Jesteś tutaj:
Strona główna
Blog
Co na stawy w okresie menopauzy?

Co na stawy w okresie menopauzy?

17.07.2026

Menopauza jest ciężkim przeżyciem dla każdej kobiety. Towarzyszące jej objawy są uciążliwe i nasilone. Wahania nastrojów wykańczają wszystkich dookoła. Uderzenia gorąca nie pozwalają normalnie funkcjonować. Jakby tego było mało, kobiety muszą się mierzyć z bólem stawów. Skąd biorą się te dolegliwości? Czy estrogeny mają aż tak duży wpływ na stawy? [1] [2]

Spis treści:

Dlaczego w menopauzie bolą stawy?
Jakie stawy bolą najczęściej w menopauzie?
Menopauza a choroby stawów – co warto wykluczyć?
Diagnostyka bólów stawów w menopauzie
Co na stawy w menopauzie? Suplementy i witaminy
Leki na bóle stawów w menopauzie
Naturalne sposoby łagodzenia bólów stawów w menopauzie
FAQ
Źródła

Dlaczego w menopauzie bolą stawy?

Czy przy menopauzie bolą stawy? Tak. Kobiety mogą wtedy narzekać na ból stawów. Choć zwykle nie utożsamiają go z hormonami. W końcu ból stawów nie jest objawem specyficznym dla menopauzy. Stawy bolą bez względu na wiek i płeć. Ale akurat pojawienie się takich dolegliwości u kobiet około 45-55. roku życia powinno być dla nich sygnałem, że zaczyna się okres przekwitania. [1] [2]

Rola estrogenów w ochronie stawów i chrząstki stawowej

Najpierw trzeba omówić zależność estrogeny a stawy. Estrogeny to żeńskie hormony płciowe, które wpływają na różne obszary kobiecego ciała. Odpowiadają za regulowanie metabolizmu tkanki łącznej i wpływają na receptory estrogenowe w chondrocytach. Często zapomina się o tym, że uczestniczą one także w syntezie kolagenu. Ma to ogromny wpływ na utrzymanie elastyczności chrząstki i poprawę jej wytrzymałości na obciążenia mechaniczne. [1] [3]

Płyn maziowy jest ważnym elementem stawów. Estrogen działa dobrze na jego jakość i ilość. Odpowiednia ilości mazi zmniejsza tarcie między powierzchniami stawowymi i chroni kości przed ścieraniem. [3]

Estrogeny wykazują działanie przeciwzapalne, co pomaga chronić środek stawu przed degradacją i zabezpiecza przed powstaniem obrzęku. Hormony chronią także kości podchrzęstne, które są potrzebne dla utrzymania stabilnego podłoża chrząstki. Estrogeny mają właściwości antyresorpcyjne. [3]

Jak spadek estrogenów prowadzi do stanów zapalnych stawów?

Bóle stawów przy menopauzie są związane z naturalnym spadkiem poziomu estrogenów. Bez ich ochronnego i przeciwzapalnego działania procesy zapalne i degradacyjne nagle przyspieszają. Obniża się elastyczność stawu. Zmniejsza się ilość płynu maziowego. Zmniejszona produkcja kolagenu wpływa na osłabienie więzadeł i ścięgien. W efekcie stawy są sztywniejsze niż powinny. Są też mniej odporne na mikrourazy. I bardziej narażone na zwyrodnienia. [1] [2] [3]

Menopauza a osteoporoza i utrata gęstości kości

Jedną z najważniejszych funkcji estrogenu jest zapobieganie procesowi niszczenia kości. Hamuje on pracę osteoklastów, czyli komórek kościogubnych. Wraz z wejściem w okres menopauzy zwiększa się tempo tracenia gęstości kości. Przy spadku poziomu estrogenów równowaga między niszczeniem i odbudową kości jest zaburzona. W ciągu zaledwie kilku lat masa kostna może się zmniejszyć nawet o około 20%. Można sobie tylko wyobrazić, jak bardzo rośnie ryzyko rozwoju osteopenii i osteoporozy. Problemy z tkanką kostną mają bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie stawów. [4]

Perimenopauza a pierwsze objawy bólów stawów

Perimenopauza to kilkuletni okres, kiedy organizm szykuje się do menopauzy, czyli całkowitego ustania pracy jajników. To kilka lat naznaczonych wahaniami hormonów płciowych. Już w tym czasie u kobiet może pojawiać się poranna sztywność stawów. Głównie dotyczy ona rąk i kolan. Towarzyszy temu ból po bezruchu, chrupanie i trzaski. [1] [2]

Duże wahania hormonalne powodują też, że rośnie wrażliwość na ból stawów w perimenopauzie. Oznacza to, że odczuwany ból jest w rzeczywistości większy niż jest naprawdę. [2]

Czy każda kobieta w menopauzie będzie mieć bóle stawów?

Bóle stawów przy menopauzie nie dotykają każdej kobiety. Większość będzie jednak zmagała się z tym problemem. Szacuje się, że jest to około 50-75% pań przechodzących przekwitanie. Da się wymienić kilka czynników zwiększających ryzyko, że wystąpią bóle mięśni i stawów w okresie menopauzy. Bardziej narażone są na to kobiety prowadzące siedzący tryb życia, otyłe i z nadwagą. Istotnym czynnikiem są też predyspozycje genetyczne. Również dieta prozapalna ma negatywny wpływ na stawy. [1]

Jakie stawy bolą najczęściej w menopauzie?

Bóle stawów w menopauzie objawiają się sztywnością i ograniczoną ruchomością. Chrupanie i trzaskanie też są charakterystyczne. Ból nasila się po okresie bezruchu. Może być tępy lub kłujący, czasem promieniuje do innych tkanek. Przy zagadnieniu menopauza a stawy ważne jest omówienie dokładnie, które stawy bolą najczęściej! [1] [2]

Bóle stawów rąk i palców w menopauzie

Zazwyczaj dyskomfort jest związany ze stawami w obrębie palców, dłoni i nadgarstków. Najczęściej pojawia się sztywność palców oraz trudności z chwytaniem przedmiotów. Częste są również bóle w obrębie barków.

Bóle kolan i bioder przy niedoborze estrogenów

Problemy z chodzeniem mogą być konsekwencją bólu stawów kolanowych i biodrowych.

Bóle kręgosłupa i stawów kręgosłupowych

Ból stawów w perimenopauzie i menopauzie może być zlokalizowany w kręgosłupie. Zwykle najbardziej bolesny jest odcinek szyjny i odcinek lędźwiowy.

Sztywność poranna jako charakterystyczny objaw

Zmniejszenie elastyczności stawów i spadek nawilżenia chrząstek odpowiadają za nieprzyjemne dolegliwości w obrębie stawów. Wywołuje to charakterystyczną sztywność stawów. Najbardziej dotkliwa jest rano po przebudzeniu. Typowo pojawia się też po dłuższym bezruchu. Jest to takie nieprzyjemne uczucie zastania.

Bóle mięśni towarzyszące bólom stawów w menopauzie

Zmiany w poziomie estrogenów odpowiadają również za osłabienie mięśni i zwiększenie ich napięcia. Powodują też spadek elastyczności więzadeł i ścięgien. To wszystko przyczynia się do bólu w obrębie stawów. [1]

Menopauza a choroby stawów – co warto wykluczyć?

Ból stawów nie jest objawem występującym wyłącznie przy menopauzie. Równie dobrze może być związany z różnymi chorobami. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy się zgłosić do lekarza i rozpocząć diagnostykę. Z jakimi schorzeniami można pomylić bóle stawów w menopauzie? [2]

Reumatoidalne zapalenie stawów a menopauza

Kobiece bóle stawów mogą być związane z menopauzą, ale podobne objawy występują też przy reumatoidalnym zapaleniu stawów. Są podobne, ale nie takie same. Różnią się tym, że przy menopauzie ból nie występuje po obu stronach ciała, przy RZS zawsze jest symetryczny. Stawy w menopauzie bolą, ale zwykle skóra w ich obrębie nie jest zaczerwieniona i obrzęknięta. Typowe dla reumatoidalnego zapalenia stawów jest znaczne zaczerwienienie i ocieplenie skóry oraz obrzęk.

Badania krwi u chorej na RZS wykazują obecność czynnika reumatoidalnego RF i przeciwciał anty-CCP. W USG stawu widoczna jest też erozja kostna i nasilone zapalenie błony maziowej. W przypadku bólu spowodowanego wyłącznie spadkiem estrogenów badania nic takiego nie pokazują.

Jest jeszcze coś, o czym trzeba powiedzieć. Nagły spadek estrogenów może doprowadzić do zaostrzenia objawów u kobiet chorujących na reumatoidalne zapalenie stawów i szybszego postępu choroby. Wskazuje się też, że wczesna menopauza jest czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania na RZS u kobiet z predyspozycjami genetycznymi. [5]

Choroba zwyrodnieniowa stawów (koksartroza, gonartroza)

Przyczyną choroby zwyrodnieniowej stawów jest uszkodzenie chrząstki stawowej wynikające głównie z jej naturalnego zużywania. Rozwój schorzenia u kobiet zwykle zbiega się z menopauzą. Spadek estrogenów przyspiesza degenerację chrząstki. Tkanki tracą ochronę, a zmiany zwyrodnieniowe szybciej się rozwijają, szczególnie w obrębie stawów kolanowych (gonartroza) i stawów biodrowych (koksartroza). [3]

Fibromialgia a bóle stawów i mięśni w menopauzie

Fibromialgia jest schorzeniem o wieloczynnikowym podłożu. Objawia się m.in. uogólnionym bólem stawów i mięśni oraz sztywnością. Odczuwanie tych dolegliwości jest związane głównie ze zwiększonym wyczuleniem układu nerwowego na odbierane bodźce bólowe. Jak ma się menopauza do fibromialgii? [6]

Znów trzeba wspomnieć o hormonach. W wyniku spadku poziomu estrogenów u kobiet pojawiają się bóle mięśniowo-szkieletowe. Stawy stają się bardziej podatne na rozwój stanu zapalnego. Dochodzi też do znacznego obniżenia progu bólu. Powoduje to zaostrzenie objawów fibromialgii. Dane wskazują, że w wieku okołomenopauzalnym diagnozuje się też sporo nowych przypadków tej choroby. [1] [6]

Kiedy bóle stawów w menopauzie wymagają diagnostyki?

Kwestia menopauza a stawy jest nierozłączona. Pojawiający się dyskomfort nie powinien dziwić. Mimo to nie zaszkodzi skonsultować objawów z lekarzem. Na wizycie u lekarza POZ lub u ginekologa można porozmawiać o swoich dolegliwościach. A kiedy konieczna jest zaawansowana pomoc i diagnostyka. Dzieje się to przy takich objawach jak np.: [2]

nasilony obrzęk, zaczerwienienie i ocieplenie skóry w okolicy stawu
asymetryczne objawy
ból stawów nieustępujący po odpoczynku
ból stawów, który wybudza ze snu
poranna sztywność utrzymująca się dłużej niż pół godziny
znaczące ograniczenie ruchomości stawów i mocno utrudnione poruszanie się
nasilający się stan zapalny

W takich sytuacjach potrzebna jest wizyta u ortopedy lub reumatologa. Takie objawy mogą wskazywać na inną przyczynę niż spadek hormonów. [2]

Diagnostyka bólów stawów w menopauzie

Konieczne jest wykonanie kilku badań. Nic inwazyjnego, wystarczy badanie krwi i badania obrazowe. Oczywiście zanim lekarz wyda skierowanie przeprowadzi wywiad. [2]

Badania hormonalne – FSH estradiol i inne

Pierwsze zwiastuny perimenopauzy mogą pojawiać się już po 40. roku życia, zwykle około 45. roku życia. W celu potwierdzenia hormonalnej przyczyny pojawiających się objawów należy sprawdzić poziom FSH, estradiolu, a także TSH, fT3, fT4.

Badania laboratoryjne – OB CRP czynnik reumatoidalny

Trzeba zbadać również markery stanu zapalnego, czyli OB i CRP. Przy podejrzeniu reumatoidalnego zapalenia stawów oznacza się czynnik reumatoidalny RF i przeciwciała anty-CCP. [2] [5]

Densytometria – ocena gęstości kości

W okresie okołomenopauzalnym każda kobieta powinna skontrolować stan swoich kości. Wskazane jest sprawdzenie poziomu wapnia i witaminy D. Następnie należy wykonać densytometrię. Jest to proste badanie oceniające gęstość mineralną kości. [4]

Do jakiego lekarza się zgłosić?

Tak naprawdę z objawami najpierw należy się zgłosić do lekarza POZ. Na podstawie wywiadu i wyników podstawowych badań skieruje do właściwego specjalisty. Niewykluczone, że kobieta jednocześnie będzie musiała konsultować się z różnymi lekarzami, np. z ginekologiem, endokrynologiem, ortopedą, reumatologiem. [2]

Co na stawy w menopauzie? Suplementy i witaminy

Suplementacja może być bardzo pomocna. Dostarczy składników, które są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania kości, stawów i mięśni. A tych często brakuje w organizmie. Jakie konkretnie suplementy na stawy przy menopauzie powinno się stosować? [4]

Witamina D i wapń – fundament zdrowia kości i stawów

Właściwie każda kobieta w okresie przekwitania powinna przyjmować wapń i witaminę D. Ten duet to podstawa profilaktyki osteoporozy. Zapewnia też wsparcie dla mięśni i stawów. Zazwyczaj wskazane są wysokie dawki tych składników. Na szczególną uwagę zasługuje witamina D. Jej niedobory są częste, co może mieć poważne konsekwencje. [4] [17] [18]

Magnez – rola w funkcjonowaniu mięśni i stawów

Oprócz wapnia potrzebny jest magnez. Wspiera mięśnie i zdrowie chrząstki stawowej. Ma ogromny wpływ na układ nerwowy i układ hormonalny. Ważne, aby wybrać odpowiedni magnez, najlepszy będzie diglicynian lub cytrynian. Z magnezem warto przyjmować witaminy z grupy B. [16]

suplementy stawy

Kolagen – wsparcie dla chrząstki stawowej

Produkcja kolagenu z wiekiem słabnie, a spadek poziomu estrogenów tylko przyspiesza ten proces. Należy więc uzupełniać niedobory tego białka. Wskazane są preparaty zawierające 5-10g hydrolizatu kolagenu typu II. Regularna suplementacja pomoże poprawić regenerację chrząstki stawowej. Zwiększy jej elastyczność i wytrzymałość. Kolagen korzystnie działa także na kości. [8]

Kwasy Omega-3 – działanie przeciwzapalne przy bólach stawów

Polecane są kwasy Omega-3. Ich główną zaletą jest silne działanie przeciwzapalne. Pomagają też pobudzać procesy naprawcze i poprawiać nawodnienie mazi stawowej. Można ich dostarczać z dietą (tłuste ryby morskie) lub w postaci kapsułek. [9]

Glukozamina i chondroityna – ochrona chrząstki stawowej

Dla zdrowia chrząstki stawowej można stosować chondroitynę z glukozaminą. Są to naturalne składniki chrząstki i mazi stawowej. Pomagają ograniczać degenerację chrząstki, zmniejszać stan zapalny i ból stawów. Można je uzupełnić o inny składnik mazi stawowej, czyli kwas hialuronowy. [10]

Witamina C – niezbędna do syntezy kolagenu

Witamina C jest niezbędna do syntezy kolagenu. Sprawia, że włókna kolagenowe są silne i wytrzymałe. Witamina C wykazuje też działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. [11]

Cynk – wpływ na regenerację tkanek stawowych

Podobnie jak witamina C również cynk działa antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie. Pełni on funkcję kofaktora enzymów odpowiedzialnych za budowę włókien kolagenowych. Oznacza to, że jest składnikiem potrzebnym do prawidłowej regeneracji tkanki stawowej.

Fitoestrogeny – naturalna alternatywa dla hormonów?

Badania kliniczne potwierdzają, że regularne przyjmowanie fitoestrogenów może korzystnie działać na metabolizm tkanki kostnej. Fitoestrogeny stymulują też produkcję kolagenu i kwasu hialuronowego w torebce stawowej. Zwykle wskazane jest stosowanie 40-80mg izoflawonów sojowych dziennie. [12]

Leki na bóle stawów w menopauzie

Co na stawy w menopauzie? Bóle mięśni i stawów w okresie menopauzy mogą być łagodzone z pomocą leków przeciwbólowych bez recepty. Często też lekarze zalecają hormonalną terapię zastępczą. Wykazuje ona dużą skuteczność w łagodzeniu objawów spowodowanych spadkiem estrogenów. [7] [13]

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) przy bólach stawów

Leki przeciwbólowe zapewnią szybką ulgę przy nasilonym bólu. Najlepsze będą niesteroidowe leki przeciwzapalne, które łączą działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Doustnie można przyjmować ibuprofen, ketoprofen lub naproksen. Jeśli stosowane są jakiekolwiek inne leki, kobieta musi się skonsultować z lekarzem. NLPZ mogą wchodzić w różne interakcje! [13]

Maści i żele przeciwbólowe stosowane miejscowo

Gdy środki doustne są przeciwwskazane, można sięgnąć po preparaty miejscowe. Zazwyczaj łatwiej jest je łączyć z innymi lekami, gdyż nie oddziałują na cały organizm. Tu też rekomendowane są niesteroidowe leki przeciwzapalne. [13]

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) a stawy – czy pomaga?

Ze względu na kwestię bóle stawów a hormony wskazane jest uzupełnianie niedoboru estrogenów. Hormonalna terapia zastępcza jest podstawowym środkiem na bóle stawów przy menopauzie. Przyczynia się do zmniejszenia bólu i zapobiega utracie masy kostnej. Niestety nie u każdej kobiety taka terapia może być stosowana. [7]

Kiedy bóle stawów w menopauzie wymagają leczenia specjalistycznego?

Brak poprawy po hormonalnej terapii zastępczej zazwyczaj wskazuje, że problem może mieć inną przyczynę. Po przeprowadzeniu diagnostyki lekarz może zdecydować o wprowadzeniu specjalistycznego leczenia. [2]

Naturalne sposoby łagodzenia bólów stawów w menopauzie

Jak dbać o stawy w menopauzie? Leki przeciwbólowe pomagają doraźnie. Suplementy diety uzupełniają brakujące składniki wspierające stawy. Czy to wszystko co można zrobić? Nie, zaleca się też niefarmakologiczne i naturalne sposoby na bóle stawów w menopauzie. [13]

Ciepłe i zimne okłady na bolesne stawy

Lekarze zalecają terapię zimnem i ciepłem. Wystarczy kompres żelowy, maść chłodząca lub rozgrzewająca. Choć i bez tego można sobie poradzić. Na stawy można robić okłady z ręcznika zamoczonego w zimnej lub gorącej wodzie. Zasada jest taka, że zimne okłady łagodzą nagły ból i obrzęk. Ciepłe poprawiają krążenie i rozluźniają napięcie mięśni. Świetnie sprawdzi się też ciepła kąpiel. Do wody można dodać np. sól Epsom lub olejki eteryczne. [13]

Masaż i terapia manualna

Doskonałe efekty zapewnia terapia manualna i masaże. Masaż leczniczy służy do redukcji napięcia mięśni i poprawy ukrwienia tkanek. Specjalista za pomocą odpowiednio dobranych technik manipulacji i mobilizacji poprawia ruchomość zablokowanych stawów oraz pomaga zmniejszać stan zapalny. Terapia manualna pomaga też zwiększać nawodnienie stawów i tkanki łącznej. [14]

Należy też wykonywać zalecone przez fizjoterapeutę ćwiczenia wzmacniające mięśnie. Wsparciem jest codzienna aktywność fizyczna. Nie chodzi o ciężkie treningi. Wskazany jest umiarkowany ruch, który nie obciąża stawów. Można trenować pływanie, jogę lub pilates. Taki wysiłek fizyczny wspiera kondycję mięśni, kości i stawów. Stymuluje wydzielanie endorfin, zmniejsza poziom kortyzolu i jest dobrym sposobem na uciążliwe wahania nastrojów. [13]

Akupunktura przy bólach stawów w menopauzie

Wspomagająco można korzystać z akupunktury. To technika polegająca na wbijaniu igieł w konkretne miejsca na ciele. Pomaga ona m.in. w zmniejszaniu bólu stawów i napięcia mięśniowego. To również skuteczny sposób redukowania stresu. [15]

Techniki redukcji stresu a bóle stawów

Stres jest czynnikiem, który nasila odczuwanie bólu i zaostrza stany zapalne. Techniki redukujące napięcie nerwowe nie zadziałają na przyczynę bólu stawów, ale korzystnie wpłyną na samopoczucie fizyczne i psychiczne. Pomogą zmniejszyć dyskomfort poprzez łagodzenie napięcia mięśniowego i wsparcie dla układu nerwowego. [2]

Największy nacisk należy kłaść na trening oddechowy. Głębokie oddychanie poprawia dotlenienie organizmu i pozwala obniżyć odczuwanie bólu. Można je łączyć z medytacją i treningiem uważności. Ćwiczenia rozluźniające i rozciągające to kolejny przykład działań zmniejszających stres i poprawiających ruchomość stawów.

Stawy w menopauzie nie mają lekko. Estrogen, który do tej pory chronił je przed stanem zapalnym i niszczeniem, nagle znika. Stawy gorzej funkcjonują. Coraz częściej doskwiera poranna sztywność i problemy z poruszaniem. Rozwiązaniem w takiej sytuacji może być hormonalna terapia zastępcza, leki przeciwbólowe, suplementacja i fizjoterapia. [1] [3] [7]

Co na stawy w okresie menopauzy? Zwykle zalecana jest hormonalna terapia zastępcza, a do tego suplementy z kolagenem, wapniem, magnezem i witaminą D. [4] [7]

FAQ

Czy ból stawów może być objawem menopauzy?

Tak. Bóle stawów i inne dolegliwości mięśniowo-szkieletowe są częste w okresie okołomenopauzalnym. Ich występowanie może być związane ze spadkiem i wahaniami poziomu estrogenów, ale przed przypisaniem bólu wyłącznie menopauzie należy uwzględnić także inne możliwe przyczyny. [1] [2]

Jak długo mogą utrzymywać się bóle stawów w menopauzie?

Czas trwania dolegliwości jest indywidualny. U części kobiet pojawiają się one już w perimenopauzie i mogą utrzymywać się po menopauzie. Na ich nasilenie wpływają m.in. aktywność fizyczna, masa ciała, sen, choroby stawów oraz inne przyczyny przewlekłego bólu. [1] [2]

Czy hormonalna terapia zastępcza pomaga na bóle stawów?

U części kobiet terapia estrogenowa może nieznacznie zmniejszać częstość bólów stawów. HTZ nie jest jednak odpowiednia dla każdej pacjentki i powinna być dobierana indywidualnie przez lekarza po ocenie korzyści oraz przeciwwskazań. [7]

Jakie badania warto wykonać przy bólu stawów w menopauzie?

Zakres badań zależy od objawów. Lekarz może rozważyć m.in. ocenę markerów stanu zapalnego, czynnika reumatoidalnego i przeciwciał anty-CCP, a w przypadku ryzyka osteoporozy także densytometrię oraz ocenę gospodarki wapniowo-witaminowej. [2] [4]

Kiedy ból stawów w menopauzie wymaga konsultacji lekarskiej?

Konsultacji wymaga zwłaszcza ból silny lub narastający, znaczny obrzęk, zaczerwienienie i ocieplenie stawu, długotrwała poranna sztywność, ograniczenie ruchomości, ból nocny lub objawy utrzymujące się mimo odpoczynku. [2]

Czy ruch pomaga na bóle stawów w menopauzie?

Regularna, dostosowana do możliwości aktywność fizyczna może wspierać siłę mięśni, ruchomość stawów, zdrowie kości i kontrolę masy ciała. Rodzaj ćwiczeń warto dobrać do przyczyny bólu i stanu zdrowia, szczególnie jeśli występują zmiany zwyrodnieniowe lub osteoporoza. [13]

Źródła

Autor wpisu: mgr farm. Katarzyna Borowiec, i-Apteka.pl Farmaceutka z niemałym już doświadczeniem. Zainteresowania: zdrowie, uroda, naturalne metody leczenia, opieka farmaceutyczna.