Jesteś tutaj:
Strona główna
Blog
Co jeść i jakie suplementy zażywać przy atopowym zapaleniu skóry?

Co jeść i jakie suplementy zażywać przy atopowym zapaleniu skóry?

08.07.2026

mgr farm. Aleksander Wojtala

Atopowe zapalenie skóry jest jedną z najdokuczliwszych chorób skóry. Objawy jak świąd są często nie do zniesienia. Schorzenie zwykle dotyka niemowląt i dzieci, choć mogą na nie cierpieć też dorośli. AZS ma charakter nawrotowy. Typowe dla niego są okresy zaostrzeń i remisji. Ważnym elementem leczenia jest utrzymywanie odpowiedniej diety. Co jeść przy AZS, a czego trzeba koniecznie unikać? [1]

Spis treści:

Czym jest atopowe zapalenie skóry i jaki ma związek z dietą?
Co jeść przy atopowym zapaleniu skóry? Produkty wskazane
Czego unikać przy atopowym zapaleniu skóry? Produkty zaostrzające objawy
Jakie suplementy stosować przy atopowym zapaleniu skóry?
FAQ
Źródła

Czym jest atopowe zapalenie skóry i jaki ma związek z dietą?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest przewlekłą chorobą zapalną skóry. Jej typową cechą jest nawrotowy charakter. Schorzenie przebiega z okresami zaostrzeń i remisji (wyciszenia). Do objawów AZS zalicza się głównie intensywny świąd, suchość skóry oraz zmiany liszajowate. [1]

Skąd właściwie bierze się atopowe zapalenie skóry? Dokładne przyczyny nie są całkiem poznane. Wiadomo, że choroba jest warunkowana genetycznie. Zwykle pierwsze objawy pojawiają się u niemowląt i dzieci do 5. roku życia. Zdecydowanie rzadziej początek AZS rozpoznaje się u osób dorosłych. Wiele dzieci z wiekiem wyrasta z choroby, u innych utrzymuje się do końca życia. [1]

Geny decydują o predyspozycji do zachorowania, ale za rozwój AZS odpowiedzialne są też inne czynniki, w tym immunologiczne i środowiskowe. Wymienić należy m.in. zaburzenia w budowie skóry i niewłaściwą reakcję immunologiczną. Czynnikami wyzwalającymi są również alergeny pokarmowe, stres, drażniące składniki w kosmetykach. [1] [2]

Jaki jest związek AZS z dietą? To, co jemy, ma duże znaczenie w przebiegu atopowego zapalenia skóry. Alergeny pokarmowe mogą być jednym z wyzwalaczy objawów. To jednak nie wszystko. AZS to choroba zapalna, dlatego dieta prozapalna może niekorzystnie wpływać na stan chorego i zaostrzać objawy. [2] [3]

Co jeść przy atopowym zapaleniu skóry? Produkty wskazane

Jaka dieta przy atopowym zapaleniu skóry jest wskazana? Najogólniej mówiąc, zalecana jest dieta przeciwzapalna, która jednocześnie wzmacnia mikrobiotę jelitową. Ważne jest, aby właściwie dobierać produkty, co pomoże łagodzić objawy i jak najdłużej utrzyma chorobę w remisji. Dieta pomoże też wzmocnić odporność. Co jeść przy AZS? [3] [4]

Tłuste ryby morskie – kwasy Omega-3 jako naturalny środek przeciwzapalny

Należy zacząć od kwestii kwasy Omega-3 a AZS. Te nienasycone kwasy tłuszczowe to chyba najważniejszy składnik. Bez niego dieta przy atopowym zapaleniu skóry u dorosłych i dzieci nie będzie kompletna. Kwasy Omega-3 mają udowodnione silne działanie przeciwzapalne. Do tego korzystnie wpływają na nawilżenie i elastyczność skóry. Wzmacniają też jej barierę hydrolipidową. [4]

Głównym źródłem kwasów Omega-3 (EPA i DHA) są tłuste ryby morskie. Śledzie, makrela, czy też łosoś powinny być jedzone przynajmniej dwa razy w tygodniu.

Warzywa i owoce bogate w antyoksydanty

Gdy w organizmie jest za dużo wolnych rodniki, rozwija się stres oksydacyjny. Nasila on stan zapalny i niszczy komórki. Antyoksydanty to składniki, które neutralizują wolne rodniki. W przypadku chorych na AZS istotne jest też to, że antyoksydanty mogą korzystnie wpływać na regenerację naskórka. [8]

Flawonoidy, antocyjany, witamina C, witamina E to tylko kilka przedstawicieli grupy antyoksydantów. Aby dostarczyć ich jak najwięcej, należy codziennie spożywać różnokolorowe warzywa i owoce, m.in. owoce jagodowe, cytrusy, warzywa zielone i fioletowe. [8]

Produkty fermentowane – wsparcie dla mikrobioty jelitowej

Pod pojęciem mikrobiota jelitowa kryją się różne drobnoustroje zamieszkujące jelita. Pełnią one wiele funkcji. Jedną z nich jest dbanie o prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Dysbioza jelitowa (zaburzenie równowagi mikrobiomu) jest czynnikiem prowadzącym do nieszczelności jelit oraz do zaostrzania stanu zapalnego. [6]

kiszonki

Dieta przy AZS u dzieci i dorosłych musi obfitować w naturalne probiotyki jak fermentowane produkty mleczne (kefir, jogurty naturalne) oraz kiszonki i zakwasy. [6]

Nasiona i orzechy – zdrowe tłuszcze i cynk

Osobom z AZS potrzebne są zdrowe tłuszcze. Wcześniej wspomniane były kwasy EPA i DHA. Oprócz nich korzystny jest też inny przedstawiciel Omega-3, czyli kwas alfa-linolenowy (ALA). Jego źródłem są orzechy włoskie, nasiona chia, siemię lniane.

W orzechach i nasionach dyni (ponadto m.in. w ostrygach i wątróbce) kryje się cynk. Wykazuje on działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Jego zwiększona podaż jest konieczna, ponieważ uczestniczy on w procesach gojenia się i regeneracji naskórka. [7]

Produkty bogate w witaminę D i witaminy z grupy B

Szczególnie ważna jest witamina D. To ona w dużej mierze odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz za normalizowanie odpowiedzi immunologicznej. Ponadto wzmacnia barierę naskórkową. Nie ma zbyt wielu produktów spożywczych, które ją zawierają. Są to m.in. tłuste ryby morskie i jaja. [5]

Wraz z dietą warto przyjmować witaminy z grupy B. Największe znaczenie ma witamina B3. Działa ona przeciwzapalnie. Stymuluje produkcję ceramidów, co pomaga uszczelniać barierę ochronną skóry. Niacyna znajduje się m.in. w nasionach słonecznika, orzechach i kurczaku.

W procesie gojenia i regeneracji naskórka uczestniczy witamina B5. Można ją dostarczać, jedząc wątróbkę, pieczywo pełnoziarniste i awokado. Witamina B6 działa przeciwalergicznie, zmniejsza stany zapalne i wspiera odporność. Bogate w witaminę B6 są banany, otręby pszenne i kasza gryczana.

Na koniec trzeba wspomnieć o witaminie B12, która również zmniejsza stany zapalne. Jej źródłem są wyłącznie produkty odzwierzęce – mięso, jaja, sery, ryby.

Nawodnienie – woda wpływa na stan skóry

Istotne jest nie tylko jedzenie, ale i picie. Prawidłowe nawodnienie organizmu jest niezbędne dla utrzymania dobrego stanu skóry. Od wewnątrz poprawia jej elastyczność i nawilżenie. Minimalna zalecana ilość to 2 litry wody dziennie.

Czego unikać przy atopowym zapaleniu skóry? Produkty zaostrzające objawy

Dieta przy atopowym zapaleniu skóry u dzieci oraz dorosłych czasem musi być dietą eliminacyjną. Od razu trzeba powiedzieć, że nie u każdego jest ona wskazana. Mają tu znaczenie indywidualne predyspozycje. W pierwszej kolejności trzeba ustalić, które produkty powodują zaostrzanie objawów. [2] [3]

Dotyczy to zarówno alergenów, jak i innych składników. Trzeba obserwować reakcje organizmu po spożyciu produktów, które uznawane są za najczęstsze czynniki wyzwalające. Po pojawieniu się reakcji uczuleniowych należy się skonsultować z alergologiem, aby potwierdzić alergię pokarmową. [2]

Alergeny pokarmowe – mleko, jaja, gluten, orzechy ziemne

U ponad 30% chorych dzieci AZS jest ściśle powiązane z alergią. Początkowo czynnikami wyzwalającymi objawy są alergeny pokarmowe, z czasem dochodzą też alergeny wziewne (np. roztocza, sierść, pyłki). Wyeliminowanie uczulających alergenów jest kluczowe, bez tego okresy zaostrzeń mogą trwać w „nieskończoność”. [2]

Zazwyczaj u najmłodszych stwierdza się alergię pokarmową na białko mleka krowiego, jaja, pszenicę lub orzeszki ziemne. Ponadto alergenem zaostrzającym objawy AZS może być soja, skorupiaki, ryby, orzechy. U osób dorosłych alergia pokarmowa nie jest aż tak istotnym czynnikiem jak u dzieci. [2]

Warto powtórzyć, nie każdy chory z AZS musi eliminować wszystkie możliwe alergeny! Unikać trzeba tylko tych, które faktycznie uczulają! Przy braku alergii na dany produkt jego wykluczanie jest pozbawione sensu. [2] [3]

Żywność wysokoprzetworzona i cukier – jak nasilają stan zapalny?

Żywność wysokoprzetworzona to najgorszy wybór dla chorych na AZS. Jest ona naszpikowana składnikami, które wykazują silne działanie prozapalne, np. tłuszczami trans i tłuszczami nasyconymi. Nie są więc zalecane dania gotowe, fast foody, chipsy.

Innymi źródłami prozapalnych tłuszczów są wędliny, boczek, smalec, śmietana, masło, sery żółte i pleśniowe.

Tłuszcze nasycone i trans to nie są jedyne składniki, które trzeba eliminować. Chodzi też o cukier. Spożywany w dużej ilości przyczynia się do nagłych skoków glukozy i insuliny. W efekcie stymulowana jest produkcja cytokin zapalnych.

Unikać trzeba zatem słodyczy, ciast i wyrobów cukierniczych, napojów słodzonych, produktów z białej mąki.

Alkohol i kofeina a AZS

Dieta przy AZS u dorosłych powinna unikać nadmiaru kofeiny. Za dużo kawy i energetyków może prowadzić do odwadniania organizmu. Ponadto problematyczne są dodatki do kawy, np. cukier i syropy smakowe. Są one bardziej niebezpieczne niż sama kofeina, działają prozapalnie.

Alkohol silnie odwadnia organizm i pogarsza stopień nawilżenia skóry. Przez to, że wpływa na rozszerzenie naczyń krwionośnych, może nasilać świąd. Niektóre rodzaje alkoholu mogą też powodować reakcje alergiczne. Jest to związane z obecnością siarczynów i histaminy.

Barwniki, konserwanty i wzmacniacze smaku

Wiele produktów spożywczych zawiera barwniki i substancje konserwujące oraz wzmacniacze smaku. Nie są one obojętne dla zdrowia. Mogą stymulować układ odpornościowy, wywołując reakcje podobne do reakcji alergicznych.

Mogą prowadzić do zwiększenia przepuszczalności jelit, co nasila stan zapalny. U osób z atopowym zapaleniem skóry wpływają na nasilenie objawów.

Jakie suplementy stosować przy atopowym zapaleniu skóry?

Czy warto stosować suplementy na AZS? Żadne badanie jednoznacznie nie potwierdziło skuteczności suplementacji. Z pewnością nie zastąpi ona zalecanego leczenia, na które składa się terapia farmakologiczna, unikanie czynników wyzwalających i specjalistyczne kosmetyki dla skóry alergicznej. [4] [11]

Jeśli dieta przy AZS u dorosłych i u dzieci jest prawidłowo skomponowana i nie wymaga eliminowania wielu składników, to dodatkowe preparaty raczej nie są potrzebne. Ale przy jakichkolwiek wątpliwościach zawsze najlepiej porozmawiać ze swoim lekarzem. Jakie suplementy przy atopowym zapaleniu skóry można rozważyć?

Kwasy Omega-3 – działanie przeciwzapalne i ochrona bariery skórnej

Kwasy Omega-3 są bezsprzecznie ogromnym wsparciem w leczeniu AZS. Ich działanie przeciwzapalne oraz korzystny wpływ na kondycję skóry i jej bariery ochronnej jest nieoceniony. Jeśli dieta jest uboga w ryby, to kapsułki z kwasami EPA i DHA będą świetnym rozwiązaniem. [4]

O tym, jak ważne są nienasycone kwasy tłuszczowe dla osób z atopowym zapaleniem skóry, świadczy jeszcze coś. Zaleca się stosować je także zewnętrznie. Do codziennego użytku wskazane są kosmetyki do pielęgnacji skóry z kwasami Omega-3, Omega-6 i Omega-9. [11]

Witamina D – niedobór a nasilenie objawów AZS

Dieta przy atopowym zapaleniu skóry nie jest głównym sposobem dostarczania witaminy D. Jest nim synteza słoneczna oraz leki i suplementy diety. Przyjmowanie cholekalcyferolu w postaci kapsułek i kropli jest często wskazane dla osób z AZS. Niedobór tego składnika może prowadzić do nasilenia objawów. [5]

Przy niedoborze witaminy D bariera skórna słabnie. Alergeny i bakterie mogą łatwiej wnikać do organizmu. Konsekwencją jej braku jest pogorszenie mechanizmów obronnych. Obserwuje się też większe ryzyko infekcji. Częściej rozwijają się zakażenia gronkowcem złocistym. [5]

Witamina D na atopowe zapalenie skóry pomaga ograniczać stan zapalny i wspomaga ochronną barierę naskórka. W okresach zaostrzeń zwiększona podaż witaminy D może być pomocna w łagodzeniu świądu. Aby poprawić skuteczność suplementacji witaminą D, trzeba również przyjmować magnez. Jest on niezbędny do jej aktywacji. [5]

Probiotyki – oś jelito-skóra i regulacja odpowiedzi immunologicznej

Gdy mówi się o atopowym zapaleniu skóry, trzeba też powiedzieć o osi jelito-skóra. Oś ta tworzy system komunikacji między mikrobiomem jelitowym i skórą. To połączenie sprawia, że zaburzenie równowagi mikroflory ma bezpośredni wpływ na stan skóry i jest czynnikiem rozwoju chorób w jej obrębie. [6]

Odbudowa i wzmacnianie flory bakteryjnej jelit poprzez stosowanie probiotyków przyczynia się m.in. do ograniczenia przepuszczalności jelit i do redukcji stanów zapalnych. Ponadto moduluje odpowiedź immunologiczną. Które probiotyki przy AZS będą najlepsze? O pomoc w wyborze warto poprosić lekarza. [6]

Często polecany jest szczep Lactobacillus rhamnosus GG. Typowo dla osób z AZS i alergiami pokarmowymi powstały też preparaty zawierające polskie szczepy: Lactobacillus casei ŁOCK 0919, Lactobacillus rhamnosus ŁOCK 0908, Lactobacillus rhamnosus ŁOCK 0900. [6]

Cynk – regeneracja skóry i działanie przeciwzapalne

U atopików często stwierdza się niedobory cynku. Lekarz może więc zlecić suplementację. Cynk może poprawić stan bariery skórnej. Ponadto wspiera regenerację naskórka oraz działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. [7]

Cynk można stosować samodzielnie lub w połączeniu z innymi składnikami. W aptekach dostępne są preparaty na odporność, które zawierają np. cynk, witaminę C i witaminę D.

Witamina C i E – antyoksydanty wspierające skórę

Witamina C i witamina E to dwa ważne antyoksydanty. Pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Dodatkowo witamina C uczestniczy w procesie produkcji kolagenu. Witamina E wraz z witaminą A wspomaga prawidłową regenerację skóry. [8]

Witaminy z grupy B – szczególnie B6 i B12 przy AZS

Jakie jeszcze witaminy przy atopowym zapaleniu skóry warto stosować? Polecany jest cały kompleks witamin z grupy B. Przyjmowane razem działają synergicznie. Przy AZS pomocne są zwłaszcza witaminy B5, B6 i B12. Zapewniają one działanie przeciwzapalne. Natomiast witamina B3 pomaga zadbać o stan skóry.

Olej z wiesiołka i olej z ogórecznika – GLA i bariera skórna

Należy też stosować oleje z wiesiołka, z ogórecznika i lniany. Dostarczają one kwasu gamma-linolenowego (GLA). Jest on jednym z kwasów Omega-6. Pomaga zmniejszać stan zapalny w organizmie. Wzmacnia i uszczelnia barierę naskórkową, dzięki czemu skóra nie traci tak szybko wody. [9]

Prebiotyki jako uzupełnienie probiotykoterapii

Probiotyki są niezwykle ważne, ale stosowane same mogą nie być tak skuteczne jak przyjmowane z prebiotykami. Prebiotyki stanowią ich pokarm, dzięki nim dobroczynne bakterie szybciej się namnażają. W aptece warto kupować synbiotyki, czyli połączenie probiotyku z prebiotykiem (zwykle inulina lub fruktooligosacharydy). [6]

Właściwie skomponowana dieta przy atopowym zapaleniu skóry może być niezwykle pomocna. Trzeba jednak pamiętać, że nie wyleczy ona choroby! Eliminacja wysokoprzetworzonej żywności i zwiększenie spożycia produktów przeciwzapalnych może pomóc łagodzić objawy AZS. A antyoksydanty i probiotyki wzmocnią odporność organizmu. [3] [4]

FAQ

Czy dieta może wyleczyć atopowe zapalenie skóry?

Nie. Dieta może wspierać leczenie AZS i pomagać ograniczać zaostrzenia, ale nie zastępuje leczenia zaleconego przez lekarza, pielęgnacji emolientami ani unikania indywidualnych czynników wyzwalających. [1] [3]

Czy przy AZS trzeba wykluczyć mleko, gluten i jajka?

Nie zawsze. Produkty te należy eliminować tylko wtedy, gdy faktycznie wywołują objawy lub alergia została potwierdzona przez lekarza. Nieuzasadniona dieta eliminacyjna, zwłaszcza u dzieci, może prowadzić do niedoborów i innych problemów zdrowotnych. [2] [3]

Jakie suplementy najczęściej rozważa się przy AZS?

Najczęściej rozważa się kwasy Omega-3, witaminę D, probiotyki, cynk, witaminę C, witaminę E oraz wybrane witaminy z grupy B. Ich stosowanie najlepiej skonsultować z lekarzem, szczególnie u dzieci, kobiet w ciąży i osób z chorobami przewlekłymi. [4] [5] [6] [7]

Czy probiotyki pomagają przy atopowym zapaleniu skóry?

Probiotyki mogą wspierać mikrobiotę jelitową i modulować odpowiedź immunologiczną, ale ich skuteczność zależy od szczepu, dawki, wieku pacjenta i konkretnej sytuacji klinicznej. Dlatego wybór preparatu warto omówić z lekarzem. [6]

Czy witamina D pomaga przy AZS?

Badania wskazują, że niedobór witaminy D może wiązać się z większym nasileniem objawów AZS, a suplementacja może być pomocna u części pacjentów. Dawkę najlepiej dobrać po ocenie stężenia witaminy D i konsultacji z lekarzem. [5]

Czego najczęściej unikać przy AZS?

Najczęściej zaleca się ograniczać żywność wysokoprzetworzoną, nadmiar cukru, tłuszcze trans, alkohol oraz produkty, które u konkretnej osoby wywołują reakcję alergiczną lub zaostrzenie zmian skórnych. [2] [3]

Źródła

Autor wpisu: mgr farm. Aleksander Wojtala