Jakie choroby stanowią przeciwwskazanie do lotu samolotem?

mgr farm. Katarzyna Borowiec

Loty samolotem to bardzo popularna forma podróżowania, z której każdego roku korzystają miliony osób na całym świecie. Ze względu na specyfikę lotu i wpływ, jaki taka podróż ma na organizm człowieka, nie dla każdego jest ona wskazana. Jakie choroby stanowią przeciwwskazanie do lotu samolotem?

Jak lot samolotem wpływa na organizm?

Podróż samolotem nie pozostaje bez wpływu na organizm człowieka, dzieje się tak m.in. przez obniżone ciśnienie i suchość powietrza w kabinie. Zmniejszone ciśnienie atmosferyczne, i w efekcie obniżone ciśnienie parcjalne tlenu, powoduje niedotlenienie tkanek organizmu i spadek saturacji. Mogą pojawiać się takie objawy jak:

• odwodnienie,
• wysuszenie skóry i śluzówek – gardła, nosa, oczu,
• ból głowy, zmęczenie,
• ból zatok,
• wzdęcia i dyskomfort brzuszny.

Dodatkowo w wyniku długotrwałego siedzenia w jednej pozycji może dojść do pojawienia się obrzęku nóg. Natomiast zmiany ciśnienia przy starcie i lądowaniu mogą powodować zatykanie i ból uszu – warto wtedy profilaktycznie stosować krople do uszu.

Bezwzględne przeciwwskazania do lotu samolotem

Zmiany, jakim poddawany jest organizm podczas lotu samolotem, są niekorzystne nawet dla zdrowej osoby. Jednak u osób ze stanami chorobowymi taka podróż może wywołać poważniejsze problemy. Niektóre choroby stanowią bezwzględne przeciwwskazania medyczne do lotu samolotem.

Odma opłucnowa (nieleczona lub świeża)

Kto nie może latać samolotem? Na pewno osoby z odmą opłucnową, czyli stanem, gdy powietrze przedostaje się do jamy opłucnej, powodując zapadnięcie się płuca. Aktywna, nieleczona odma opłucnowa – samoistna i pourazowa jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do podróży samolotem.

Uwięzione w klatce piersiowej powietrze na skutek zmian ciśnienia w kabinie może się rozszerzyć, w efekcie wywołując odmę prężną, która bezpośrednio zagraża życiu. Odmę leczy się przez wykonanie drenażu, dopiero po potwierdzeniu badaniem RTG całkowitego rozprężenia płuca, można podróżować samolotem – zazwyczaj po zabiegu trzeba odczekać 2–6 tygodni.

Świeży zawał serca lub niestabilna dławica piersiowa

Przeciwwskazania zdrowotne do lotu samolotem to świeży zawał serca i niestabilna dławica piersiowa. Zmniejszona ilość tlenu w kabinie może wywołać incydent kardiologiczny. Po zawale bez powikłań trzeba odczekać przynajmniej 7–10 dni, a w przypadku powikłań takich jak np. ciężka niewydolność serca – około 4–6 tygodni, możliwość lotu powinien ocenić lekarz.

Jeśli chodzi o niestabilną dławicę piersiową, to wszelkie loty trzeba odłożyć do momentu, aż stan zostanie opanowany i ataki bólu dławicowego będą kontrolowane. Ponadto po zabiegach kardiologicznych przez jakiś czas również nie można latać: po angioplastyce – przez 3–5 dni po zabiegu, a po założeniu by-passów – przez 10–14 dni, choć czasem ten okres wydłuża się do 4–6 tygodni.

Świeży udar mózgu

Z uwagi na ryzyko niedotlenienia, wzrostu ciśnienia śródczaszkowego oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych wskutek przebywania w warunkach obniżonego ciśnienia w kabinie, świeży udar mózgu jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do lotu. Zakaz lotów obowiązuje przez minimum dwa tygodnie po udarze, a czasem dłużej – w zależności od rozległości udaru.

Ostra niewydolność oddechowa

Obniżone ciśnienie w kabinie wiąże się ze zmniejszoną ilością tlenu, co u osób z ostrą niewydolnością oddechową może doprowadzić do bezpośredniego zagrożenia życia.

Ciężka niedokrwistość (hemoglobina poniżej 7,5 g/dl)

U osób chorujących na niedokrwistość, czyli anemię, u których poziom hemoglobiny utrzymuje się poniżej 7,5 g/dl loty samolotem są bezwzględnie przeciwwskazane. Przy hipoksji hipobarycznej może dojść u nich do niedotlenienia mózgu, udaru, zawału, a nawet zgonu.

Choroby zakaźne w fazie zaraźliwej

Czy mogę lecieć samolotem będąc chorym? W zamkniętej kabinie bez dobrej cyrkulacji powietrza ryzyko przenoszenia się patogenów jest bardzo duże, dlatego też bezwzględny zakaz lotów obowiązuje osoby z aktywną chorobą lub infekcją np. grypą, gruźlicą, Covid-19, ospą wietrzną, odrą czy biegunką zakaźną.

Zaawansowana ciąża (po 36. tygodniu / 32. tyg. w ciąży bliźniaczej)

Kobiety w ciąży mogą latać, ale tylko do pewnego momentu. Po 36. tygodniu ciąży, a po 32. tygodniu ciąży mnogiej, nie można podróżować samolotem. Lot w przypadku tak zaawansowanej ciąży jest związany z ryzykiem nagłego porodu i potencjalnego wystąpienia stanów zagrażających życiu matki lub dziecka.

Noworodki poniżej 48 godzin życia

Bezwzględny zakaz lotów dotyczy noworodków w ciągu 48 godzin od porodu, choć można się też spotkać z zaleceniem, że noworodki nie powinny latać w ciągu pierwszych 7–14 dni życia, a czasem nawet do 3. miesiąca życia. U noworodków układy oddechowy i krążenia są jeszcze niedojrzałe, więc mogą gorzej reagować na warunki panujące w kabinie samolotu.

Niedawny zabieg chirurgiczny z wprowadzeniem gazu do ciała

Pod żadnym pozorem nie można latać po niedawno przeprowadzonym zabiegu chirurgicznym, podczas którego wprowadzano gaz do ciała, np. do oka lub jamy brzusznej. Gaz zamknięty w ciele zwiększa swoją objętość przy spadku ciśnienia atmosferycznego. Konsekwencją tego może być pęknięcie szwów, uszkodzenie tkanek, a w przypadku zabiegów na oku – trwała utrata wzroku.

Po zabiegu na oku, np. witrektomii trzeba odczekać 2–8 tygodni, tyle może zająć całkowite wchłonięcie się gazu. Przed lotem trzeba się najpierw skonsultować z okulistą. Po laparoskopii w obrębie jamy brzusznej trzeba odczekać przynajmniej 24–48 godzin lub dłużej – w zależności od rodzaju zabiegu.

Choroby serca i układu krążenia a lot samolotem

Czy z chorobą serca można latać samolotem? W kwestii choroby serca a lot samolotem należy się skonsultować z lekarzem. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobą niedokrwienną serca, czyli chorobą wieńcową, arytmią oraz nadciśnieniem. Chory do samolotu powinien wziąć zaświadczenie lekarskie, wyniki EKG i zapas leków.

Choroby układu oddechowego a lot samolotem

Jeśli chodzi o kwestię choroby płuc a lot samolotem, także wymagana jest konsultacja z lekarzem. Przeciwwskazaniem jest zaostrzenie takich chorób układu oddechowego jak astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc oraz ciężkie zapalenie płuc, a także niedawno przebyte operacje klatki piersiowej.

W przypadku stabilnej astmy i stabilnej przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, mukowiscydozy i sarkoidozy latanie po konsultacji z lekarzem jest możliwe. Ważne, aby zabrać ze sobą niezbędne leki, a jeśli potrzebny będzie tlen, należy to zgłosić linii lotniczej z wyprzedzeniem.

Zakrzepica i choroby żylne a lot samolotem

Kto nie powinien latać samolotem? Osoby ze świeżą zakrzepicą żył głębokich w ciągu 2–4 tygodni od jej wystąpienia. Latanie samolotem – zwłaszcza loty powyżej 4–8 godzin zwiększają ryzyko powstawania zakrzepów. Ma to związek z niskim ciśnieniem w kabinie, odwodnieniem i unieruchomieniem.

Dużą ostrożność powinny zachować osoby z grupy ryzyka, czyli osoby, które przeszły zakrzepicę, osoby z żylakami kończyn dolnych, osoby po operacjach, kobiety przyjmujące antykoncepcję hormonalną, kobiety w ciąży i osoby otyłe.

Choroby neurologiczne a lot samolotem

Nie wszystkie choroby neurologiczne to przeciwwskazania do lotu samolotem. Bezwzględnie zakazane są loty przy świeżym udarze, obrzęku mózgu, podwyższonym ciśnieniu wewnątrzczaszkowym. Natomiast osoby z padaczką, stwardnieniem rozsianym, chorobą Parkinsona, tętniakiem mózgu czy zaburzeniami błędnika muszą się skonsultować z lekarzem przed podróżą samolotem.

Cukrzyca a lot samolotem

Cukrzyca nie jest przeciwwskazaniem do latania. Trzeba jednak przygotować się do podróży – zabrać zaświadczenie od lekarza, a także leki, insulinę, pompę, glukometr i niezbędne akcesoria.

Ciąża a lot samolotem

Gdy ciąża przebiega prawidłowo, kobieta może podróżować samolotem i dopiero w zaawansowanej ciąży nie wolno jej latać. Na wcześniejszych etapach ciąży latanie może być niewskazane, gdy u kobiety występuje ryzyko przedwczesnego porodu, łożysko przodujące, ciężka niedokrwistość, choroby sercowo-naczyniowe, zakrzepica żylna, ciężkie choroby przewlekłe lub niedawno doszło u niej do krwawienia z dróg rodnych.

Choroby psychiczne a lot samolotem

Kiedy nie wolno lecieć samolotem? Ze względów bezpieczeństwa do samolotu obsługa może nie wpuścić osób z ostrymi stanami psychicznymi, nieuregulowanymi chorobami psychicznymi, psychozami, stanami z tendencją do agresji.

Przed lotem z lekarzem powinny się skonsultować osoby z takimi zaburzeniami jak np. schizofrenia lub zaburzenia afektywne dwubiegunowe, specjalista musi ocenić, czy pacjent może podróżować samolotem oraz ewentualnie zleci odpowiednie leki na uspokojenie.

Inne stany zdrowia a lot samolotem

A co z kwestią choroba lokomocyjna a lot samolotem? Choroba lokomocyjna raczej rzadko występuje podczas lotu, zazwyczaj leki na chorobę lokomocyjną, nawodnienie i miejsce na wysokości skrzydeł pozwalają odbyć podróż w spokoju. Oprócz wyżej wymienionych schorzeń, jakie choroby stanowią przeciwwskazanie do lotu samolotem?

Niedokrwistość sierpowata

Anemia sierpowata to wrodzona, nieuleczalna choroba, polegająca na tym, że wadliwa hemoglobina S powoduje deformacje czerwonych krwinek. Takie erytrocyty blokują naczynia krwionośne, co wywołuje przełom sierpowatokrwinkowy, czyli nagłe, bardzo silne bóle, m.in. kończyn i klatki piersiowej.

Chorzy na anemię sierpowatą podczas lotu muszą zachować ostrożność, gdyż z powodu obniżonego ciśnienia parcjalnego tlenu może u nich wystąpić kryzys sierpowatokrwinkowy. Dodatkowymi czynnikami zwiększającymi ryzyko kryzysu bólowego jest odwodnienie i długie unieruchomienie.

Choroby nowotworowe i chemioterapia

Trzeba też omówić zagadnienie lot samolotem a choroba nowotworowa. Podobnie jak przy innych chorobach obowiązkowo trzeba się skonsultować z lekarzem. Lot może być szczególnie obciążający dla osób w trakcie chemioterapii – organizm jest wtedy bardzo osłabiony i zmaga się z takimi objawami jak np. nudności i wymioty. Ponadto występuje u nich wysokie ryzyko zakrzepicy, dlatego zazwyczaj zaleca się odczekać około 4 tygodnie po zakończeniu chemioterapii.

Niedawne złamania i gips

Zwykle zaleca się odczekać około 24–48 godzin po założeniu gipsu. Oczywiście trzeba mieć zaświadczenie od lekarza o zdolności do podróży. Warto pamiętać, że w przypadku gipsu na nodze konieczne może być wykupienie dodatkowego miejsca, gdyż noga musi być wyprostowana.

Operacje brzuszne i laparoskopowe

Latanie po operacjach związane jest przede wszystkim z ryzykiem zakrzepicy. Nie należy się więc spieszyć z podróżą po przebytym zabiegu. Decyzję o locie powinien podjąć lekarz, zazwyczaj wskazane jest odczekanie 2–8 tygodni w zależności od rozległości zabiegu i ewentualnych powikłań.

Wcześniej była już mowa o tym, że przeciwwskazane są loty po operacjach laparoskopowych, gdyż wtedy do organizmu wprowadzane są gazy, które w warunkach panujących w kabinie ulegają rozszerzeniu, powodując ból i rozchodzenie szwów.

Operacje okulistyczne (jaskra, odwarstwienie siatkówki)

W temacie choroby oczu a lot samolotem należy powiedzieć, że właściwie nie ma większych przeciwwskazań. Jeśli np. jaskra jest pod kontrolą, to można swobodnie podróżować. Należy jednak przed lotem skonsultować się z lekarzem. W przypadku suchości oczu zaleca się mieć przy sobie krople nawilżające.

Po operacjach okulistycznych trzeba odczekać kilka dni lub kilka tygodni. Najdłużej, do 8 tygodni, trzeba czekać po witrektomii wykonywanej przy odwarstwieniu siatkówki. Podczas zabiegu wprowadza się gaz i dopóki całkowicie się on nie wchłonie, latanie jest absolutnie zabronione.

Z lotem po operacji jaskry, operacji zaćmy czy laserowej korekcji wzroku trzeba się wstrzymać przynajmniej 1–2 tygodnie. Czasem okres ten jest trochę krótszy, czasem dłuższy, decyduje o tym okulista.

Anemia i niedobory żelaza

Anemia a lot samolotem to złożony temat. Przy łagodnej postaci, która jest odpowiednio leczona, zwykle nie ma problemu, choć należy się najpierw skonsultować z lekarzem i sprawdzić poziom hemoglobiny. Przy anemii hipoksja hipobaryczna, czyli niedotlenienie tkanek spowodowane zmniejszonym ciśnieniem atmosferycznym, może nasilać takie objawy jak zmęczenie, zawroty głowy, kołatanie serca i duszności. W przypadku ciężkiej lub nieleczonej anemii lekarze odradzają loty samolotem.

Nie wszystkie choroby stanowią bezwzględne przeciwwskazania do lotu samolotem. Jednak każda osoba, która ma poważną chorobę przewlekłą, powinna skonsultować się z lekarzem, aby sprawdzić, czy jej stan zdrowia pozwala na podróż lotniczą, czy nie. Gdy lekarz się zgodzi, należy pamiętać, aby na pokład samolotu zabrać ze sobą m.in. dokumentację medyczną, leki i niezbędny sprzęt. Ponadto warto zawsze sprawdzić wytyczne linii lotniczych dotyczące latania osób z różnymi chorobami.

Autor wpisu: mgr farm. Katarzyna Borowiec, i-Apteka.pl Farmaceutka z niemałym już doświadczeniem. Zainteresowania: zdrowie, uroda, naturalne metody leczenia, opieka farmaceutyczna.