybka, choć nierównomierna krystalizacja. Nie od dziś mówi się, że miód pszczeli z mniszka lekarskiego jest jednym z najzdrowszych, o czym świadczy wysoka aktywność biotyczna (biologiczna). Spożywanie miodu z mleczu zalecane jest w chorobach żołądka i jelit, skurczach żołądka i jelit, chorobach wątroby i dróg żółciowych, zaburzeniach trawienia oraz niedokrwistości i chorobach o podłożu reumatycznym. To pszczele złoto pomaga zwalczyć także stany wyczerpania psychicznego i fizycznego. Miód z mleczu jest jednak trudno dostępny, dlatego już od dawna znany jest przepis na syrop z mleczu, który ze względu na swoją konsystencję nazywany jest „miodem z mleczu”. 

Syrop z mniszka lekarskiego 

Syrop z mleczu jest bardzo łatwy do przygotowania, choć wymaga sporo cierpliwości. Istnieje wiele przepisów, które różnią się proporcjami, choć zasadniczo wszystko, czego potrzebujesz do przygotowania „miodu z mleczu” to żółte kwiaty mniszka, woda, cukier i sok z cytryn! Do tego kilka godzin gotowania i oczekiwania na gotowy syrop – oto cały sekret receptury. „Miód z mniszka” można uzyskać jeszcze inaczej – zalewając kwiaty dowolnym rodzajem miodu i odstawiając na 2-3 tygodnie. Oba produkty cechują się właściwościami wzmacniającymi organizm. 

Mniszek na aptecznych półkach 

Sklepy zielarskie oraz apteki stacjonarne i internetowe oferują liście i korzenie mniszka lekarskiego w formie suszu, np. Korzeń mniszka 50g, jak i kapsułek, np. Swanson Dandelion mniszek lekarski. Nierzadko korzeń mniszka wykorzystywany jest jako składnik preparatów ziołowych, np. Adiposina, Hepatina, Degrosan, Pulmosan, Zdrowe oczy ochrona i regeneracja, podobnie jak wyciąg z korzenia mleczu, np. Gastrochol, Cholagogum. Nie można także nie wspomnieć, że mniszek pospolity chętnie stosowany jest w kosmetykach i produktach pielęgnacyjnych, np. Ziaja Płyn do higieny intymnej mniszek lekarski. 

Osoby ceniące zdrowie i naturalne sposoby dbania o dobrą kondycję organizmu na pewno sięgną po gotowe preparaty z mniszkiem lub samodzielnie przygotują napary, syropy lub wina z tej rośliny. Najważniejsze jest to, że mlecz jest łatwo dostępny, sprawdzony i bezpieczny (unikać powinny go tylko osoby z nadkwaśnością soku żołądkowego i wrzodami oraz osoby uczulone, a konsultacja z lekarzem jest niezbędna w przypadku niedrożności jelit i dróg żółciowych). Natura tworząc mlecz, po raz kolejny udowodniła, że sama dostarcza surowców, które wspomagają zwalczanie różnych schorzeń!

Autor: Ewa Krulicka, i-Apteka.pl

Pokaż więcej wpisów z Styczeń 2017
Podziel się swoim komentarzem z innymi
* Przed użyciem leków zapoznaj się z jego ulotką, która zawiera wskazania, przeciwskazania, dane dotyczace działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczace stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel