Szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby (WZW) typu A i B – jak chronić siebie i bliskich?

Wirusowe zapalenie wątroby (WZW) to podstępne choroby zakaźne, które często rozwijają się bezobjawowo, ale mogą prowadzić do poważnych powikłań – w tym niewydolności wątroby, marskości czy nawet nowotworów. W czasach globalnych podróży, większego narażenia na zakażenia oraz rosnącej świadomości zdrowotnej, profilaktyka staje się kluczowa. Jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony jest szczepienie przeciwko WZW typu A – forma immunizacji zalecana zarówno dzieciom, jak i dorosłym narażonym na kontakt z wirusem HAV.

Ale ochrona przed WZW to nie tylko kwestia pojedynczej szczepionki. Równie istotne – a nawet obowiązkowe w Polsce – jest szczepienie przeciwko WZW typu B, które od lat ratuje życie i zdrowie, skutecznie ograniczając rozprzestrzenianie się wirusa HBV.

W tym artykule wyjaśniamy, czym różnią się typy WZW, kto powinien się zaszczepić i dlaczego warto chronić nie tylko siebie, ale też swoich bliskich.

Czym są WZW A i WZW B?

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (HAV) to choroba przenoszona głównie drogą pokarmową – przez skażoną wodę, żywność, a także przez bliski kontakt z osobą zakażoną. Często określa się ją jako „chorobę brudnych rąk”. Choć jej przebieg zazwyczaj jest łagodny i nie przechodzi w postać przewlekłą, to u dorosłych może wiązać się z ciężkim stanem i długotrwałym osłabieniem organizmu.

Z kolei wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) to poważna choroba zakaźna przenoszona przez krew i inne płyny ustrojowe – np. drogą kontaktów seksualnych, podczas zabiegów medycznych, tatuażu czy używania wspólnych igieł. W przeciwieństwie do HAV, HBV może prowadzić do przewlekłego zapalenia wątroby, marskości czy raka wątrobowokomórkowego.

Dlaczego szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B są tak ważne?

Szczepionka przeciw WZW A zawiera inaktywowany wirus, który nie wywołuje choroby, ale pobudza organizm do wytwarzania odporności. Pełny schemat obejmuje dwie dawki, podawane w odstępie 6–12 miesięcy. Skuteczność tej szczepionki sięga nawet 98–100%, a odporność utrzymuje się przez wiele lat – prawdopodobnie całe życie. To idealne rozwiązanie dla osób podróżujących do krajów o niższym standardzie sanitarnym, ale także dla pracowników gastronomii, służby zdrowia czy rodzin małych dzieci.

W Polsce szczepienie przeciw WZW B znajduje się w kalendarzu szczepień obowiązkowych i jest rutynowo podawane noworodkom. Dorośli, którzy nie zostali zaszczepieni wcześniej, mogą to zrobić w każdej chwili – szczególnie jeśli należą do grup podwyższonego ryzyka: pracowników medycznych, osób przewlekle chorych, przed planowanymi operacjami czy podróżami do regionów endemicznych.

Schematy szczepień – kto powinien się zaszczepić?

Szczepienie przeciwko WZW typu A:

• Dzieci – zalecane od 12. miesiąca życia
• Dorośli – szczególnie osoby podróżujące, pracownicy gastronomii, opiekunowie dzieci, osoby z przewlekłymi chorobami wątroby, osoby z HIV
• Schemat: 2 dawki (0 i 6–12 miesięcy)

Szczepienie przeciwko WZW typu B:

• Noworodki i niemowlęta – w ramach programu obowiązkowego
• Osoby dorosłe – nieszczepione wcześniej, szczególnie w grupach ryzyka
• Schemat: 3 dawki (0, 1, 6 miesięcy) lub przyspieszony dla podróżnych

Czy szczepionki przeciwko WZW są bezpieczne?

Tak. Zarówno szczepionka przeciw HAV, jak i HBV są szczepionkami inaktywowanymi i bardzo dobrze tolerowanymi. Najczęstsze niepożądane odczyny to:

• miejscowy ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
• przemijające osłabienie lub gorączka.

Ciężkie reakcje alergiczne są ekstremalnie rzadkie, a bilans korzyści zdecydowanie przewyższa ewentualne ryzyko. Co ważne – szczepionka przeciw WZW B nie zawiera żywego wirusa, więc nie można się nią zakazić.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy szczepienia przeciwko WZW A i B można łączyć?

Tak, dostępne są szczepionki skojarzone (np. Twinrix), które chronią przed obydwoma typami WZW w jednym cyklu.

Czy trzeba odnawiać szczepienia?

W przypadku WZW A – odporność po dwóch dawkach może utrzymywać się całe życie. WZW B – większość osób nie potrzebuje dawek przypominających, ale możliwa jest kontrola poziomu przeciwciał (anti-HBs).

Czy dorosły może się zaszczepić, jeśli nie był wcześniej szczepiony?

Zdecydowanie tak – warto to zrobić szczególnie przed zabiegami, podróżą lub jeśli jesteś w grupie ryzyka.

Źródła:

1. https://www.medicover.pl/szczepienia/
2. https://www.medicover.pl/szczepienia/wzw-a/
3. https://www.medicover.pl/szczepienia/wzw-b/
4. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/wzw-a/
5. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/wzw-b/