Choroby, które nasilają się zimą

Okres jesienno-zimowy kojarzy się wszystkim z sezonem grypowym, ale osoby, które zmagają się z chorobami przewlekłymi, nie znoszą zimy również z innych powodów. W przypadku niektórych schorzeń zimą dochodzi do pogorszenia, a objawy stają się bardziej dokuczliwe. Jakie choroby nasilają się zimą? Czy są skuteczne sposoby na to, aby uniknąć zaostrzania się tych stanów chorobowych? 

Spis treści:

• Dlaczego choroby nasilają się zimą?
• Choroby układu oddechowego nasilające się zimą
• Choroby stawów i reumatyczne zimą
• Choroby skóry nasilające się zimą
• Inne choroby nasilające się w okresie zimowym
• Jak chronić się przed nasileniem chorób zimą?

Dlaczego choroby nasilają się zimą? 

Słabsza odporność, przesuszone śluzówki, gorsza i zmienna pogoda to czynniki, które sprawiają, że jesienią i zimą jesteśmy bardziej podatni na różnego rodzaju infekcje jak np. przeziębienie i grypa. Trzeba jednak mieć świadomość, że te same czynniki oraz kilka innych powodują, że niektóre choroby przewlekłe zimą, np. schorzenia układu oddechowego ulegają nasileniu. Dlaczego choroby zimą są bardziej dokuczliwe? 

Wpływ niskiej temperatury na organizm 

Niskie temperatury panujące na zewnątrz mogą osłabiać naturalne mechanizmy obronne gardła i nosa, co przekłada się na zmniejszoną reakcję immunologiczną. Ponadto zimno prowadzi do zwężenia naczyń krwionośnych i zwiększenia ciśnienia krwi, co ma wpływ na nasilenie objawów chorób m.in. serca.

Suche powietrze i centralne ogrzewanie

Gdy temperatura na zewnątrz spada, zaczyna się sezon na ogrzewanie mieszkań. Wprawdzie dzięki temu nie marzniemy w domu, ale jednocześnie narażamy się na przesuszenie skóry oraz błon śluzowych nosa i gardła, a w efekcie na osłabienie ich naturalnych funkcji obronnych, co może spowodować częstsze infekcje i nasilenie chorób zimą.

Osłabiona odporność w zimie

Większość osób zmaga się w okresie zimowym z osłabieniem układu odpornościowego. Dlaczego odporność zimą jest gorsza? Jest kilka powodów, a jednym z głównych jest niedobór witaminy D. Od października do kwietnia w Polsce nie ma warunków do tego, aby zapewnić sobie efektywną syntezę skórną cholekalcyferolu.

Przy niedostatku witaminy D układ odpornościowy nie funkcjonuje prawidłowo, więc organizm nie jest w stanie bronić się przed patogenami. Należy pamiętać, że nawet łagodna infekcja wirusowa jak przeziębienie stanowi duże obciążenie dla organizmu. Szczególnie groźne jest to dla osób z chorobami przewlekłymi, u których taka infekcja może przebiegać ciężej, w dodatku istnieje duże ryzyko powikłań oraz zaostrzenia istniejących schorzeń.

Należy dodać, że leki stosowane w leczeniu niektórych chorób mogą negatywnie wpływać na siły obronne organizmu, takie skutki daje antybiotykoterapia. Antybiotyki niszczą mikroflorę jelitową, która jest jednym z najważniejszych elementów systemu odpornościowego organizmu.

Do osłabienia odporności dochodzi także wskutek zmian w diecie. Zazwyczaj jesienią i zimą jemy mniej owoców i warzyw, a tym samym nie dostarczamy odpowiedniej ilości witamin i antyoksydantów. W diecie jest za to więcej wysokokalorycznych, ciężkostrawnych i tłustych produktów, co obciąża układ pokarmowy i prowadzi do zwiększenia masy ciała.

Choroby układu oddechowego nasilające się zimą

Jakie choroby nasilają się zimą? Okres zimowy to czas szczególnie trudny dla osób z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego jak astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc i przewlekłe zapalenie zatok. Do zaostrzania objawów może prowadzić m.in. podrażnienie dróg oddechowych przez zimne i suche powietrze.

Należy wspomnieć też, że duża wilgoć w powietrzu powoduje kurczenie się dróg oddechowych, co utrudnia oddychanie. Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę na to, że zimą pogarsza się jakość powietrza, wzrasta stężenie zanieczyszczeń i smogu, co bardzo niekorzystnie działa na układ oddechowy.

Astma oskrzelowa – objawy i leczenie

Astma oskrzelowa jest chorobą przewlekłą cechującą się nadreaktywnością oskrzeli, co przejawia się w postaci kaszlu, świszczącego oddechu, duszności i ucisku w klatce piersiowej. Jej objawy mogą być wywoływane np. ekspozycją na alergeny lub zanieczyszczenia powietrza. Astma zimą jest zaostrzana przez zimne powietrze, a także suche powietrze w ogrzewanych i rzadko wietrzonych pomieszczeniach. Wdychanie takiego powietrza powoduje skurcz oskrzeli.

POChP – jak radzić sobie z nasileniem objawów

Wymieniając choroby, które nasilają się zimą, trzeba wspomnieć o przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc. W jej przebiegu wskutek stanu zapalnego, który obecny jest w płucach, następuje nieodwracalne ograniczenie przepływu powietrza. U chorego występuje kaszel i duszność. Z czasem dochodzi do niewydolności oddechowej oraz spadku saturacji krwi.

POChP zimą ulega nasileniu, zimno, wilgotność i smog utrudniają chorym oddychanie. Zaostrza się kaszel, duszność, chory musi odkrztuszać plwocinę. Ponadto osłabiona odpowiedź immunologiczna zwiększa podatność na infekcje o podłożu bakteryjnym.

Przewlekłe zapalenie zatok

Przewlekłe zapalenie zatok objawia się katarem i uczuciem zatkanego nosa, bólem zatok i głowy. Zimą te objawy mogą się nasilać, co wynika z tego, że śluzówka nosa i zatok jest stale podrażniana – zarówno przez ekspozycję na niskie temperatury, jak i na suche, ogrzewane powietrze.

Choroby stawów i reumatyczne zimą

Zimą nasilają się objawy chorób stawów. Pod wpływem zimna obkurczają się naczynia krwionośne, w konsekwencji stawy nie otrzymują odpowiedniej ilości składników odżywczych, jednocześnie zaburzony zostaje proces usuwania produktów przemiany materii. Wpływa to na nasilenie bólu i stanu zapalnego.

Niska temperatura przyczynia się do zagęszczenia płynu w stawach, dochodzi wtedy do większego nacisku na chrząstkę. Co więcej, duża wilgotność i zmiany ciśnienia atmosferycznego powodują nasilenie obrzęku i dolegliwości bólowych. W okresie jesienno-zimowym większość osób cierpi na niedobór witaminy D, który również jest czynnikiem nasilającym ból stawów zimą.

Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów jest przewlekłą chorobą tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym. U chorych na RZS dochodzi do stopniowego niszczenia stawów przez stan zapalny. Objawia się to bólem i obrzękiem stawów, dolegliwości te nasilają się pod wpływem zimna. Uważa się, że chłód zwiększa sztywność mięśni i zmniejsza przepływ krwi w obrębie stawów, co nasila objawy RZS zimą.

Choroba zwyrodnieniowa stawów

W chorobie zwyrodnieniowej stawów stopniowemu niszczeniu ulegają różne struktury stawów, w tym chrząstka. Osoby z artrozą odczuwają sztywność i ból stawów, zmagają się też z ograniczeniem ich ruchomości. Zwyrodnienia stawów zimą mogą mocniej dawać o sobie znać. Niska temperatura nasila ból stawów i zwiększa ich sztywność. Dodatkowo problemem jest zmniejszona aktywność fizyczna, przez co mięśnie są osłabione, skutkuje to przeciążeniem stawów.

Jak łagodzić bóle stawów w zimie?

Zimową porą najlepszym sprzymierzeńcem osób z chorobami stawów jest ciepło. Należy się ciepło ubierać i dobrze chronić stawy przed chłodem. Jest to bardzo ważne, gdy reumatoidalne zapalenie stawów zimą się nasila. Warto też regularnie przygotowywać rozgrzewające kąpiele. Niezwykle pomocne będą ciepłe okłady i rozgrzewające maści. Terapia ciepłem złagodzi ból i rozluźni mięśnie. W przypadku zaostrzenia objawów należy stosować leki przeciwbólowe.

Dla zdrowia stawów ważna jest aktywność fizyczna. Polecane są ćwiczenia o umiarkowanym nasileniu, np. pływanie i spacery. Regularnie trzeba wykonywać ćwiczenia rozciągające, które wzmacniają mięśnie i poprawiają elastyczność stawów.

Choroby skóry nasilające się zimą

Nasilenie chorób zimą może dotyczyć różnych schorzeń dermatologicznych. Zimno, przesuszone powietrze oraz gwałtowne zmiany temperatur pogarszają stan skóry, przesuszają ją i niszczą jej barierę hydrolipidową.

Łuszczyca – przyczyny zaostrzeń

Łuszczyca to choroba autoimmunologiczna skóry. Jej typowym objawem są zmiany skórne pokryte zrogowaciałą łuską. Są one zlokalizowane m.in. na łokciach, kolanach i na owłosionej skórze głowy. Osoby chore na łuszczycę mogą zauważyć, że latem objawy są łagodniejsze, do zaostrzeń dochodzi natomiast w chłodne miesiące. Łuszczyca zimą jest bardziej uciążliwa, gdyż czynniki zewnętrzne powodują nadmierne wysuszenie skóry. Jako przyczynę wskazuje się także mniejszą ekspozycję na światło słoneczne.

Atopowe zapalenie skóry (AZS)

Atopowe zapalenie skóry to choroba alergiczna warunkowana genetycznie i związana z zaburzeniami funkcjonowania systemu immunologicznego. Do jej głównych objawów zalicza się suchość, rogowacenie i świąd skóry. Charakterystyczne jest to, że atopowe zapalenie skóry zimą zwykle wchodzi w fazę zaostrzenia.

Nasilenie objawów następuje wskutek działania chłodu i suchego, przegrzanego powietrza w mieszkaniu. Czynnikiem zwiększającym ryzyko, że świąd lub suchość skóry będą bardziej dokuczliwe, jest to, że pod warstwami ubrań, skóra się przegrzewa. Ponadto ciepłe wełniane swetry i skarpety podrażniają skórę.

Mało tego, przebywanie w niewietrzonych pomieszczeniach, w których jest wysokie stężenie alergenów (np. kurzu, sierści, pleśni), może nasilać objawy nie tylko astmy, ale i atopowego zapalenia skóry.

Sucha skóra i egzema

Egzema zimą najczęściej daje o sobie znać w postaci silnego przesuszenia skóry dłoni. Są one najbardziej narażone na działanie zimnego i suchego powietrza. Dodatkowo są podrażniane przez detergenty stosowane do mycia rąk. W okresie zimowym wiele osób zmaga się z suchością i szorstkością oraz popękanym naskórkiem na dłoniach i krwawiącymi rankami.

Inne choroby nasilające się w okresie zimowym

Najczęstsze choroby zimą omówiliśmy wyżej, ale warto wspomnieć jeszcze o kilku, o których zapomina się w kontekście wpływu zimna i gorszej pogody na zdrowie. A przecież wiele osób odczuwa problemy z ciśnieniem zimą, czy też co roku zmaga się z sezonową depresją.

Nadciśnienie i choroby sercowo-naczyniowe

Przy niskiej temperaturze powietrza wzrasta ciśnienie tętnicze krwi. Jednakże nadciśnienie zimą to nie jest jedyny problem. Dodatkowo chłód sprawia, że krew staje się bardziej lepka, co zwiększa ryzyko zakrzepów. Istotnym czynnikiem są też znaczne wahania ciśnienia atmosferycznego. Wszystko to przyczynia się do wzrostu ryzyka udarów mózgu i zawałów serca.

Opryszczka wargowa

Spadek odporności, przemęczenie i osłabienie organizmu powoduje uaktywnienie się wirusa opryszczki. W połączeniu z przesuszeniem ust i narażaniem ich na zmiany temperatur sprawia to, że opryszczka zimą staje się dużym kłopotem. Pojawia się nieprzyjemne swędzenie ust i bolesne pęcherzyki, które z czasem zmieniają się w strupki.

Zapalenie pęcherza u kobiet

Dlaczego u kobiet częściej pojawia się zapalenie pęcherza zimą? Jest to związane z osłabieniem odporności i większą podatnością na infekcje. Warto podkreślić, że pęcherza nie da się „przeziębić”, więc zasadniczo za częstsze występowanie zapalenia pęcherza nie można winić niskich temperatur.

Depresja sezonowa

Niepokojącym zjawiskiem jest depresja sezonowa. Zazwyczaj zaczyna się późną jesienią i może trwać nawet do wiosny. Główną przyczyną pogorszenia nastroju jest niedostateczna ilość światła słonecznego. Mniej słońca oznacza mniej witaminy D, a ona jest ważna dla dobrego samopoczucia, m.in. wspiera produkcję serotoniny. Oprócz obniżonego nastroju pojawia się uczucie niepokoju, smutek, ciągłe zmęczenie, problemy z koncentracją oraz nadmierna senność.

Jak chronić się przed nasileniem chorób zimą?

Nie ma w 100% skutecznego sposobu pozwalającego uniknąć sytuacji, że choroby zimą się nasilają. Jednak można wiele zrobić, aby zmniejszyć ryzyko zaostrzeń. Sporo z tych porad zaleca się stosować niezależnie od tego, czy ktoś choruje na schorzenia przewlekłe, czy nie. Pomagają one poprawić ogólną odporność i wzmocnić organizm, dzięki czemu każdy na tym skorzysta.

Odpowiedni ubiór i ochrona przed zimnem

Zimą należy ubierać się odpowiednio do pogody. Ważne jest, aby chronić ciało przed chłodem. Należy nosić szalik, czapkę i rękawiczki. Osoby z chorobami układu oddechowego powinny nosić maseczki ochronne lub zakrywać usta i nos szalikiem, dzięki czemu ochronią drogi oddechowe przed zimnym powietrzem i smogiem.

Chorzy na atopowe zapalenie skóry powinni unikać przegrzewania ciała, zaleca się więc ubierać „na cebulkę”. Rekomendowane są dla nich ubrania z przewiewnej bawełny. Lepiej unikać wełny, która podrażnia oraz poliestru, który nie przepuszcza powietrza.

Właściwa pielęgnacja skóry

Osoby z dermatozami bezwzględnie muszą przestrzegać zasad prawidłowej pielęgnacji i ostrożnie wybierać kosmetyki do pielęgnacji ciała i twarzy. Wskazane są emolienty, które nawilżają, natłuszczają i zmiękczają, łagodzą podrażnienia oraz wzmacniają barierę ochronną skóry. Ponadto wszyscy powinni stosować kremy na zimę, które chronią przed mrozem, wilgocią oraz promieniami UV.

Wzmacnianie odporności

Najważniejsze, co można zrobić, to podejmować wszelkie działania mające na celu wzmocnienie odporności. Po pierwsze należy utrzymywać zdrową, zróżnicowaną dietę, która dostarcza niezbędnych witamin, minerałów, antyoksydantów, kwasów Omega-3 oraz probiotyków. Należy dbać o codzienną aktywność fizyczną oraz o odpoczynek i sen.

Zaleca się także wspierać błony śluzowe, w tym celu należy utrzymywać optymalną temperaturę w mieszkaniu oraz prawidłową wilgotność powietrza. Bardzo ważne jest regularne wietrzenie mieszkań. Jako sposób na wzmocnienie odporności i ochronę przed infekcjami należy rozważyć szczepienia ochronne, np. przeciwko grypie.

Suplementacja i dieta zimą

Zimą ogromne znacznie ma dieta oraz suplementacja. Należy unikać produktów, które działają prozapalnie (np. wysokoprzetworzonej żywności, fast foodów, tłuszczów nasyconych i cukrów prostych), a w zamian wybierać produkty o działaniu przeciwzapalnym, np. zielone warzywa liściaste, brokuły, czosnek, owoce jagodowe, oliwę z oliwek, a także tłuste ryby morskie, które są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega-3.

Jeśli chodzi o suplementy diety i leki na odporność, to zalecana jest witamina D, która jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Polecana jest też witamina C, cynk i magnez oraz zioła i składniki naturalne jak imbir, aronia, czarny bez, miód, propolis.

Osoby z chorobami stawów powinny suplementować takie składniki jak m.in. kolagen, kwas hialuronowy, witamina C, wapń, witamina D, glukozamina, chondroityna oraz ekstrakty z kurkumy i imbiru. Oczywiście nie można zapominać o nawodnieniu. Należy pić odpowiednią ilość wody, dzięki czemu można utrzymać dobrą elastyczność chrząstki stawowej i odpowiednie nawilżenie błony śluzowej nosa.

Jakie choroby nasilają się zimą? Zazwyczaj gorsze samopoczucie związane z zaostrzeniem objawów odczuwają chorzy m.in. na astmę, łuszczycę oraz choroby zwyrodnieniowe stawów. Dzieje się tak, gdyż zimno, wilgoć, wahania temperatur i zmiany ciśnienia atmosferycznego mają niekorzystny wpływ na organizm.

Autor wpisu: mgr farm. Katarzyna Borowiec, i-Apteka.pl Farmaceutka z niemałym już doświadczeniem. Zainteresowania: zdrowie, uroda, naturalne metody leczenia, opieka farmaceutyczna.