Inhalator - jaki wybrać?

2022-01-21
Inhalator - jaki wybrać?

Inhalacje i nebulizacje to coraz bardziej rozpowszechnione metody terapeutyczne w przypadku schorzeń dróg oddechowych, rekomendowane nie tylko dla dzieci, ale i dla dorosłych. Na rynku dostępne są różne rodzaje inhalatorów, m.in. pneumatyczne czy też ultradźwiękowe – można się w tym wszystkim pogubić! Jaki inhalator wybrać, aby jak najlepiej spełniał swój cel?

Inhalator czy nebulizator?

Lepiej kupić inhalator? A może wybrać nebulizator? Szukając dla siebie urządzenia do nebulizacji, łatwo zauważyć, że nazwy inhalator i nebulizator używane są raczej zamiennie, choć prawdę mówiąc, nie całkiem oznaczają ten sam produkt. Zasadniczo można powiedzieć, że każdy nebulizator jest inhalatorem, ale nie każdy inhalator jest nebulizatorem. Jako nebulizator rozumie się sprzęt, który zmienia roztwór ciekły w mgiełkę, czyli aerozol. Taki sposób podania leków bezpośrednio do dróg oddechowych zapewnia wyższą skuteczność terapii. Faktycznie tak działa większość inhalatorów (m.in. inhalator pneumatyczny lub inhalator siateczkowy), choć są również takie inhalatory jak ciśnieniowe i proszkowe, które nie służą do nebulizacji, gdyż nie są wyposażone w część, która rozbija substancję leczniczą na cząsteczki – część tę często określa się właśnie jako nebulizator.

Kiedy potrzebny jest inhalator/nebulizator?

Odkąd inhalatory stały się produktem szeroko rozpowszechnionym i dostępnym właściwie dla każdego, większość lekarzy zaleca ich stosowanie w leczeniu wielu schorzeń dróg oddechowych. Świetne efekty urządzenia te osiągają w przypadku infekcji i chorób przewlekłych – kaszlu, przeziębienia, zapalenia zatok, zapalenia oskrzeli, zapalenia płuc, astmy oskrzelowej, mukowiscydozy, alergii, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. W zależności od schorzenia istotny jest rozmiar cząsteczek aerozolu wytwarzanego przez inhalator. Mniejsze cząsteczki są w stanie dotrzeć do dolnych dróg oddechowych – oskrzeli, oskrzelików, pęcherzyków płucnych, natomiast większe pozostaną w ich górnych fragmentach – w nosie, gardle, krtani.

Jaki inhalator wybrać?

Dobór odpowiedniego urządzenia wymaga dobrego rozeznania w dostępnych na rynku modelach. Zanim omówimy poszczególne rodzaje inhalatorów, warto powiedzieć co nieco o ważnych parametrach i kryteriach, którymi należy się kierować podczas zakupu. Na początku trzeba zdecydować, czy będzie to tylko inhalator dla dziecka, czy potrzebny jest inhalator dla dorosłych i dla dziecka, czyli taki pełniący funkcję urządzenia dla całej rodziny. Istotne jest również to, czy będzie on wykorzystywany cały czas (ze względu na przewlekłe schorzenia dróg oddechowy), czy tylko sezonowo (w przypadku sezonowych infekcji lub alergii).

Przeprowadzanie inhalacji u najmłodszych nie zawsze jest łatwe, dlatego inhalator dla dziecka powinien przede wszystkim być cichy (około 50dBa) i wyróżniać się krótkim czasem nebulizacji. Dodatkowym atutem może być kolorowa obudowa lub ciekawy kształt urządzenia, np. kształt ulubionego zwierzątka lub postaci z bajki (np. Inhalator dla dzieci Nikoneb WHB03). Nie należy się jednak kierować wyłącznie wyglądem, w pierwszej kolejności należy sprawdzić, jakie parametry posiada dany model. Co jest ważne?

W przypadku inhalatorów najważniejsza jest wielkość cząsteczek aerozolu (MMAD) oraz frakcja respirabilna – są to główne czynniki zapewniające skuteczność leczenia, a na tym przecież najbardziej zależy! Ponadto istotne parametry to prędkość przepływu podczas pracy, prędkość nebulizacji i martwa objętość:

  • wielkość cząsteczek wytwarzanego aerozolu – im mniejsze cząsteczki, tym sięgają niższych partii dróg oddechowych – cząsteczki powyżej 8 mikronów docierają do nosa i gardła; 5-8 mikronów – do tchawicy; 2-5 mikronów – do oskrzeli i oskrzelików; 0,5-3 mikronów – do pęcherzyków płucnych. W specyfikacji technicznej należy zwracać uwagę na uśrednioną wielkość cząsteczek aerozolu (MMAD) – wskaźnik ten oznacza, że przynajmniej połowa wytwarzanych przez nebulizator cząsteczek ma średnicę równą lub mniejszą podanej wartości. MMAD powinno wynosić poniżej 5 mikronów – najlepiej 2-3 mikrony. Warto wiedzieć, że w niektórych modelach można regulować wielkość cząsteczek.
  • frakcja respirabilna (FPF) – jest to informacja, ile cząsteczek aerozolu ma średnicę mniejszą niż 5 mikronów, czyli ile faktycznie dociera do dolnych dróg oddechowych. Optymalna wartość frakcji respirabilnej wynosi 70-80%.
  • prędkość przepływu – inaczej czas nebulizacji, wskazuje, ile aerozolu przepływa na minutę. Zalecana wartość to 8-16l/min.
  • prędkość nebulizacji – inaczej tempo nebulizacji, wskazuje, jaka ilość leku jest rozbijana na aerozol w ciągu jednej minuty. Zalecana jest prędkość na poziomie 0,4ml/min.
  • martwa objętość – ilość płynu, która pozostaje w pojemniku po zakończeniu nebulizacji. Im mniejsza, tym lepiej.

Warto również zwrócić uwagę na to, czy inhalator jest przeznaczony do pracy ciągłej, niektóre modele mają ograniczony czas pracy, np. po 30 minutach użytkowania należy zrobić 30 minut przerwy (jeśli z urządzenia korzysta więcej niż jedna osoba, urządzenie musi mieć ciągły tryb pracy). Nie mniej ważna jest jakość wykonania oraz to, czy materiały stosowane do produkcji są bezpieczne (np. czy plastikowe części są wolne od BPA). Trzeba także sprawdzić, jakie jest wyposażenie (np. maski w różnych rozmiarach – dla dzieci i dorosłych), a także jak wygląda sytuacja z dokupowaniem niezbędnych akcesoriów i części zapasowych.

Rodzaje inhalatorów

Biorąc pod uwagę mechanizm działania inhalatory/nebulizatory dzieli się na trzy rodzaje – pneumatyczne, siateczkowe i ultradźwiękowe.

Inhalator siateczkowy – zwany również inhalatorem membranowym lub inhalatorem MESH (np. Controly Smart Mesh 2 nebulizator, Nebulizator Air Pro nebulizator membranowy/siateczkowy, Inhalator membranowy TM-NEB MICRO MESH). Jest niemal bezgłośny i kompaktowy (świetnie sprawdzi się np. w podróży). Szczególnie ważne jest to, że rozbija lek na cząsteczki o odpowiednich parametrach, co więcej do zabiegu wykorzystywany jest cały lek (żadne resztki nie zostają w pojemniczku). Nadaje się do stosowania z większością leków do nebulizacji (nie można w nim jednak stosować np. preparatów z kwasem hialuronowym, gdyż mogą zapychać siateczkę). Inhalator membranowy (inhalator siateczkowy) jest niestety drogi, ponadto wymagana jest częsta wymiana głowicy i membrany, co stanowi dodatkowy koszt.

Inhalator pneumatyczny – zwany również inhalatorem tłokowym lub kompresorowym (np. APTEO CARE Inhalator tłokowy IT-200, Inhalator Med2000 CX AeroKid). Najbardziej uniwersalny ze wszystkich dostępnych na rynku rodzajów – można nim podawać wszystkie leki przeznaczone do nebulizacji, w tym antybiotyki, sterydy, roztwory soli, można go stosować u niemowląt, u seniorów, a także pacjentów niewspółpracujących. Ma możliwość stosowania różnych akcesoriów np. końcówki do nosa. Wadą jest to, że jest głośny! Inhalator pneumatyczny jest opcją najtańszą, co w połączeniu z jego niewątpliwymi zaletami sprawia, że jest najpopularniejszym typem inhalatora.

Inhalator ultradźwiękowy – zaletą inhalatora jest cicha praca i mały rozmiar, szybka nebulizacja z opcją regulacji jej prędkości (np. OMRON Nebulizator ultradźwiękowy MicroAIR U100). Dlaczego inhalator ultradźwiękowy nie jest polecany wszystkim? Niestety nie można w nim stosować wielu leków – większości antybiotyków i innych zawiesin, a także steroidów. Nie jest również odpowiedni dla dzieci poniżej 1. roku życia. Polecany jest przede wszystkim do zabiegów służących nawilżaniu dróg oddechowych (z użyciem soli fizjologicznej), a także w rehabilitacji oddechowej i w leczeniu mukowiscydozy – doskonale sprawdza się do podawania leków mukolitycznych. Inhalator ultradźwiękowy jest dość drogi.

Jaki inhalator wybrać? Wszystko zależy od tego, do czego ma on służyć. Podczas zakupów należy mieć na uwadze, że inhalator ultradźwiękowy ma duże ograniczenia w zakresie stosowania wielu substancji leczniczych, inhalator siateczkowy może być dość drogi, a inhalator pneumatyczny będzie głośny, za to będzie współpracował ze wszystkimi lekami przeznaczonymi do nebulizacji. Najważniejsze jest jednak to, aby wybrać sprzęt uznanej marki i dobry jakościowo oraz kupić go w sprawdzonym miejscu (np. w aptece).

Autor: Ewa Krulicka, i-Apteka.pl

 

Pokaż więcej wpisów z Styczeń 2022
pixel