Czym jest zatrucie nikotynowe? Objawy i leczenie przedawkowania

mgr farm. Aleksander Wojtala

O papierosach i e-papierosach mówi się głównie w kontekście nowotworów, chorób kardiologicznych i chorób układu oddechowego. Ale z ich stosowaniem wiąże się o wiele więcej zagrożeń. Jednym z nich jest zatrucie nikotynowe. Jak się to objawia? Jaka dawka może doprowadzić do zatrucia? Na czym polega leczenie zatrucia nikotyną? [11]

Spis treści:

• Czym jest zatrucie nikotynowe?
• Źródła zatrucia nikotynowego – skąd pochodzi niebezpieczna dawka?
• Jakie są objawy zatrucia nikotynowego i jak je rozpoznać?
• Zatrucie nikotynowe u dzieci – szczególne zagrożenie
• Diagnostyka zatrucia nikotynowego
• Leczenie zatrucia nikotynowego
• Rokowanie przy zatruciu nikotynowym
• Jak zapobiegać zatruciu nikotynowemu?
• FAQ
• Źródła

Czym jest zatrucie nikotynowe?

Nikotyna to substancja psychoaktywna. Jest wykorzystywana m.in. w papierosach i e-papierosach. Działa stymulująco na mózg, dlatego podczas palenia papierosów palący odczuwa przyjemność. Niestety działa też silnie uzależniająco, więc rzucenie palenia zawsze jest bardzo trudne. [11]

Zatrucie nikotyną to inaczej przedawkowanie tej substancji. Jest to reakcja organizmu po przyjęciu jej w zbyt wysokiej dawce. Jaka dawka nikotyny jest groźna? Trudno określić dokładnie, ile nikotyny powoduje zatrucie. Uważa się, że objawy zatrucia nikotynowego mogą pojawić się po jednorazowym przyjęciu około 4-8mg nikotyny. [11]

Nikotyna szybko jest wydalana z organizmu, więc ilość, która potencjalnie mogłaby wywołać zatrucie, musi być przyjęta w krótkim czasie. Trzeba jeszcze wziąć pod uwagę jedną kwestię. Dawka toksyczna nikotyny nie jest taka sama dla każdego. Znaczenie ma tu indywidualna tolerancja organizmu na nikotynę, wiek i masa ciała. Czy istnieje śmiertelna dawka nikotyny? Nie można wskazać jednej pewnej dawki śmiertelnej dla każdego człowieka. Często przywoływana wartość 40-60mg jest kwestionowana, a rzeczywista dawka mogąca doprowadzić do zgonu zależy m.in. od drogi narażenia, szybkości przyjęcia nikotyny, masy ciała i stanu zdrowia. [11] [5]

Źródła zatrucia nikotynowego – skąd pochodzi niebezpieczna dawka?

Papierosy są oczywistym źródłem zagrożenia. Zatrucie nikotynowe może być też skutkiem nikotynowej terapii zastępczej. Czyli jednej z najpopularniejszych metod rzucania palenia. Eksperci wskazują też na ryzyko związane z e-papierosami. Szczególnie wysokie jest ono w przypadku dzieci i młodzieży. [4] [8]

Zatrucie e-papierosem i liquidem nikotynowym

Wapowanie to prosty sposób na przedawkowanie nikotyny. Liquidy mogą zawierać nawet 20mg w 1ml. Wiele osób nadal uznaje elektroniczne papierosy za „mniejsze zło” i nie kontroluje tego, jak często po nie sięga. [4]

Zatrucie e-papierosem może nastąpić i to wcale nie wskutek jego palenia. Potencjalną przyczyną przedawkowania nikotyny jest przypadkowe wypicie liquidu, a także wylanie go na skórę. [4] [6] [15]

Zatrucie klasycznym papierosem – kiedy to możliwe?

Jeden papieros może zawierać 10-20mg nikotyny. Z tego tylko około 10% trafia do organizmu. Przy założeniu, że dawka toksyczna nikotyny wynosi około 4-8mg, to zatrucie organizmu papierosami jest możliwe już po wypaleniu jeden po drugim zaledwie 2-3 sztuk.

Plastry i gumy nikotynowe – ryzyko przedawkowania

Rzucanie palenia nie jest łatwe. Osoby, które podejmują taką decyzję, zwykle korzystają z pomocy nikotynowej terapii zastępczej. W aptekach można kupić leki na rzucanie palenia w postaci gum, tabletek do ssania i sprayów z nikotyną. Alternatywą dla środków doustnych są plastry nikotynowe. [8]

Przed zastosowaniem leku z nikotyną należy bardzo dokładnie przeczytać jego ulotkę. Są tam dokładne informacje dotyczące schematu dawkowania. Jest tam też wyraźnie napisane, że w czasie stosowania nikotynowej terapii zastępczej nie można palić! Jest to prosta droga do przedawkowania. [8]

Nie wolno przekraczać wskazanych dawek. Przy przestrzeganiu zaleceń stosowanie gum i tabletek jest w pełni bezpieczne. Czy możliwe jest przedawkowanie plastrów nikotynowych? Środki doustne stosuje się zwykle w razie ochoty na zapalenie papierosa. Plaster ma dużo wyższą zawartość nikotyny niż np. gumy. Jednak wydziela ją stopniowo przez cały dzień. Naklejenie większej ilości plastrów może szybko doprowadzić do ciężkiego zatrucia. [8]

Zatrucie nikotynowe przez skórę – zielona choroba tytoniowa

Nikotyna z łatwością przenika przez skórę. Mechanizm ten wykorzystuje się w plastrach nikotynowych. Ale przy nadmiernym użyciu zatrucie nikotyną przez skórę jest realnym zagrożeniem. Do takiego zatrucia może też dojść po wylaniu na skórę liquidu z e-papierosa. [6]

Wspomnieć też trzeba o tzw. zielonej chorobie tytoniowej. Jest to ostre zatrucie nikotynowe występujące u pracowników plantacji tytoniu i u innych osób, które mają kontakt z mokrymi liśćmi tytoniu. [7]

Produkty nikotynowe dla dzieci – szczególne zagrożenie

Dzieci i młodzież nie powinny przyjmować nikotyny w żadnej formie. Niestety rzeczywistość jest inna. W obecnych czasach nastolatki mają dużo większy wybór produktów nikotynowych. I choć ich sprzedaż nieletnim jest zakazana, to zawsze znajdzie się jakiś sposób. Dużym problemem jest też to, że po prostu panuje teraz moda na snusy i wapowanie wśród młodych. [4] [9] [15]

Wprawdzie na rynku są dostępne snusy i e-papierosy bez nikotyny, ale nie są one wcale bezpieczne. Po pierwsze mogą być zanieczyszczone nikotyną. Wskutek tego można nieświadomie zatruć się nikotyną. Po drugie zawierają inne potencjalnie szkodliwe substancje. Po trzecie od najmłodszych lat wyrabiają nawyk sięgania po tego typu produkty.

Snus i woreczki nikotynowe – niedoceniane źródło zatrucia

Od pewnego czasu ogromną „karierę” robią snusy i woreczki nikotynowe. Czym są? Snus to mała saszetka zawierająca wilgotny tytoń. Umieszcza się ją między wargą i dziąsłem. Nikotyna i inne substancje są szybko wchłaniane przez śluzówkę. Podobnie działają woreczki nikotynowe. Różnią się jednak tym, że zawierają czystą nikotynę. [12]

Warto dodać, że oryginalne snusy z tytoniem są w Polsce zakazane. Dostępne są tylko w wersji beztytoniowej. Potocznie też nazywane są snusami. Woreczki nikotynowe mogą zawierać o wiele więcej nikotyny niż papierosy. Forma ich stosowania nie sprzyja kontroli dawki przyjmowanej nikotyny, więc ryzyko przedawkowania jest bardzo duże.

Jakie są objawy zatrucia nikotynowego i jak je rozpoznać?

Przedawkowanie nikotyny może mieć natychmiastowe konsekwencje. Pierwsze objawy zatrucia nikotynowego mogą pojawić się w ciągu godziny. Rodzaj dolegliwości różni się od ilości przyjętej nikotyny. [1] [2] [3]

Wczesne objawy zatrucia nikotynowego – faza pobudzenia

Ostre zatrucie nikotynowe ma dwuetapowy przebieg. Na początku pojawia się faza pobudzenia. Jej przyczyną jest nadmierna stymulacja układu nerwowego. Typowe jest uczucie niepokoju. Często odczuwane jest drżenie mięśniowe. U niektórych osób może nawet rozwinąć się stan lękowy. [1] [3]

Nudności wymioty i ślinotok

Występują objawy ze strony układu pokarmowego. Zazwyczaj jest to ból brzucha, nudności i wymioty. Symptomatyczne jest również wzmożone wydzielanie śliny. [1] [2] [3]

Zawroty głowy, bladość i pocenie się

Pojawiają się silne bóle i zawroty głowy. Towarzyszy im bladość skóry i nadmierne pocenie. [1] [3]

Przyspieszenie akcji serca i wzrost ciśnienia

Zatrucie organizmu papierosami tradycyjnymi i elektronicznym oraz innymi produktami z nikotyną ma negatywny wpływ na układ krążenia. Dochodzi do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Poważnym objawem jest też tachykardia, czyli przyspieszenie akcji serca. [1] [3]

Późne objawy zatrucia – faza depresji układu nerwowego

Faza pobudzenia przechodzi w fazę depresji ośrodkowego układu nerwowego. Porażenie OUN następuje wskutek toksycznego działania nikotyny bezpośrednio na mózg i rdzeń kręgowy. Faza porażenna jest typowa dla ciężkich zatruć, np. po przypadkowym wypiciu liquidu. Dochodzi do skrajnego wyczerpania funkcji życiowych. Stan ten jest niebezpieczny. Konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna. [1] [3]

Spowolnienie tętna i spadek ciśnienia krwi

Przede wszystkim pacjent doświadcza gwałtownego spadku ciśnienia krwi. Zwalnia też częstotliwość rytmu serca. [1] [3]

Drgawki i zaburzenia oddychania przy ciężkim zatruciu

Do tego oddech jest spowolniony, płytki i nieregularny. Porażenie mięśni oddechowych może prowadzić do bezdechu. W wyniku zwiotczenia mięśni pojawiają się problemy z poruszaniem. Występują też drgawki i senność. Wspomnieć trzeba o obniżeniu temperatury ciała, zaburzeniach świadomości, objawach wegetatywnych oraz zaniku odruchów bezwarunkowych. W skrajnych przypadkach dochodzi do utraty przytomności, śpiączki, a nawet do zgonu. [1] [3]

Objawy zatrucia nikotynowego u dzieci – dlaczego są groźniejsze?

Zatrucie nikotyną u dziecka jest stanem nagłym. Objawy mogą pojawić się już po kilkunastu minutach. Dodatkowo bardzo szybko się rozwijają. Dolegliwości są podobne do tych, które występują u osób dorosłych. Po przyjęciu małej dawki następuje faza wczesnego pobudzenia. Konsekwencją przyjęcia dużej dawki nikotyny jest porażenie ośrodkowego układu nerwowego. [1] [9] [10]

Zatrucie nikotynowe u dzieci – szczególne zagrożenie

Ze względu na niską masę ciała i wiek dzieci są najbardziej narażone na toksyczne działanie nikotyny. Ich organizm nie radzi sobie z przedawkowaniem takiej substancji. Trzeba wiedzieć, że do zatrucia u dziecka może dojść już po przyjęciu dawki, która jest dobrze tolerowana przez osobę dorosłą. [4] [9] [15]

Dlaczego dzieci są bardziej narażone na zatrucie nikotyną?

Nikotyna jest silnie działającą substancją. Jej toksyczny wpływ na nie w pełni rozwinięty organizm dziecka jest dużo silniejszy niż na dorosły organizm. Każda dawka nikotyny może prowadzić do bardzo poważnych powikłań. [4] [9]

Ile nikotyny jest niebezpieczne dla dziecka?

Dawka toksyczna nikotyny dla dzieci nie została ustalona. Już niewielka ilość może doprowadzić do wystąpienia objawów zatrucia nikotyną. Są one dużo bardziej nasilone niż u dorosłych i szybciej postępują. Również ryzyko zgonu jest zdecydowanie wyższe. [4] [9]

Połknięcie liquidu lub papierosa przez dziecko – co robić natychmiast?

U dzieci najczęstszą przyczyną zatrucia nikotyną jest przypadkowe połknięcie woreczka nikotynowego, liquidu, papierosa lub niedopałka. W takiej sytuacji nie można zwlekać. Trzeba natychmiast zadzwonić na numer alarmowy 112 lub pod 999. Trzeba wyjąć z buzi ewentualne resztki papierosa, można wypłukać usta wodą. Nie powinno się podawać żadnych preparatów lub wywoływać wymiotów. Należy postępować według zaleceń dyspozytora. [1] [4] [9]

Jak zabezpieczyć produkty nikotynowe przed dziećmi?

Nigdy pod żadnym pozorem nie można pozostawiać wyrobów tytoniowych i produktów nikotynowych w miejscach, do których dostęp mają dzieci. Chować trzeba wszystko, w tym popielniczki oraz zapasowe i zużyte liquidy. [4] [9] [15]

Diagnostyka zatrucia nikotynowego

Pojawienie się niepokojących objawów należy omówić z lekarzem. W niektórych sytuacjach, gdy stan zdrowia jest bardzo zły, trzeba od razu wezwać pogotowie. [1]

Jak lekarz rozpoznaje zatrucie nikotynowe?

Jak można rozpoznać zatrucie nikotynowe u dorosłego? Osoby palące lub stosujące inne produkty z nikotyną powinny być wyczulone na możliwe objawy. Podczas rozmowy z lekarzem należy opowiedzieć o odczuwanych symptomach. Choć zasadniczo nie są specyficzne, to w połączeniu z faktem ekspozycji na nikotynę lekarz może bez problemu postawić diagnozę. [1] [3] [11]

Badania laboratoryjne przy zatruciu nikotyną

Głównym badaniem przy zatruciu nikotyną jest oznaczenie stężenia kotyniny. Test można wykonać z próbki krwi, moczu lub śliny. Kotynina jest głównym metabolitem nikotyny. Utrzymuje się ona znacznie dłużej w organizmie niż nikotyna. [13]

Wywiad i obserwacja kliniczna jako podstawa diagnozy

Najważniejsza w diagnostyce zatrucia nikotyną jest analiza objawów klinicznych wraz z wywiadem lekarskim. Rodzaj objawów wskazuje na to, z jakim rodzajem zatrucia mamy do czynienia. Czy jest to zatrucie łagodne (objawy pobudzenia), czy ciężkie (objawy porażenia). Podczas wywiadu lekarz musi zapytać m.in. o ilość wypalanych dziennie papierosów lub ilość przyjmowanej nikotyny w innych formach. [1] [3] [11]

Leczenie zatrucia nikotynowego

Łagodne zatrucie nikotynowe u dorosłego zwykle nie wymaga leczenia szpitalnego. Objawy ustępują w ciągu kilku godzin od zakończenia ekspozycji na nikotynę. Po pojawieniu się pierwszych objawów należy szybko usunąć źródło zatrucia, np. zdjąć plaster lub zaprzestać palenia. Nikotyna w większości szybko jest usuwana z organizmu z moczem. [1] [3]

Aby przyspieszyć ten proces, można zastosować domowe sposoby leczenia zatrucia nikotyną. Należy zwiększyć podaż wody. Można pić zieloną herbatę. Zalecany jest odpoczynek i głębokie oddychanie świeżym powietrzem.

A jak wygląda leczenie zatrucia nikotynowego o poważniejszym przebiegu? W zależności od stopnia zatrucia i występujących objawów potrzebna jest konsultacja lekarska, leczenie objawowe, a czasem hospitalizacja. [1] [3] [14]

Pierwsza pomoc przy zatruciu nikotynowym – co zrobić przed przyjazdem pogotowia?

Jak leczyć zatrucie nikotyną? Podstawą jest przerwanie kontaktu z nikotyną. Należy zaprzestać palenia lub wapowania. Plaster trzeba szybko odkleić. Po wylaniu liquidu na skórę należy ją umyć pod bieżącą wodą. Jeśli doszło do zabrudzenia ubrania, należy je zdjąć. Dobrym pomysłem jest wyprowadzenie osoby zatrutej na świeże powietrze. Wskazane jest także przepłukanie ust wodą. [1]

Bardzo ważne jest to, aby nie wywoływać wymiotów! Może to przynieść więcej szkody niż pożytku. [1]

Jeśli doszło do utraty przytomności, trzeba poszkodowanego ułożyć w pozycji bezpiecznej. Trzeba go obserwować i reagować. W przypadku utraty oddechu należy rozpocząć resuscytację. [1]

Leczenie szpitalne zatrucia nikotynowego

Hospitalizacja może być wymagana przy wystąpieniu cięższych objawów zatrucia. Właściwie w każdym przypadku do szpitala powinno trafić dziecko po przedawkowaniu nikotyny. [1] [9]

Płukanie żołądka i węgiel aktywowany – kiedy stosowane?

Jeśli doszło do połknięcia dużej ilości nikotyny, w szpitalu wykonuje się płukanie żołądka. Zabieg ten ma najwyższą skuteczność, gdy przeprowadza się go krótko po spożyciu nikotyny. Często stosowaną metodą jest podanie węgla aktywowanego. Wykazuje on silne działanie absorpcyjne. Wiąże toksyny i zapobiega ich wchłanianiu. Podanie węgla leczniczego powinno zostać skonsultowane z lekarzem. [1] [14]

Leczenie objawowe – drgawki zaburzenia rytmu serca i oddychania

Drgawki, zaburzenia rytmu serca oraz zaburzenia oddychania to objawy, które wymagają specjalistycznego leczenia. Przy drgawkach stosuje się leki przeciwdrgawkowe. Na zaburzenia rytmu serca wskazane są leki normujące jego pracę. Często łączy się je z lekami regulującymi ciśnienie krwi. U pacjentów z poważnymi zaburzeniami oddychania konieczne może być podłączenie do respiratora. [1] [3] [14]

Dekontaminacja skóry przy zatruciu przez skórę

Zatrucie nikotyną przez skórę jest równie groźne, co zatrucie przez połknięcie nikotyny. Skażoną skórę trzeba dokładnie umyć. Należy zdjąć zanieczyszczoną odzież, a skórę myć przez kilkanaście minut letnią bieżącą wodą z mydłem. Nie należy intensywnie pocierać skóry ani doprowadzać do jej uszkodzenia.

Kiedy zatrucie nikotynowe wymaga hospitalizacji na OIT?

Ciężkie zatrucie nikotynowe zawsze leczone jest na OIT. Specjalistycznego leczenia wymaga niedociśnienie, drgawki, bezdech, bradykardia, nagły spadek ciśnienia, śpiączka. [1] [3]

Rokowanie przy zatruciu nikotynowym

Zatrucie nikotynowe rzadko wywołuje poważne powikłania. Ile trwa zatrucie nikotyną? Objawy łagodnych i umiarkowanych zatruć najczęściej mijają po kilku godzinach. Kolejne kilka dni potrzebne jest na oczyszczenie organizmu z toksyn. [1] [3]

Przyjęcie wysokich dawek nikotyny wywołuje ciężkie zatrucie. Proces zdrowienia jest wydłużony i zależy od rodzaju objawów. Czasem pojawiają się powikłania, np. ze strony układu krążenia. [1] [3]

Śmiertelność wskutek przedawkowania nikotyny jest niska. Ryzyko, że do ciężkiego lub śmiertelnego zatrucia dojdzie w wyniku palenia papierosów, jest znikoma. Zazwyczaj dzieje się tak po połknięciu niedopałka przez dziecko, po spożyciu liquidu lub w przypadku choroby zielonego tytoniu. [3] [4] [10]

Jak zapobiegać zatruciu nikotynowemu?

Należy całkowicie zrezygnować z produktów nikotynowych i wyrobów tytoniowych. Jeśli to nie wchodzi w grę, trzeba uważać na ilość przyjmowanej nikotyny. Nie należy odpalać papierosa za papierosem. Nie powinno się też łączyć klasycznych papierosów z e-papierosami i snusami. [1] [8] [12]

Ostrożność wymagana jest w trakcie walki z uzależnieniem. Nikotynową terapię zastępczą trzeba stosować zgodnie z zaleceniami na ulotce. Nie można naklejać kilku plastrów naraz, nie można stosować większej liczby gum lub tabletek do ssania niż jest to wskazane. [8]

Bardzo ważna jest ochrona dzieci. Nie wolno zostawiać żadnych produktów z tytoniem i nikotyną w zasięgu ich ręki. Nikotyna jest niebezpieczna także dla zwierząt, więc właściciele czworonogów też muszą na to zwrócić uwagę. [4] [9] [15]

Zatrucie nikotynowe to poważna sprawa. Pojawienie się pierwszych objawów wskazujących na przedawkowanie nikotyny to sygnał do natychmiastowego odstawienia wszelkich wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Zignorowanie tych symptomów może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. [1] [3]

FAQ

Jak szybko pojawiają się objawy zatrucia nikotynowego?

Objawy mogą pojawić się bardzo szybko, niekiedy już po kilkunastu minutach od przyjęcia lub wchłonięcia nikotyny. Wczesna faza może obejmować nudności, wymioty, ślinotok, ból brzucha, zawroty głowy, nadmierne pocenie, niepokój, przyspieszenie tętna i wzrost ciśnienia. Przy ciężkim zatruciu może następnie dojść do bradykardii, spadku ciśnienia, zaburzeń oddychania, drgawek i utraty przytomności. [1] [3]

Ile nikotyny powoduje zatrucie?

Nie ma jednej dawki wywołującej zatrucie u każdej osoby. Ryzyko zależy m.in. od masy ciała, wieku, tolerancji, drogi narażenia i szybkości przyjęcia nikotyny. Często cytowana dawka śmiertelna 40-60 mg dla dorosłego jest kwestionowana w literaturze toksykologicznej, dlatego nie powinna być traktowana jako pewny próg bezpieczeństwa. [5] [11]

Czy można zatruć się liquidem z e-papierosa przez skórę?

Tak. Nikotyna może przenikać przez skórę, a kontakt z liquidem może prowadzić do narażenia ogólnoustrojowego. Po rozlaniu liquidu należy zdjąć zabrudzoną odzież, dokładnie umyć skórę i obserwować, czy nie pojawiają się objawy zatrucia. [1] [6]

Co zrobić, gdy dziecko połknęło liquid, papierosa lub woreczek nikotynowy?

Należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112 lub 999 i postępować zgodnie z poleceniami dyspozytora. Nie wolno samodzielnie wywoływać wymiotów. Produkty nikotynowe, szczególnie płyny do e-papierosów i woreczki nikotynowe, mogą być dla małych dzieci niebezpieczne nawet w niewielkiej ilości. [1] [9]

Czy można przedawkować plastry, gumy lub tabletki z nikotyną?

Tak. Przekraczanie zaleconych dawek, stosowanie kilku plastrów jednocześnie lub łączenie nikotynowej terapii zastępczej z dalszym intensywnym paleniem może zwiększać ryzyko objawów nadmiernej ekspozycji na nikotynę. Preparaty należy stosować zgodnie z ulotką lub zaleceniem lekarza albo farmaceuty. [8]

Ile trwa zatrucie nikotynowe?

Przy łagodnym zatruciu objawy często ustępują w ciągu kilku godzin po przerwaniu ekspozycji. Ciężkie zatrucie może wymagać hospitalizacji i leczenia podtrzymującego, a czas zdrowienia zależy od występujących zaburzeń neurologicznych, oddechowych i krążeniowych. [1] [3]

Źródła

• [1] NIOSH/CDC: Nicotine - Systemic Agent
• [2] Payne J.D. et al. Electronic Cigarette Toxicity
• [3] Driller G. et al. Retrospective review of nicotine exposures in California from 2012 to 2018 and analysis of the impacts of e-cigarette regulations
• [4] Ahmed A. et al. A Review of Electronic Cigarettes and Liquid Nicotine Poisoning Exposure Cases
• [5] Mayer B. How much nicotine kills a human? Tracing back the generally accepted lethal dose to dubious self-experiments in the nineteenth century
• [6] Frasch H.F., Barbero A.M. In vitro human epidermal permeation of nicotine from electronic cigarette refill liquids and implications for dermal exposure assessment
• [7] Fotedar S., Fotedar V. Green Tobacco Sickness: A Brief Review
• [8] StatPearls: Nicotine Replacement Therapy
• [9] Olivas M. et al. Nicotine Ingestions Among Young Children: 2010-2023
• [10] Maessen G.C. et al. Nicotine intoxication by e-cigarette liquids: a study of case reports and pathophysiology
• [11] Karaconji I.B. Facts about nicotine toxicity
• [12] Kent J.T. et al. Nicotine Toxicity From Repeat Use of Nicotine Pouches
• [13] Raja M. et al. Diagnostic Methods for Detection of Cotinine Level in Tobacco Users: A Review
• [14] Davies P. et al. Acute nicotine poisoning associated with a traditional remedy for eczema
• [15] CDC: Health Effects of Vaping