Czym jest kserostomia? Problem z suchością w ustach

mgr farm. Katarzyna Borowiec

Pod pojęciem kserostomia rozumie się przewlekłe uczucie suchości w jamie ustnej. Stan ten jest spowodowany niedostateczną ilością śliny. Dochodzi do niego np. w przebiegu niektórych chorób przewlekłych. Często jest skutkiem ubocznym stosowania leków. Suchość w jamie ustnej pojawia się też u osób odwodnionych lub oddychających przez usta. Jak leczyć kserostomię? [1] [2]

Spis treści:

• Czym jest kserostomia?
• Jakie są przyczyny kserostomii? Skąd się bierze suchość w ustach?
• Objawy kserostomii – jak się objawia suchość w ustach?
• Powikłania kserostomii, czyli o tym dlaczego suchość w ustach jest groźna?
• Diagnostyka kserostomii
• Leczenie kserostomii – jak radzić sobie z suchością w ustach?
• Domowe sposoby na suchość w ustach
• Kserostomia u szczególnych grup pacjentów
• Kiedy suchość w ustach wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?
• FAQ
• Źródła

Czym jest kserostomia?

Przewlekłe uczucie suchości w ustach nazywa się kserostomią. Do rozwoju tego stanu prowadzi niedobór śliny wskutek zmniejszenia jej wydzielania lub całkowitego ustania tego procesu. Innym powodem jest zmiana jej składu. Najczęściej taki problem pojawia się u osób z chorobami przewlekłymi, przy nieprawidłowej pracy ślinianek lub jako skutek uboczny leków. [1] [2] [3]

Suchość w ustach jest dość powszechnym problemem. Uważa się, że może dotyczyć około 30% populacji. Częściej zmagają się z nią osoby starsze i kobiety. O kserostomii można mówić, gdy uczucie suchości utrzymuje się przez cały dzień i nie ustępuje przy prawidłowym nawodnieniu. [2] [4] [12]

Wyróżnia się dwa rodzaje kserostomii. Kserostomia prawdziwa jest związana ze zmniejszoną produkcją śliny. Jest też kserostomia rzekoma. W jej przypadku wydzielanie śliny nie jest zaburzone. Mimo to odczuwana jest suchość w ustach. [2] [3]

Jakie są przyczyny kserostomii? Skąd się bierze suchość w ustach?

Istotą kserostomii jest obniżona ilość śliny lub jej całkowity brak. W jaki sposób może dochodzić do zaburzenia wydzielania śliny? Prowadzą do tego zarówno czynniki przejściowe, jak i przewlekłe. Jako choroby powodujące suchość w ustach należy wymienić schorzenia gruczołów ślinowych (np. bakteryjne i wirusowe zapalenie ślinianek, łagodne i złośliwe guzy gruczołów ślinowych). Jakie jeszcze są przyczyny suchości w ustach? [2] [3] [4]

Leki jako najczęstsza przyczyna kserostomii

Suchość w ustach po lekach to coś, na co muszą się przygotować osoby przyjmujące takie preparaty jak np.: [2] [5]

• leki przeciwdepresyjne
• leki przeciwlękowe
• leki przeciwhistaminowe
• leki moczopędne
• leki obniżające ciśnienie
• niektóre leki przeciwbólowe

Dlaczego po lekach w ustach robi się sucho? Niektóre substancje lecznicze działają blokująco na sygnały nerwowe, które w normalnych warunkach pobudzają wydzielanie śliny. Inne sprzyjają odwodnieniu. [5]

Odwodnienie i niewystarczające nawodnienie

Nadmierne pragnienie i suchość w ustach to jedne z pierwszych objawów odwodnienia. Może do niego dochodzić przy niewystarczającej podaży płynów oraz przy nadmiernej utracie wody z organizmu, np. gdy bardziej się pocimy, mamy gorączkę lub biegunkę. Kserostomia w takim przypadku jest przejściowa, mija po przywróceniu prawidłowego nawodnienia. [1] [2]

Oddychanie przez usta i chrapanie w nocy

Zazwyczaj suchość w ustach w nocy pojawia się u osób, które śpią z otwartymi ustami, chrapią lub cierpią na bezdech senny. Czynnikiem nasilającym jest katar i infekcje górnych dróg oddechowych, które uniemożliwiają oddychanie przez nos. Suchość w ustach u dzieci bardzo często jest wywołana właśnie przez utrudnione oddychanie przez nos. Uczucie suchości w ustach i gardle może się zaostrzać, gdy w pomieszczeniach powietrze jest zbyt suche. [1] [2]

Cukrzyca a suchość w ustach

Czy suchość w ustach przy cukrzycy powinna dziwić? Nie, jest to bardzo częsty objaw. Wysoki poziom glukozy we krwi sprzyja odwodnieniu organizmu i zmniejszonemu wydzielaniu śliny. U chorych na cukrzycę kserostomia może być także efektem stosowania metforminy. [7]

Choroby autoimmunologiczne – zespół Sjögrena jako główna przyczyna

Zespół Sjögrena jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym. Komórki układu odpornościowego z nieznanych przyczyn atakują i niszczą gruczoły zewnątrzwydzielnicze, w tym gruczoły ślinowe. Główny objawem jest uporczywa, ciągła suchość w ustach. Towarzyszy jej suchość oczu, nosa i skóry. [13]

Uczucie suchości w ustach może również pojawiać się w innych chorobach autoimmunologicznych jak np. toczeń rumieniowaty układowy, choroba Hashimoto lub reumatoidalne zapalenie stawów. [2] [4]

Niedoczynność i nadczynność tarczycy a kserostomia

Należy omówić kwestię suchość w ustach a tarczyca. Kserostomia może być objawem zarówno nadczynności tarczycy, jak i niedoczynności tego narządu. W zależności od rodzaju schorzenia inne mechanizmy będą prowadziły do suchości w jamie ustnej. [2] [4]

Niedoczynność tarczycy przyczynia się do spowolnienia metabolizmu, co przekłada się na gorsze ukrwienie i odżywienie tkanek, tym samym na zmniejszone nawilżenie śluzówek. Nadczynność tarczycy powoduje odwodnienie oraz zwiększone wysuszenie błon śluzowych.

Radioterapia głowy i szyi – uszkodzenie gruczołów ślinowych

Radioterapia głowy i szyi jest stosowana w leczeniu zlokalizowanych w tym obszarze nowotworów złośliwych. Wywołuje ona wiele licznych skutków ubocznych. Jednym z nich jest uszkodzenie ślinianek. Powoduje to nasiloną suchość w ustach i dziwny posmak. Śliny jest bardzo mało, jest ona gęsta i lepka. Pojawiają się trudności z jedzeniem i mówieniem. [6] [11]

Chemioterapia a suchość w ustach

Co można powiedzieć w kwestii rak żołądka a suchość w ustach? Zwykle suchość w ustach i gardle nie jest bezpośrednim objawem tego nowotworu, ale bardzo często jest powikłaniem chemioterapii stosowanej w leczeniu raka. Cytostatyki upośledzają pracę gruczołów ślinowych, przez co wydzielanie śliny jest znacząco ograniczone. [11] [14]

Starzenie się organizmu i kserostomia u seniorów

Suchość w ustach u starszych osób jest konsekwencją naturalnego procesu starzenia się organizmu. Z wiekiem komórki wydzielnicze ślinianek zanikają, a przewody wyprowadzające się zwężają. Skutkuje to zmniejszonym wydzielaniem śliny i suchością w ustach. Zmiany związane ze starzeniem nakładają się na inne czynniki. Seniorzy mają zmniejszone odczuwanie pragnienia, więc częściej są odwodnieni. Zazwyczaj też zmagają się z różnymi schorzeniami i przyjmują sporo leków. Wszystko to sprawia, że kserostomia jest u nich powszechnym problemem. U kobiet w okresie menopauzy dochodzi do tego spadek estrogenów. Niedoborów tych hormonów zaburza pracę gruczołów ślinowych i zmniejsza ilość śliny. [2] [12]

Stres lęk i zaburzenia nerwowe a zmniejszone wydzielanie śliny

Przyczyny suchości w ustach mogą również obejmować zaburzenia lękowe i nerwicowe oraz stres. Mechanizm prowadzący do kserostomii polega na pobudzeniu układu współczulnego przy jednoczesnym hamowaniu układu przywspółczulnego. Skutkiem takiego działania jest upośledzenie pracy ślinianek. Przewlekle utrzymujące się wysokie stężenie hormonów stresu powoduje chroniczną suchość w ustach. [1] [2]

Palenie tytoniu i alkohol a suchość w jamie ustnej

Alkohol i papierosy działają silnie wysuszająco na jamę ustną. Dym papierosowy i nikotyna ograniczają produkcję śliny. Alkohol jest substancją odwadniającą. Najgorsze dla ślinianek jest połączenie obu tych używek. [1] [10]

Objawy kserostomii – jak się objawia suchość w ustach?

Kserostomia to uczucie suchości w ustach. Jednakże stan ten wywołuje również inne objawy zlokalizowane w jamie ustnej. [1] [2]

Uczucie suchości i lepkości w jamie ustnej

W wyniku niedoboru śliny pojawia się nieprzyjemne uczucie suchości w ustach. Ślina jest wyraźnie lepka, gęsta, ciągnąca. Suche są nie tylko śluzówki, ale i wargi. Kąciki ust pękają i się łuszczą. [1] [2]

Trudności z połykaniem i żuciem

Przez niewystarczającą ilość śliny trudniej jest przeżuwać i połykać posiłki. Szczególnie jest to odczuwalne podczas jedzenia suchych pokarmów. Czasem pojawia się ból podczas połykania. Zdarza się, że jedzenie „staje w gardle”. [1] [2] [4]

Pieczenie i ból języka oraz błon śluzowych

Dotkliwym objawem jest ból i palenie języka. Język robi się wygładzony i błyszczący. Może też pojawić się pieczenie podniebienia i warg. [2] [4]

Zmiana smaku i zaburzenia smakowe

Kserostomia wywołuje suchość w ustach i dziwny posmak, często określany jako metaliczny. Podczas spożywania posiłku można zauważyć zaburzenia smaku. Jedzenie wydaje się bardziej słone lub gorzkie niż jest w rzeczywistości. [2] [4]

Trudności z mówieniem i chrypka

Nawet mówienie jest utrudnione. Mowa staje się niewyraźna. Dłuższe mówienie nasila ból ust i gardła. Pojawia się również uciążliwa chrypka. W takich przypadkach niezbędne są nawilżające tabletki do ssania i leki na chrypę. [1] [2]

Nieświeży oddech jako towarzyszący objaw

Ślina umożliwia oczyszczanie jamy ustnej z bakterii i resztek pokarmów. Gdy jest jej za mało, bakterie zaczynają produkować związki siarki. To one wywołują bardzo nieprzyjemny zapach z ust. [1] [4]

Suchość w ustach w nocy

U niektórych osób najbardziej nasilonym objawem jest suchość w ustach w nocy. Utrudnia to wypoczynek i wybudza ze snu. [1] [2]

Powikłania kserostomii, czyli o tym dlaczego suchość w ustach jest groźna?

Kserostomia nie wydaje się bardzo groźnym schorzeniem, ale to błędne myślenie. Może prowadzić do poważnych powikłań. Ślina chroni śluzówkę jamy ustnej i neutralizuje kwasy produkowane przez bakterie. Jej niedobór i wynikająca z niego suchość w ustach sprzyjają podrażnieniom, stanom zapalnym i infekcjom. [1] [2] [4]

Próchnica zębów przy niedoborze śliny

Bez odpowiedniej ilości śliny kwasy nie są neutralizowane. Ślina pełni funkcję ochronną dla zębów. Jest potrzebna do remineralizacji szkliwa. Przy jej niedoborze proces ten jest spowolniony. Oznacza to drastyczne przyspieszenie rozwoju próchnicy zębów. [1] [3] [10]

Choroby dziąseł i paradontoza przy kserostomii

Kserostomia sprzyja też chorobom zapalnym dziąseł i przyzębia. Dziąsła są podrażnione i krwawią. Zignorowanie problemu może doprowadzić do wypadania zębów. [1] [4] [13]

Grzybica jamy ustnej – kandydoza jako powikłanie

U osób zmagających się z kserostomią częstsze są infekcje jamy ustnej, m.in. bakteryjne i grzybicze. Szczególnie łatwo namnażają się grzyby wywołujące kandydozę. Rozwój drożdżaków można poznać po tym, że pojawia się biały nalot na języku i suchość w ustach. [1] [4]

Trudności w noszeniu protez zębowych

Protezy zębowe mogą powodować podrażnienia lub uszkodzenia śluzówek. Bolesne pęknięcia szybko zmieniają się w owrzodzenia. W przypadku suchości w ustach efekt ten jest nasilony na tyle, że noszenie protezy może być niemożliwe. [3] [4]

Wpływ kserostomii na jakość życia i odżywianie

Komfort życia znacząco spada przy kserostomii. Jedzenie suchych i twardych pokarmów jest utrudnione. Posiłki przestają przynosić przyjemność, bo często nie smakują tak, jak powinny. Ograniczenia w diecie mogą spowodować niedobory, a w skrajnych przypadkach niedożywienie. [3] [4]

Problemy z wyraźnym mówieniem, pogarszający się stan zębów oraz nieświeży oddech mogą rzutować na życie towarzyskie. Osoby z kserostomią czują dyskomfort w kontaktach z innymi ludźmi. Z czasem może to doprowadzić do izolacji społecznej. [3] [4]

Diagnostyka kserostomii

Kserostomia może się rozwijać z różnych powodów. Aby znaleźć jej przyczynę, trzeba się zgłosić do lekarza i rozpocząć diagnostykę. [2] [3]

Jak lekarz ocenia wydzielanie śliny?

Lekarz zaczyna wizytę od dokładnego wywiadu na temat objawów i czasu ich trwania, a także chorób przewlekłych i stosowanych leków. Ocenia też stan śluzówek jamy ustnej, dziąseł, języka i zębów oraz wykonuje test lusterkowy, który sprawdza nawilżenie błon śluzowych. [2] [3]

Sjalometria – pomiar ilości śliny

Kluczowym badaniem jest sjalometria. Jest to pomiar ilości śliny i szybkości jej wydzielania. Sjalometria niestymulowana mierzy ilość śliny pobudzanej w sposób naturalny. Sjalometria stymulowana mierzy ilość śliny wydzielanej po pobudzeniu bodźcem mechanicznym lub smakowym. Przeprowadza się też analizę składu śliny. [2] [3]

Badania obrazowe gruczołów ślinowych

Zlecane są badania obrazowe ślinianek. Zazwyczaj jest to proste badanie USG ślinianek oraz scyntygrafia gruczołów ślinowych. U niektórych osób potrzebna może być również biopsja ślinianki. [2] [3]

Badania laboratoryjne przy podejrzeniu chorób układowych

Do kserostomii mogą się przyczynić choroby przewlekłe. Jeśli objawy towarzyszące wskazują na konkretne schorzenia, należy diagnostykę rozszerzyć o dodatkowe badania laboratoryjne, np.: [2] [3]

• poziom cukru we krwi
• poziom hormonów tarczycy
• badania w kierunku chorób autoimmunologicznych

Przy podejrzeniu infekcji należy wykonać badanie mikrobiologiczne wymazu z jamy ustnej. [2] [3]

Do jakiego lekarza się zgłosić z kserostomią?

Zazwyczaj zaleca się najpierw udać do lekarza POZ lub do stomatologa. Później mogą być również potrzebne konsultacje z innymi specjalistami, np. z laryngologiem, diabetologiem lub reumatologiem. [2] [3]

Leczenie kserostomii – jak radzić sobie z suchością w ustach?

Jak powinno wyglądać leczenie kserostomii? Zazwyczaj stosuje się preparaty i leki na suchość w ustach. Są to głównie środki nawilżające śluzówkę oraz pobudzające wydzielanie śliny. Trzeba też podjąć działania mające na celu wyeliminowanie przyczyny. [1] [3] [4]

Leczenie przyczynowe – zmiana leków i leczenie choroby podstawowej

Ustalenie przyczyny suchości w ustach pozwala rozpocząć najważniejszy etap leczenia, czyli zwalczanie źródła problemu. U niektórych osób będzie to terapia choroby pierwotnej. U innych zmiana leków. Oczywiście nie można odstawiać leków lub modyfikować dawek na własną rękę. Można to zrobić wyłącznie w porozumieniu z lekarzem. [3] [4] [5]

Substytut śliny i spraye nawilżające jamę ustną

Co na suchość w ustach? Ulgę przy nadmiernej suchości jamy ustnej zapewnią substytuty śliny. Preparaty te mają za zadanie naśladować jej skład i działanie. Zwykle zawierają mieszankę elektrolitów oraz składników nawilżających, powlekających i łagodzących. Dostępne są w postaci żeli lub sprayów nawilżających. [8] [10]

Takie preparaty nawilżają śluzówkę, wiążą wodę w tkankach i powlekają błonę śluzową filmem chroniącym przed wysuszeniem i podrażnieniem. Ich stosowanie przywraca komfort mówienia, żucia i połykania. [8]

Leki pobudzające wydzielanie śliny – pilokarpina i cewimeline

Parasympatykomimetyki jak pilokarpina i cewimeline to leki na suchość w ustach. Pobudzają one receptory muskarynowe do zwiększenia wydzielania śliny. Wskazane są one głównie u chorych na zespół Sjögrena oraz u pacjentów przechodzących radioterapię. Problemem jest dostępność tych leków w Polsce. [3] [4] [11]

Nawilżanie jamy ustnej – praktyczne metody na co dzień

Jak nawilżyć usta od środka? Podstawą jest prawidłowe nawodnienie organizmu. Należy pić dużo wody, ale w odpowiedni sposób. Chodzi o to, żeby pić małymi łykami przez cały dzień. Zapewni to stałe nawilżenie śluzówek. Można też ssać kostki lodu. Jednocześnie trzeba wspomagać wydzielanie śliny, np. żując gumę. Dla prawidłowego nawilżenia jamy ustnej istotne jest unikanie rzeczy, które ją wysuszają. Trzeba zrezygnować z alkoholu i palenia. Zaleca się ograniczyć picie mocnej herbaty i kawy. [1] [3] [10]

Żucie gumy bez cukru i ssanie cukierków bez cukru

Świetnym sposobem na pobudzenie ślinianek do pracy jest żucie gum lub ssanie cukierków. Przy czym to nie mogą być produkty z cukrem! Najlepiej sprawdzą się gumy z ksylitolem lub kwaśne cukierki. [9] [10]

Nawilżacze powietrza w sypialni przy nocnej kserostomii

Klimatyzowane i przegrzane powietrze nasila suchość śluzówek. Może o tym świadczyć suchość w ustach po przebudzeniu. Pomocne w takiej sytuacji będzie zwiększenie wilgotności powietrza w sypialni. Najlepiej często wietrzyć pomieszczenia. Można też kupić nawilżacz powietrza. [1] [10]

Domowe sposoby na suchość w ustach

Skutecznym wsparciem dla leczenia farmakologicznego jest codzienne dbanie o kondycję śluzówki jamy ustnej oraz o higienę zębów i dziąseł. [1] [10]

Odpowiednie nawodnienie – ile i czego pić?

Co pić, aby nawodnić organizm? Najważniejsza jest woda! Należy codziennie wypijać około 2 litry wody. Wskazane są też elektrolity. Poziom nawodnienia można zwiększać, jedząc owoce i warzywa, które mają dużo wody. Polecany jest arbuz, ogórki i pomidory. [1]

Dieta przy kserostomii – co jeść a czego unikać?

Jedzenie twardych i suchych pokarmów może być bolesne, dlatego trzeba wybierać miękkie produkty i płynne posiłki jak buliony, zupy, koktajle, sosy, galaretki, budynie, gotowane mięsa i warzywa. Kwaśne smaki stymulują pracę ślinianek. Polecane jest spożywanie kwaśnych napojów i owoców. Unikać trzeba chipsów, sucharów, bardzo słonych i ostrych dań. [1] [3] [10]

Wraz z dietą lub w postaci suplementów warto dostarczać takich składników jak: cynk, żelazo, witamina D, witaminy z grupy B, witamina C, witamina A, witamina E. Pomocne mogą być też suplementy na układ pokarmowy i probiotyki, które chronią mikrobiom jamy ustnej.

Higiena jamy ustnej przy suchości w ustach

Obowiązkowo trzeba dbać o codzienną higienę jamy zębów. Rekomendowane są łagodne pasty o działaniu nawilżającym. Ważne, żeby miały fluor. Do płukania jamy ustnej trzeba wybierać płyny bez alkoholu. W ciągu dnia i przed snem zaleca się stosować preparaty typu sztuczna ślina. [1] [10]

Olejowanie jamy ustnej – czy pomaga?

Olejowanie jamy ustnej może być pomocne. Działa nawilżająco i powlekająco na śluzówki. Zmniejsza podrażnienia. Ogranicza też namnażanie się bakterii. Trochę oleju (około jednej łyżki) należy trzymać w ustach przez 5-10 minut. Po płukaniu olej trzeba wypluć, a jamę ustną należy wypłukać ciepłą wodą. Powinno się wybierać oleje nierafinowane z pierwszego tłoczenia, np. olej lniany lub kokosowy.

Zioła i naturalne metody łagodzenia kserostomii

Zioła na kserostomię jak rumianek, lipa i pokrzywa można pić w formie naparów. Ale jeszcze lepsze efekty można uzyskać, stosując ziołowe płukanki do ust. Najlepsze do tego będą rośliny bogate w substancje śluzowe, czyli siemię lniane, porost islandzki, kwiat śluzu dzikiego i korzeń prawoślazu. Można też pić sok z aloesu oraz żuć kawałki imbiru.

Kserostomia u szczególnych grup pacjentów

U wielu osób objawy kserostomii są łagodne i przejściowe. Wystarczy zwiększyć nawodnienie lub wyleczyć zatkany nos, a wszystko wraca do normy. Są jednak grupy, które są narażone na długotrwałą lub nawracającą suchość w ustach. Seniorzy, pacjenci onkologiczni i chorzy na zespół Sjögrena wymagają stałej opieki lekarskiej i odpowiedniego leczenia. U osób starszych trzeba kontrolować skutki uboczne leków, w razie możliwości należy je zmieniać. Trzeba też wyrobić nawyk picia wody mimo braku pragnienia. [3] [4] [12] [13]

U pacjentów przechodzących radioterapię należy wdrożyć rozbudowaną profilaktykę. Wskazane są substytuty śliny, preparaty nawilżające, środki z enzymami i leki cholinergiczne. Przy zespole Sjögrena konieczna jest długotrwała terapia. Duży nacisk trzeba też postawić na zdrowie zębów i higienę jamy ustnej. [6] [11] [14]

Kiedy suchość w ustach wymaga pilnej konsultacji lekarskiej

Suchość w ustach nie jest stanem zagrażającym życiu wymagającym pilnej pomocy medycznej. Przy nasilonych objawach trzeba jednak szybko zgłosić się do lekarza. Do objawów alarmowych należy: [1] [2]

• silny ból w jamie ustnej
• trudności przełykaniem śliny i jedzenia
• problemy z mówieniem
• gruby biały nalot na śluzówkach
• krwawiące rany
• obrzęk ślinianek
• ciężkie objawy odwodnienia

Suchość w ustach nie jest przyjemnym objawem. Mocno nasilona utrudnia mówienie i jedzenie. Może też prowadzić do poważnych powikłań. Z tego powodu kserostomii nie należy bagatelizować. Początkowo można zwiększyć podaż wody i zmienić pastę do zębów na taką o łagodniejszej formule. Jeśli to nie pomoże, trzeba zgłosić się do lekarza po radę! [1] [2] [4]

FAQ

Czy kserostomia zawsze oznacza, że ślinianki produkują za mało śliny?

Nie. Kserostomia jest subiektywnym uczuciem suchości w ustach i nie zawsze musi współwystępować z obiektywnie zmniejszonym wydzielaniem śliny. Pomiar przepływu śliny pomaga odróżnić samo odczucie suchości od hiposalivacji. [2] [3]

Czy leki mogą powodować przewlekłą suchość w ustach?

Tak. Leki są jedną z najczęstszych przyczyn kserostomii. Szczególnie często problem dotyczy preparatów o działaniu antycholinergicznym, ale suchość mogą wywoływać również inne grupy leków. Nie należy samodzielnie odstawiać leczenia — możliwą zmianę preparatu lub dawki trzeba omówić z lekarzem. [5] [1]

Co szybko pomaga na suchość w ustach?

Ulgę mogą przynieść częste małe łyki wody, kostki lodu, bezcukrowa guma do żucia, bezcukrowe cukierki oraz preparaty zastępujące ślinę. Efekt zależy od przyczyny i zachowanej czynności ślinianek. [1] [8] [9]

Czy suchość w ustach może powodować próchnicę?

Tak. Ślina pomaga oczyszczać jamę ustną, neutralizować kwasy i chronić szkliwo. Jej niedobór zwiększa ryzyko próchnicy, infekcji grzybiczych, podrażnień błon śluzowych i problemów z dziąsłami. [1] [10]

Jakie badania wykonuje się przy kserostomii?

Ocena obejmuje wywiad dotyczący objawów, chorób i leków, badanie jamy ustnej oraz — gdy jest to potrzebne — pomiar wydzielania śliny. Dalsze badania dobiera się do podejrzewanej przyczyny i mogą obejmować badania krwi, obrazowanie ślinianek albo biopsję. [2] [3]

Czy pilokarpina pomaga na kserostomię?

Pilokarpina może pobudzać wydzielanie śliny u części pacjentów z zachowaną czynnością ślinianek, m.in. w zespole Sjögrena lub po radioterapii. Jest lekiem na receptę, ma przeciwwskazania i może powodować działania niepożądane, dlatego stosuje się ją pod kontrolą lekarza. [4] [11]

Kiedy suchość w ustach powinna zostać skonsultowana z lekarzem?

Konsultacja jest wskazana, gdy suchość jest przewlekła, utrudnia jedzenie, połykanie lub mówienie, towarzyszą jej nawracające infekcje, próchnica, owrzodzenia, obrzęk ślinianek albo objawy choroby ogólnoustrojowej. Pilnej oceny wymaga znaczne odwodnienie lub poważne trudności z połykaniem. [1] [2]

Źródła

• [1] National Institute of Dental and Craniofacial Research: Dry Mouth
• [2] Talha B., Swarnkar S.A. Xerostomia. StatPearls
• [3] Villa A., Connell C.L., Abati S. Diagnosis and management of xerostomia and hyposalivation
• [4] Kapourani A. et al. A Review on Xerostomia and Its Various Management Strategies
• [5] Arany S. et al. Anticholinergic medication: Related dry mouth and effects on the salivary glands
• [6] Pinna R. et al. Xerostomia induced by radiotherapy: an overview of the physiopathology, clinical evidence, and management
• [7] National Institute of Dental and Craniofacial Research: Diabetes and Oral Health
• [8] Alhejoury H.A. et al. Artificial Saliva for Therapeutic Management of Xerostomia
• [9] Dodds M.W.J. et al. The effect of gum chewing on xerostomia and salivary flow rate
• [10] American Dental Association: Xerostomia (Dry Mouth)
• [11] Hosseini M.S. et al. Cancer treatment-related xerostomia: basics, therapeutics, and future perspectives
• [12] Turner M.D., Ship J.A. Dry Mouth and Its Effects on the Oral Health of Elderly People
• [13] National Institute of Dental and Craniofacial Research: Tackling Dry Mouth, Restoring Saliva Flow
• [14] Hong C. et al. MASCC/ISOO Clinical Practice Statement: Management of salivary gland hypofunction and xerostomia in cancer patients