Czego unikać przy raku prostaty? Na to zwróć uwagę
15.09.2025mgr farm. Jarosław Buczarski
Mężczyźni, u których stwierdzono raka prostaty, kierowani są na specjalistyczne leczenie. Jednak środki farmakologiczne, a czasem także zabieg operacyjny to tylko część terapii. Leczenie obejmuje również cały szereg działań wspomagających. Trzeba mieć ponadto na uwadze, że jest długa lista rzeczy, które szkodzą mężczyznom. Co warto robić, a czego unikać przy raku prostaty?
Spis treści:
- Dieta i żywienie – czego unikać przy raku prostaty?
- Szkodliwe nawyki i styl życia
- Hormony i terapie hormonalne – ostrożność
- Suplementy i ziołolecznictwo – co może szkodzić?
- Czynniki środowiskowe i chemiczne
- Przeciwwskazania podczas leczenia
Dieta i żywienie – czego unikać przy raku prostaty?
Nie będzie żadną niespodzianką, że jedną z kluczowych zmian, jaką trzeba przeprowadzić po zdiagnozowaniu raka prostaty, jest modyfikacja sposobu żywienia. Dla mężczyzn, którzy do tej pory niespecjalnie przestrzegali zasad zdrowej diety, zmiana ta może być wręcz rewolucyjna. Czego nie jeść przy raku prostaty?
Czerwone mięso i przetworzone
To zalecenie może być szczególnie trudne dla miłośników mięsa, gdyż w pierwszej kolejności trzeba wykluczyć lub mocno ograniczyć jedzenie czerwonego mięsa – wieprzowiny, wołowiny, a także tłustych mięs i przetworów mięsnych – kiełbas, pasztetów, kabanosów, salami, parówek, boczku, smalcu i słoniny.
Jeśli chodzi o kwestię czerwone mięso a rak prostaty, to badania wskazują, że u mężczyzn, którzy je spożywają (szczególnie smażone i grillowane), rośnie ryzyko rozwoju raka prostaty (jak również innych nowotworów, np. raka jelita grubego).
Nie tylko tłuszcze nasycone trzeba eliminować, równie ważne jest unikanie tłuszczów trans, które znaleźć można w margarynach, gotowych daniach, potrawach smażonych, fast foodach, chipsach i innych produktach przetworzonych, słodyczach i wyrobach cukierniczych (słodkości trzeba unikać także z powodu nadmiernej ilości cukrów prostych).
Wysokoprzetworzona żywność jest szkodliwa nie tylko z uwagi na zawartość tłuszczów nasyconych i tłuszczów trans, ale i konserwantów, sztucznych dodatków, a także dużej ilości soli. Spożywanie nadmiernej ilości soli obciąża układ moczowy, jednocześnie sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie.
Nabiał wysokotłuszczowy
Wysoką zawartość tłuszczów nasyconych mają także produkty nabiałowe – pełnotłuste mleko i twaróg, a przede wszystkim masło, śmietana, sery żółte, sery dojrzewające i pleśniowe. Z tego względu należy ograniczyć ich spożycie.
Dodatkowo zgodnie z wynikami prowadzonych badań w zakresie nabiał a rak prostaty uważa się, że kazeina (białko mleka) może pobudzać komórki nowotworowe prostaty do szybszego podziału i wzrostu. Także znajdujący się w nabiale wapń może przyspieszać rozwój zmian rakowych w obrębie prostaty. Niektórzy sugerują, że dorośli mężczyźni powinni unikać nie tyle pełnotłustego mleka, co mleka w ogóle.
Alkohol i jego wpływ na leczenie
Alkohol należy do substancji, które są na szczycie listy „czego unikać przy raku prostaty”! Generalnie ma on szkodliwy wpływ na organizm, obciąża m.in. wątrobę i osłabia odporność, ale to nie wszystko. Jak to wygląda w przypadku rak prostaty a alkohol? Spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju raka prostaty. Ponadto u mężczyzn ze zdiagnozowanym nowotworem alkohol może zmniejszać skuteczność leczenia oraz zwiększać ryzyko przerzutów.
Skoro wiadomo, co jest niewskazane do spożycia, to jak powinna wyglądać dieta przy raku prostaty? Przede wszystkim należy wybierać produkty świeże i mało przetworzone. Codzienna dieta musi dostarczać odpowiedniej ilości makro- i mikroskładników, szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększenie podaży białka.
Jaka dieta przy raku prostaty? Niezbędne w codziennym menu są różnokolorowe warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste, chude mięso, ryby morskie, rośliny strączkowe. W kwestii tłuszcze a rak prostaty wskazane jest zastępowanie tłuszczów nasyconych tłuszczami nienasyconymi, których źródłem są roślinne oleje, orzechy, nasiona i pestki. Należy też zmniejszyć spożycie cukru, zamiast niego można stosować słodziki.
W przypadku jakichkolwiek problemów z realizacją dziennego zapotrzebowania na składniki odżywcze należy włączyć uzupełniające żywienie przy raku prostaty w postaci preparatów typu Nutridrink. Zmniejszają one ryzyko niedożywienia organizmu i wyniszczenia związanego z chorobą nowotworową.
Warto dodać, że jest kilka konkretnych produktów, które mężczyźni leczący się z powodu raka gruczołu krokowego koniecznie powinni jeść. Produkty te pomagają obniżać antygen prostaty we krwi (PSA), co może ograniczyć ryzyko nawrotu. Co jeść przy raku prostaty?
-
likopen – głównie pomidory i przetwory pomidorowe, papaja, brzoskwinie, arbuz
-
beta-karoten – marchewka, dynia, szpinak, brokuł
-
kwasy Omega-3 – tłuste ryby morskie (np. łosoś, śledź, makrela), olej (np. rzepakowy, lniany), orzechy włoskie, siemię lniane
-
witaminę C – papryka, natka pietruszki, czarna porzeczka, truskawki, owoce cytrusowe
Do polecanych produktów zaliczana jest też soja. Jak wygląda kwestia soja a rak prostaty? Jest ona bogata w izoflawony, które mogą wpływać na zmniejszenie ryzyka wystąpienia raka gruczołu krokowego.
Szkodliwe nawyki i styl życia
Oprócz diety pod lupę należy wziąć całościowy styl życia. Niekorzystnie na organizm działają zarówno używki, jak i przewlekły stres. Dodatkowo wspomnieć trzeba o bardzo szkodliwym wpływie nadwagi, otyłości oraz siedzącego trybu życia. Co szkodzi przy raku prostaty?
Palenie tytoniu i substancje szkodliwe
Na początek trzeba omówić kwestię rak prostaty a palenie. Substancje toksyczne znajdujące się w dymie papierosowym stanowią czynnik ryzyka rozwoju raka prostaty, równocześnie dwukrotnie zwiększają ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu. W przypadku zdiagnozowania raka prostaty u palacza wskazane jest jak najszybsze rzucenie palenia. Nałóg ten pogarsza rokowania i zmniejsza skuteczność leczenia.
Siedzący tryb życia i nadwaga
Siedzący tryb życia wiąże się bezpośrednio z nadwagą i spowolnionym metabolizmem, jednak w kontekście raka prostaty znaczenie ma jeszcze jedna rzecz. Brak ruchu i spędzanie długich godzin w pozycji siedzącej może pośrednio przyczyniać się do zaburzenia równowagi hormonalnej, co jest jednym z czynników rozwoju raka prostaty.
Jak wygląda zależność otyłość a rak prostaty? Nadmierna masa ciała może sprzyjać rozwojowi raka prostaty. Po pierwsze tkanka tłuszczowa produkuje hormony, m.in. estrogeny i insulinopodobny czynnik wzrostu IGF-1 (stymuluje on wzrost komórek nowotworowych).
Po drugie otyłość sprzyja utrzymywaniu się stanu zapalnego w organizmie, co też może zwiększać ryzyko chorób nowotworowych. Po trzecie osoby z nadwagą i otyłością częściej cierpią z powodu stresu oksydacyjnego, a wolne rodniki uszkadzają DNA i komórki, podwyższając tym samym ryzyko mutacji.
Wniosek z tego jest prosty, istnieje bezpośrednia korelacja – rak prostaty a masa ciała, dlatego wskazane jest zrzucenie nadmiernych kilogramów, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju nowotworu gruczołu krokowego i zwiększyć szanse wyleczenia choroby – u otyłych mężczyzn ze zdiagnozowanym rakiem prostaty ryzyko zgonu jest wyższe niż u mężczyzn o prawidłowej wadze.
Osoby otyłe i z nadwagą powinny nie tylko zmniejszyć ilość spożywanych kalorii, ważna jest też aktywność fizyczna rak prostaty nie jest przeciwwskazaniem do ćwiczeń i treningów. Wskazany jest umiarkowany wysiłek odpowiedni do możliwości. Sport przy raku prostaty pomaga zmniejszyć masę ciała, jak również stanowi wsparcie w leczeniu choroby.
Chroniczny stres i niedobór snu
Stres a rak prostaty – to kolejne z zagadnień, które trzeba omówić. Długotrwały stres ma bardzo negatywny wpływ na organizm – sprzyja procesom zapalnym, przyczynia się do osłabienia układu odpornościowego i do zaburzeń równowagi hormonalnej. Może się to przekładać na wzrost ryzyka zachowania na raka prostaty oraz na zmniejszenie zdolności komórek odpornościowych do walki z chorobą.
Nie tylko stres jest czynnikiem ryzyka rozwoju raka gruczołu krokowego, jest nim także chroniczny niedobór snu. U mężczyzn cierpiących z powodu przewlekłego niedostatku snu to ryzyko jest aż dwukrotnie wyższe. Jednocześnie trzeba podkreślić, że pojawiające się problemy z zasypianiem mogą wskazywać na raka prostaty – szczególnie ich nasilanie się może świadczyć o postępie choroby.
Hormony i terapie hormonalne – ostrożność
Rak prostaty jest nowotworem hormonozależnym, co za tym idzie, wymagane jest zachowanie należytej ostrożności w kwestii stosowania na własną rękę jakichkolwiek środków hormonalnych i stymulujących produkcję testosteronu.
Zewnętrzne źródła hormonów
W przypadku mężczyzn często stosuje się leki hormonalne w ramach terapii zastępczej oraz leczenia niepłodności. W tym celu wykorzystuje się środki z testosteronem, a czasem także z dehydroepiandrosteronem. Podawane są one w postaci zastrzyków, żeli, plastrów i implantów.
Ze względu na to, że rak prostaty jest hormonozależny, a stosowanie hormonów zewnętrznych może stymulować wzrost nie tylko zdrowych komórek prostaty, ale i komórek nowotworowych, nie można stosować takich leków bez wcześniejszego wykonania badań i bez konsultacji z lekarzem, a w przypadku podejrzenia raka prostaty lub zdiagnozowanego raka prostaty nie należy w ogóle ich stosować.
Suplementy o działaniu hormonalnym
Niezalecane w przypadku raka gruczołu krokowego są dostępne w aptekach preparaty o działaniu hormonalnym, w tym różnego rodzaju boostery testosteronu. Przy okazji trzeba też poruszyć temat rak prostaty a potencja. Niestety zarówno sama choroba, jak i jej leczenie może obniżać libido i zmniejszać popęd seksualny. Podczas terapii onkologicznej nie jest wskazane stosowanie suplementów na potencję, aby nie zaburzyć procesu leczenia.
Leki wpływające na poziom testosteronu
Leczenie raka prostaty polega na obniżaniu poziomu testosteronu. Hormonoterapia może być stosowana samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami, np. radioterapią. Zmniejszenie poziomu testosteronu spowalnia rozwój nowotworu. W tym celu stosuje się np. leki blokujące produkcję testosteronu, czyli agonistów LHRH lub leki blokujące działanie testosteronu na komórki nowotworowe, czyli antyandrogeny.
Suplementy i ziołolecznictwo – co może szkodzić?
W przypadku zdiagnozowanego raka prostaty oraz rozpoczętego leczenia onkologicznego nie powinno się stosować żadnych suplementów i preparatów ziołowych bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem. Niestety niektóre zioła i suplementy (np. suplementy na odporność) mogą przynosić więcej szkody niż pożytku!
Niebezpieczne interakcje z leczeniem
Suplementy przy raku prostaty mogą wchodzić w interakcję z lekami onkologicznymi, dlatego nie jest wskazane ich stosowanie bez konsultacji z lekarzem i bez przeprowadzenia odpowiednich badań.
Wysokie dawki witamin i minerałów
W szczególności należy unikać stosowania preparatów zawierających witaminy i składniki mineralne w wysokich dawkach. Faktem jest, że organizm zmagający się z tak poważną chorobą, jaką jest rak gruczołu krokowego, ma większe zapotrzebowanie na niektóre składniki, ale należy je dostarczać wraz z dietą!
Jeśli chodzi o witaminy przy raku prostaty, to wyjątkiem jest tu witamina D, której niedobory są częste wśród populacji. Jej suplementacja jest zwykle wskazana, przy czym to lekarz powinien określić właściwą dawkę.
Preparaty ziołowe do unikania
Choć zioła uznawane są za skuteczne wsparcie dla organizmu, niekoniecznie są dobre dla pacjentów z rakiem prostaty. O możliwości ich stosowania powinien zdecydować lekarz, przy czym zazwyczaj niewskazane są takie zioła jak dziurawiec zwyczajny, miłorząb japoński, jeżówka, a nawet rumianek.
Czynniki środowiskowe i chemiczne
Mechanizm rozwoju raka gruczołu krokowego jest wieloczynnikowy. Wiele zostało już powiedziane o znaczeniu diety i otyłości w zwiększaniu ryzyka jego rozwoju, ale takich czynników jest więcej. Wśród nich wymienić trzeba czynniki środowiskowe i chemiczne, które mogą m.in. zaburzać gospodarkę hormonalną organizmu.
Pestycydy i toksyny
Badania wskazują, że znaczenie w rozwoju raka prostaty może mieć ekspozycja na różnego rodzaju pestycydy i toksyny, w tym cykliczne węglowodory aromatyczne (są one obecne np. w dymie tytoniowym, powstają podczas smażenia tłuszczów zwierzęcych i podczas wędzenia) i polichlorowane bifenyle. W dodatku u osób narażonych na kontakt z chemikaliami rak może przybierać bardziej agresywne postaci.
Plastik i związki chemiczne
Uważa się, że za wzrostem ryzyka rozwoju raka prostaty stoją także takie substancje jak bisfenol A. Jest on często wykorzystywany w produkcji opakowań plastikowych i puszek, w których przechowywana jest żywność i napoje.
Promieniowanie i czynniki zawodowe
Wyniki badań naukowych wskazują też na związek między wykonywanym zawodem a wyższym ryzykiem raka prostaty. Szczególnie zwraca się tu uwagę na długotrwałą ekspozycję na pestycydy, defolianty, kadm, arsen, chrom, ołów, jak również na promieniowanie jonizujące. W grupie ryzyka znajdują się takie zawody jak np. rolnicy, spawacze, pracownicy firm produkujących akumulatory, strażacy.
Przeciwwskazania podczas leczenia
Leczenie onkologiczne zwykle jest bardzo wyczerpujące dla pacjenta, kolejne serie chemii lub naświetlań znacząco osłabiają organizm, dlatego ważne jest, aby przestrzegać kilku zasad obowiązujących podczas terapii.
Ograniczenia przy chemioterapii
Podczas chemioterapii trzeba wykluczyć wszelkie produkty, które mogłyby osłabiać i obciążać organizm, zwłaszcza układ odpornościowy i pokarmowy. Nie można pić alkoholu, jeść ostrych przypraw, wzdymających produktów i ciężkostrawnych potraw. Przeciwwskazane jest palenie papierosów. Ponadto trzeba unikać czynników zwiększających ryzyko infekcji, np. nie należy jeść surowych i niedogotowanych potraw oraz produktów z niepasteryzowanego mleka, należy też unikać np. dużych skupisk ludzkich.
Zasady podczas radioterapii
W przypadku radioterapii niezwykle ważne jest dbanie o skórę w okolicy, która była napromieniowana. Skórę należy utrzymywać w czystości, należy także stosować specjalistyczne preparaty o działaniu natłuszczającym. Wskazane jest także unikanie ekspozycji skóry na słońce.
Interakcje z lekami onkologicznymi
Jedną z podstawowych zasad podczas leczenia onkologicznego jest unikanie grejpfrutów i soku grejpfrutowego. Owoce te mogą wpływać na metabolizm leków. Ponadto poszczególne leki na raka mają własne ograniczenia, dlatego każdy pacjent powinien otrzymać listę produktów leczniczych, suplementów, żywności i ziół, które mogą wchodzić w interakcje z zaleconą terapią onkologiczną!
Mężczyźni powinni wiedzieć, czego unikać przy raku prostaty? Przestrzeganie tych zasad nie tylko jest korzystne w przypadku zdiagnozowanej choroby. Ograniczenie spożycia czerwonego mięsa, tłuszczów nasyconych i alkoholu, a także utrzymywanie prawidłowej masy ciała w pierwszej kolejności pomaga zmniejszyć ryzyko rozwoju raka prostaty!
