Gdzie boli brzuch ze stresu? Te miejsca mogą boleć z nerwów!
12.09.2025mgr farm. Katarzyna Borowiec
Stres dla wielu z nas jest nieodłącznym towarzyszem w codziennym życiu. Dodajmy, że jest towarzyszem niechcianym i negatywnie wpływającym na organizm. Niezależnie od tego, co wywołuje u nas stres, możemy odczuwać szereg uciążliwych objawów, a jednym z nich jest ból brzucha. Dlaczego boli i gdzie boli brzuch od stresu?
Spis treści:
- Miejsca w brzuchu, które bolą od stresu
- Mechanizm powstawania bólu brzucha od nerwów
- Objawy towarzyszące nerwowemu bólowi brzucha
- Różnicowanie z innymi przyczynami bólu
- Sposoby łagodzenia nerwowego bólu brzucha
- Naturalne metody wsparcia układu nerwowego
Miejsca w brzuchu, które bolą od stresu
Twierdząca odpowiedź na pytanie, czy brzuch boli od stresu, nikogo nie powinna dziwić. A gdzie boli brzuch ze stresu? Zazwyczaj ból jest zlokalizowany w nadbrzuszu lub śródbrzuszu, jednakże objaw ten może być „rozlany” także na obszar podbrzusza. Należy pamiętać, że ból brzucha na tle nerwowym może pojawiać się w sytuacjach silnego nagłego stresu, jak i długotrwale utrzymującego się stanu napięcia.
Może mieć on charakter ostry, piekący, kurczowy, kłujący lub tępy, przy czym najczęściej ból brzucha przez stres odczuwa się jako ucisk, kolkę lub skurcze. Czasem dolegliwości bólowe pojawiają się tylko w sytuacji stresowej, czasem „tlą się” przewlekle i w momencie ekspozycji na stres znacznie się nasilają.
Ból w nadbrzuszu i okolicy żołądka
Ból brzucha w stresie najczęściej pojawia się w obszarze nadbrzusza i śródbrzusza, można wówczas doświadczać uczucia ściskania lub pieczenia w żołądku. Jest to związane m.in. z tym, że stres przyczynia się do zwiększenia produkcji soków trawiennych oraz napięcia mięśni gładkich w obrębie jamy brzusznej.
Skurcze w okolicy pępka
W wyniku długotrwałego stresu – a dokładniej przewlekłego utrzymywania się wysokiego poziomu kortyzolu – wokół pępka gromadzi się tkanka tłuszczowa, co może powodować ból i skurcze. Odkładanie się tłuszczu w okolicy brzucha często określa się jako brzuch stresowy lub brzuch kortyzolowy.
Ból podbrzusza i jelit
Gdzie może boleć brzuch ze stresu? Dolegliwości bólowe mogą się również pojawiać w podbrzuszu, w dużej mierze jest to związane z tym, że ekspozycja na stres bezpośrednio wpływa na pracę jelit i zaburza skład mikrobiomu.
Mechanizm powstawania bólu brzucha od nerwów
Czy od stresu boli brzuch? Tak, w dodatku jest to dość powszechna przypadłość. Często określa się ją jako nerwica żołądka lub nerwica jelit. Odczuwanie bólu brzuchu oraz takich objawów jak np. wzdęcia od nerwów wynika z tego, jakie reakcje zachodzą w organizmie wskutek oddziaływania na niego stresu, a dotyczą one zarówno układu nerwowego, jak i pokarmowego.
Oś mózg-jelito i jej działanie
W temacie stres a ból brzucha znaczenie ma kilka różnych kwestii. Jedną z podstawowych jest istnienie osi mózg-jelito. Jest to bezpośrednie połączenie między układem pokarmowym i nerwowym polegające na dwukierunkowym systemie komunikacji między nimi. W tym miejscu trzeba dodać, że w jelitach znajdują się miliony neuronów, które tworzą trzewny układ nerwowy zwany „drugim mózgiem”.
Komunikacja między mózgiem i jelitami odbywa się poprzez neurony – głównie przez nerw błędny, a także drogą hormonalną – przez wydzielanie kortyzolu, adrenaliny i serotoniny oraz drogą odpornościową, czyli przez modulację cytokin. W prawidłowym funkcjonowaniu osi mózg-jelito istotną rolę odgrywa także mikrobiom.
Czynnikiem, który zaburza funkcjonowanie osi mózg-jelito, jest stres. Dzieje się tak dlatego, że aktywuje on układ współczulny odpowiedzialny za reakcje „walcz lub uciekaj”, czyli za wyrzut adrenaliny i noradrenaliny, a także aktywuje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, która reguluje odpowiedź na stres i uwalania kortyzol. Dodatkowo stres prowadzi do zmiany w mikrobiomie jelitowym, co skutkuje zwiększoną przepuszczalnością jelit i rozwojem stanu zapalnego.
Wpływ hormonów stresu na trawienie
W odpowiedzi na stres w organizmie rośnie poziom hormonów stresu – kortyzolu, adrenaliny i noradrenaliny. W konsekwencji następuje m.in. zwiększenie produkcji kwasów trawiennych, jak również spowolnienie lub przyspieszenie perystaltyki jelit. Objawia się to bólem brzucha, skurczami jelit, zaparciami lub biegunką.
Rola układu nerwowego w bólu
Oś mózg-jelito sprawia, że układ nerwowy ma duży udział w tym, że odczuwamy ból brzucha od stresu. Układ nerwowy odpowiada za doświadczanie bólu, m.in. dlatego, że aktywuje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza. Dodać trzeba, że stres wpływa na zwiększenie aktywności receptorów bólowych, tym samym pojawiający się ból może być bardziej nasilony.
Objawy towarzyszące nerwowemu bólowi brzucha
Wiadomo już, gdzie boli brzuch od stresu, ale trzeba dodać, że ten objaw raczej nie występuje samodzielnie. Towarzyszą mu różne dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Opisane wyżej mechanizmy przyczyniają się nie tylko do tego, że pojawia się ból brzucha od nerwów, ale i wzdęcia, nudności i wymioty od stresu.
Zaburzenia rytmu wypróżnień
Niestety stres w dużym stopniu wpływa na perystaltykę jelit i na rytm wypróżnień. U każdego konsekwencje mogą być inne. Czasem jest to biegunka od nerwów, czasem zaparcia od stresu. Niezależnie od tego, z czym się zmagamy, zawsze jest to niekomfortowe i utrudnia normalne funkcjonowanie, gdyż zdarza się, że biegunka lub zaparcia są bardzo nasilone.
Wzdęcia i problemy trawienne
Kolejnym uciążliwym problemem mogą być wzdęcia i gazy od stresu. W wyniku zaburzenia mikrobioty jelitowej oraz oddziaływania kortyzolu na jelita gromadzi się w nich duża ilość gazów. Należy dodać, że wzdęcia od nerwów mogą być bolesne i mogą powodować wręcz skręcanie w brzuchu.
Nudności i utrata apetytu
Nudności od nerwów, jak i towarzyszące im wymioty pojawiają się, gdyż praca żołądka jest zaburzona, m.in. zwiększa się wydzielanie kwasów żołądkowych, co może prowadzić do nadmiernego opróżniania żołądka. Wraz z nudnościami i wymiotami często pojawia się uczucie przelewania się w jamie brzusznej.
W stresie dochodzi do zaburzeń łaknienia, zwykle następuje utrata apetytu, uczucie ściśnięcia w żołądku lub wczesne pojawianie się uczucia sytości. U niektórych osób stres może jednak działać zupełnie inaczej, co objawia się zwiększonym apetytem i skłonnością do podjadania.
Różnicowanie z innymi przyczynami bólu
To, co bierzemy za ból brzucha od nerwów, może tak naprawdę być objawem poważniejszego problemu zdrowotnego. Przyczyną somatycznego bólu brzucha mogą być np. choroby narządów zlokalizowanych w jamie brzusznej.
Jak odróżnić ból nerwowy od organicznego
Ból brzucha od stresu zazwyczaj ustępuje po wykonaniu ćwiczeń oddechowych i po odpoczynku. Oprócz wcześniej wymienionych objawów może mu towarzyszyć ból głowy, napięcie mięśniowe, potliwość, drżenie dłoni. Natomiast ból organiczny najczęściej jest silniejszy i ma konkretną przyczynę (np. uszkodzenie tkanek lub narządu), która wymaga leczenia.
Objawy wymagające pilnej konsultacji
Objawy bólu brzucha ze stresu zazwyczaj nie wymagają konsultacji lekarskiej, choć wskazana jest wizyta u specjalisty, gdy dolegliwości są nasilone lub powodują przewlekły dyskomfort. Pilna konsultacja z lekarzem jest konieczna, gdy pojawiają się objawy nietypowe dla bólu na tle nerwowym, np. gorączka, krew w stolcu, nasilenie bólu w nocy, niezamierzona utrata wagi.
Kiedy udać się do lekarza?
Jeśli ból brzucha długo się utrzymuje lub nawraca, bądź też stopniowo się nasila, należy się zgłosić się do lekarza. Należy pamiętać, że przewlekłe stresowe bóle brzucha są czynnikiem, który może z czasem doprowadzić do rozwoju zespołu jelita drażliwego lub nieswoistych chorób zapalnych jelit.
Niepokojąca powinna być także sytuacja, w której oprócz bólu pojawiają się objawy wskazujące na poważne choroby. Stresowe bóle brzucha mogą przypominać objawy np. SIBO lub choroby wrzodowej.
Sposoby łagodzenia nerwowego bólu brzucha
Co robić, jeśli boli brzuch ze stresu? Doraźną pomoc mogą przynieść np. leki rozkurczowe z drotaweryną i leki z symetykonem. Jednocześnie trzeba wprowadzić długofalowe rozwiązania. Najważniejszą rzeczą, którą można zrobić, jest próba ograniczenia wpływu stresu na organizm. Dobrym sposobem na to jest zmiana stylu życia oraz stosowanie technik relaksacyjnych, które pozwalają się wyciszyć i zrelaksować.
Techniki relaksacyjne i oddechowe
Ćwiczenia oddechowe i techniki relaksacyjne są niezwykle pomocnym narzędziem w walce ze stresem i lękiem. Pomagają zmniejszać tętno i poziom napięcia w ciele, umożliwiając wejście w stan relaksacji. Szczególnie ważna jest kontrola oddechu – głębokie, powolne oddychanie oddziałuje na nerw błędny oraz na układ przywspółczulny, co przekłada się na uspokojenie, obniżenie poziomu kortyzolu i na poprawę regeneracji organizmu. Najpopularniejsze sposoby relaksacji poprzez oddech to:
metoda 4-7-8 – polega ona na robieniu wdechu przez 4 sekundy, zatrzymaniu powietrza przez 7 sekund i na wydechu przez 8 sekund
oddychanie przeponowe – polega na tym, aby robić głębokie oddechy, angażując do tego przeponę
oddech pudełkowy – polega na wykonaniu wdechu, zatrzymaniu powietrza, wydechu i ponownym wdechu, przy czym każda z tych czynności powinna trwać tyle samo
Dodatkowo warto praktykować mindfulness, czyli trening uważności. Jest to po prostu świadome doświadczania chwili obecnej – skupianie się na tym, co się dzieje w danym momencie bez analizowania i osądzania. W redukcji stresu i napięcia pomocne są też wizualizacje, trening autogenny, medytacja i joga.
Zmiana stylu życia i diety
Stres obciąża organizm, należy więc zadbać o to, aby był odpowiednio odżywiony i nawodniony. Wskazane są produkty nieprzetworzone o wysokiej zawartości makro- i mikroskładników. W diecie muszą się znaleźć różnokolorowe warzywa i owoce, orzechy i nasiona, produkty pełnoziarniste, chude mięso i ryby morskie. Należy też pić odpowiednią ilość wody.
W przypadku takich problemów jak wymioty od stresu oraz wzdęcia i biegunka od nerwów należy wyeliminować lub mocno ograniczyć spożywanie ciężkostrawnych dań, żywności przetworzonej, słodyczy i słodkich napojów gazowanych. Mogą one dodatkowo podrażniać przewód pokarmowy i nasilać objawy bólu brzucha ze stresu.
W kwestii ból żołądka a stres zmiany powinny obejmować nie tylko dietę, ale i styl życia. Zaleca się unikać używek, a także zarwania nocy. Prawidłowy odpoczynek i regularny sen są niezwykle ważne dla prawidłowego działania układu nerwowego i zwiększają jego odporność na stres. Przy trudnościach z zasypianiem można pomocniczo stosować leki na sen. Kluczowa jest także codzienna aktywność fizyczna, która prowadzi do wydzielania endorfin.
Radzenie sobie ze stresem
Ze stresem wcale nie trzeba się mierzyć w pojedynkę. Ogromnym wsparciem mogą być najbliżsi. Nie wolno zaniedbywać relacji międzyludzkich, regularny kontakt z przyjaciółmi i rodziną może w znaczący sposób poprawiać nastrój i podnosić odporność psychiczną. Poleca się też spędzać dużo czasu na świeżym powietrzu, obcowanie z naturą daje prawdziwie terapeutyczny efekt. Walka ze stresem nie jest prosta, dlatego warto skorzystać z pomocy psychologa.
Naturalne metody wsparcia układu nerwowego
Stres – czasem większy, czasem mniejszy – towarzyszy nam każdego dnia, nie da się go całkowicie wyeliminować. Oprócz technik relaksacyjnych i ćwiczeń oddechowych wskazane jest działanie poprzez naturalne środki oraz suplementację.
Zioła uspokajające i rozkurczowe
Z pewnością warto sięgać po zioła – w tabletkach lub w postaci naparów. Szczególnie polecane są te, które jednocześnie wykazują działanie uspokajające i rozkurczowe. Tak działa m.in. melisa i rumianek. Melisa odpręża i uspokaja, zmniejsza napięcie nerwowe, ułatwia zasypianie, ponadto działa rozkurczająco i rozluźniająco na mięśnie jelit.
Rumianek działa uspokajająco, łagodzi stres, jest pomocny w stanach napięcia nerwowego. Dodatkowo działa rozkurczowo i zmniejsza dolegliwości żołądkowe. Wśród ziół o właściwościach uspokajających można też wymienić chmiel, walerianę, lawendę, męczennicę cielistą, serdecznik. Jako zioła o działaniu rozkurczowym polecany jest krwawnik pospolity, arcydzięgiel litwor i nagietek.
Suplementy wspierające układ nerwowy
W celu wsparcia układu nerwowego poleca się stosować suplementy diety bazujące na adaptogenach – takich jak miłorząb japoński, żeń-szeń, ashwagandha, różeniec górski. Warto też suplementować witaminy B, które są istotne dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i uczestniczą w produkcji neuroprzekaźników.
Godne uwagi są witaminy antyoksydacyjne – A, C i E, jak również witamina D, która pomaga regulować nastrój, uczestniczy bowiem w produkcji serotoniny i dopaminy. Korzystne efekty można uzyskać, stosując preparaty z kwasami Omega-3 (głównie DHA), cytykoliną, tryptofanem i lecytyną.
Warto też przyjmować magnez i cynk. Jak działa magnez na stres? Pomaga on regulować pracę układu nerwowego, wspomaga produkcję neuroprzekaźników, ponadto działa uspokajająco, łagodzi napięcie nerwowe oraz przyczynia się do zwiększenia odporności organizmu na stres.
Probiotyki a oś mózg-jelito
Już na samym początku zostało omówione, co wspólnego ma stres i ból brzucha. Mowa tu oczywiście o osi mózg-jelito. Z tego względu niezwykle ważne dla naszego zdrowia psychicznego jest dbanie o mikrobiotę jelitową. Jak to zrobić? Oprócz unikania czynników, które negatywnie na nią wpływają (np. alkoholu), należy przyjmować probiotyki.
Mogą to być naturalne probiotyki w postaci fermentowanych produktów mlecznych i kiszonek, a także preparaty apteczne. Obecnie w aptekach można kupić psychobiotyki, czyli preparaty, które zawierają specjalnie wyselekcjonowane szczepy bakterii probiotycznych. Uzupełnianie diety w te probiotyki wzmacnia barierę jelitową, wspiera produkcję neuroprzekaźników, reguluje poziom kortyzolu oraz zmniejsza stany zapalne.
Czy od stresu boli brzuch? Niestety tak, niestety wielu osobom taki objaw towarzyszy niemal każdego dnia. Aby wyeliminować nieprzyjemne skręcanie w brzuchu, zaleca się praktykować techniki relaksacyjne i ćwiczenia oddechowe, a także suplementować probiotyki i witaminy B.
