Jakie są objawy alergii na brzoskwinie?

mgr farm. Katarzyna Borowiec

Czy możliwa jest alergia na brzoskwinie? Tak, te aromatyczne, soczyste i pełne witamin owoce mogą uczulać. Wbrew temu, co można sądzić, jest to dość częsta alergia. Zazwyczaj występuje w postaci alergii krzyżowej z alergią na pyłki. Jak objawia się uczulenie na brzoskwinie? W jaki sposób można łagodzić jego uciążliwe dolegliwości?

Spis treści:

• Czym jest alergia na brzoskwinie?
• Objawy alergii na brzoskwinie
• Alergia krzyżowa – dlaczego uczulenie na brzoskwinie to nie tylko brzoskwinie?
• Alergia na brzoskwinie u dzieci
• Czy alergia dotyczy surowych i przetworzonych brzoskwiń?
• Diagnostyka alergii na brzoskwinie
• Leczenie alergii na brzoskwinie
• Co robić w razie reakcji alergicznej na brzoskwinię?
• Jak żyć z alergią na brzoskwinie?

Czym jest alergia na brzoskwinie?

Alergia na brzoskwinie to choroba, która jest związana z nieprawidłową reakcją układu odpornościowego na alergeny zawarte w tych owocach – rozpoznaje on je jako zagrożenie i uruchamia mechanizmy obronne. Uczulenie na brzoskwinie może się rozwinąć w każdym wieku, a jego objawy nie muszą występować od pierwszego kontaktu z owocem.

Definicja i skala problemu

Czy brzoskwinia uczula? Tak, alergia na brzoskwinie jest zaliczana do alergii pokarmowych. Jest to nadmierna reakcja układu immunologicznego na znajdujące się w niej alergizujące białka. Może ona przebiegać stosunkowo łagodnie, gdy jest związana z pyłkami lub ciężko, gdy jest związana z uczuleniem na białka LTP (białka przenoszące lipidy).

Jak częsta jest alergia na brzoskwinie? Jest to jedna z najczęstszych alergii pokarmowych występujących w Europie. Zdecydowanie najwięcej przypadków stwierdza się w krajach basenu Morza Śródziemnego. W tym rejonie jest to najczęstsza przyczyna alergii pokarmowej IgE-zależnej na świeże owoce, która dotyka nawet 40% osób z alergią na pyłki.

Skala problemu w Europie Północnej, jak również w Polsce jest niższa, choć sukcesywnie rośnie. Wzrost ten związany jest głównie z tym, że dochodzi do reakcji krzyżowej u osób z alergią na pyłki brzozy.

Dlaczego brzoskwinia jest silnym alergenem?

Brzoskwinia to silny alergen. Zawiera różne białka alergizujące – niektóre cechują się odpornością na działanie temperatury, inne wysoką zdolnością do wywoływania reakcji krzyżowych z pyłkami.

Główne białka alergenne brzoskwini – Pru p 1, Pru p 3 (LTP), Pru p 4

Białka alergizujące w brzoskwiniach to m.in.: Pru p 1, Pru p 3 i Pru p 4. Białka te mogą występować w skórce, jak i w miąższu owocu.

• Pru p 1 – jest to białko przypominające główny alergen pyłku brzozy (Bet v 1). Może wywoływać reakcje krzyżowe u osób z alergią na te pyłki. Ze względu na podobieństwo do innych alergenów reakcje uczuleniowe mogą również występować po zjedzeniu śliwek, moreli, jabłka, wiśni. Uczulenie na Pru p 1 objawia się głównie mrowieniem i pieczeniem warg i jamy ustnej. Pru p 1 jest termolabilny – wrażliwy na obróbkę cieplną.
• Pru p 3 – jest to główny alergen brzoskwini (najwięcej jest go w skórce). Pru p 3 to białko transportujące lipidy (LTP), jest odporne na procesy trawienne oraz obróbkę termiczną – alergen stanowi zagrożenie nie tylko w przypadku świeżych owoców, ale i przetworzonych, np. w dżemie. Może wywoływać ciężkie reakcje – nawet anafilaktyczne.
• Pru p 4 (profilina) – może wywoływać łagodne objawy zespołu jamy ustnej (swędzenie i obrzęk warg) po zjedzeniu surowych brzoskwiń. Jest przyczyną reakcji krzyżowych z pyłkami brzozy i traw, a także z różnymi owocami i warzywami.

Inne alergeny w brzoskwini to białka – Pru p 2 i Pru p 7. Pru p 2 jest odpowiedzialne za reakcje krzyżowe między pyłkami roślin i alergenami pokarmowymi, znajduje się ono też m.in. w wiśniach, kiwi, winogronach, jabłkach. Pru P 7 to natomiast alergen odporny na wysoką temperaturę i procesy trawienne. Uważa się, że może wywoływać ciężką reakcję.

Objawy alergii na brzoskwinie

Jakie są objawy alergii na brzoskwinie? No cóż, właściwie to są one podobne do symptomów innych alergii pokarmowych i krzyżowych. W jej przebiegu pojawiają się objawy od łagodnych do ciężkich. Najczęściej występują w niedługim czasie po zjedzeniu brzoskwini.

Stopień nasilenia objawów zależy m.in. do tego, które białko uczula, ile brzoskwini zostało zjedzone, czy była obrana, czy ze skórką oraz od indywidualnej wrażliwości organizmu.

Objawy ze strony jamy ustnej – syndrom alergii jamy ustnej (OAS)

Objawy zespołu alergii jamy ustnej (OAS) to najczęstsze objawy alergii na brzoskwinie. Zalicza się do nich pieczenie, swędzenie i mrowienie w jamie ustnej oraz obrzęk, pieczenie i świąd warg – pojawiają się one zwykle po 5-15 minutach od spożycia surowej brzoskwini. Takie objawy są typowe dla osób z alergiami wziewnymi – zwłaszcza osób z uczuleniem na pyłki brzozy.

Objawy skórne – pokrzywka, wysypka, obrzęk

Możliwe jest również wystąpienie alergicznych zmian skórnych jak wysypka, obrzęk, pokrzywka, zaczerwienienie i świąd skóry.

Objawy ze strony układu pokarmowego – nudności, bóle brzucha, biegunka

Jak to przy alergiach pokarmowych bywa, mogą też pojawiać się objawy ze strony układu pokarmowego, w tym nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka.

Objawy ze strony układu oddechowego – kichanie, duszność, kaszel

Jako objawy alergii na brzoskwinie wymienia się także objawy ze strony układu oddechowego, czyli alergiczny nieżyt nosa (m.in. kichanie, wodnista wydzielina), a także duszności, chrypkę i kaszel.

Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk warg, języka, gardła

Obrzęk naczynioruchowy to nagle pojawiająca się opuchlizna obejmująca tkanki podskórne i błony śluzowe. Objaw ten znany jest również pod nazwą obrzęk Quinckego. Może on obejmować wargi, język i powieki, czasem również gardło i krtań.

W przypadku obrzęku języka i gardła może dochodzić do niedrożności dróg oddechowych, pojawiają się trudności w mówieniu, uczucie zaciskania gardła i duszności. Stan ten może zagrażać życiu, wymaga szybkiej interwencji lekarskiej.

Anafilaksja – najgroźniejsza reakcja alergiczna

Anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny) jest najgroźniejszym rodzajem reakcji alergicznej. Może do niej dochodzić również po spożyciu brzoskwini. Należy zwrócić uwagę na to, że gwałtowna reakcja anafilaktyczna na brzoskwinie może być wyzwalana przez wysiłek fizyczny – może pojawić się, gdy brzoskwinia zostanie zjedzona krótko przed aktywnością.

Alergia krzyżowa – dlaczego uczulenie na brzoskwinie to nie tylko brzoskwinie?

Niektóre białka alergizujące mają podobną strukturę, co może wprowadzać w błąd układ odpornościowy. Alergie krzyżowe to sytuacje, gdy organizm niewłaściwie rozpoznał alergen i zareagował na białko, na które nie jest uczulony.

Alergia na brzoskwinie a alergia na pyłki brzozy (PR-10)

Jeśli chodzi o alergię krzyżową w przypadku brzoskwini, to głównym winowajcą jest białko Pru 1 (PR-10), które przypomina białko występujące w pyłku brzozy. Oznacza to, że osoby uczulone na brzozę, mogą dostawać objawów alergicznych po spożyciu świeżej brzoskwini, mimo że nie są na nią uczuleni.

Warto dodać, że brzoskwinia może też krzyżowo reagować z innymi pyłkami – traw i bylicy oraz z lateksem (tzw. zespół lateksowo-owocowy).

Alergia na brzoskwinie a inne owoce pestkowe – nektarynki, morele, śliwki, wiśnie

Osoby uczulone często reagują na inne owoce pestkowe, w tym na nektarynki, morele, wiśnie i śliwki, a ponadto na jabłka, gruszki oraz marchewkę.

Alergia na brzoskwinie a migdały i orzechy

Reakcja krzyżowa może występować także po zjedzeniu orzechów (głównie laskowych) i migdałów. Tutaj odpowiedzialna jest przede wszystkim nadwrażliwość na białka LTP.

Białko LTP – alergia niezależna od pyłków i oporna na gotowanie

Najcięższe reakcje występują po zjedzeniu brzoskwini u osób uczulonych na białko Pru p 3 (LTP). Jest ono tak groźne, gdyż jest odporne na obróbkę termiczną i enzymy trawienne. Objawy mogą więc występować zarówno po spożyciu surowych, jak i przetworzonych owoców. Alergia ta występuje niezależnie od alergii na pyłki.

Lista pokarmów reagujących krzyżowo z brzoskwinią

Do pokarmów, które najczęściej reagują krzyżowo z brzoskwinią, zalicza się:

• morele
• śliwki
• wiśnie
• nektarynki
• jabłka
• gruszki
• truskawki
• kiwi
• banany
• marchewkę
• pomidor
• seler
• orzechy laskowe
• orzechy włoskie
• migdały
• orzeszki ziemne

Oczywiście nie zawsze alergia na brzoskwinie u dorosłych lub dzieci oznacza konieczność eliminowania powyższych produktów z diety.

Alergia na brzoskwinie u dzieci

Uczulenie na brzoskwinie może się rozwinąć niezależnie od wieku, także u niemowląt i małych dzieci, zwykle jednak dotyczy starszych dzieci, młodzieży i osób dorosłych.

Od jakiego wieku podawać brzoskwinie?

Brzoskwinie można wprowadzać do diety dziecka już na początku procesu jej rozszerzania, czyli około 5.-6. miesiąca życia.

Objawy uczulenia na brzoskwinie u niemowlaka i małego dziecka

Objawy alergii na brzoskwinie u niemowląt i małych dzieci pojawiają się raczej rzadko. Mogą one obejmować zarówno łagodne miejscowe zmiany w obrębie jamy ustnej, jak i zmiany skórne, objawy ze strony układu oddechowego i pokarmowego, rzadko wstrząs anafilaktyczny. Ponadto można zaobserwować rozdrażnienie i płaczliwość.

Alergia na brzoskwinie a rozszerzanie diety

Etap rozszerzania diety u dziecka jest bardzo ważny i należy go odpowiednio przeprowadzić. Przede wszystkim trzeba pamiętać, aby nowe produkty wprowadzać pojedynczo w niewielkich ilościach, należy też dokładnie obserwować malucha, czy nie wystąpiły u niego jakieś niepokojące objawy.

Brzoskwinię można podawać dziecku w postaci zmiksowanej lub pokrojoną na ćwiartki. Owoc powinien być dojrzały, miękki, nie trzeba go obierać ze skórki.

Czy dziecko wyrośnie z alergii na brzoskwinie?

Czy alergia na brzoskwinie u dzieci może z czasem zniknąć? Z wielu alergii się wyrasta, w przypadku uczulenia na brzoskwinie też jest to możliwe. Największa szansa jest na to, gdy u dziecka występuje alergia krzyżowa z pyłkami. Z wiekiem zmniejsza się wrażliwość na alergen. Jeśli zaś chodzi o alergię na białko LTP, to ona trwa zazwyczaj do końca życia.

Czy alergia dotyczy surowych i przetworzonych brzoskwiń?

Czy brzoskwinie uczulają? Tak! Co więcej, uczulać mogą zarówno brzoskwinie surowe, jak i przetworzone. Czy objawy będą się pojawiać po zjedzeniu każdej postaci brzoskwini, zależy od tego, na jakie konkretnie białko ktoś jest uczulony.

Surowa brzoskwinia vs kompot, dżem, sok – różnice w alergenności

Największe ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej występuje w przypadku surowych owoców. Wiele alergenów zostaje zniszczonych podczas obróbki termicznej. Takie produkty jak soki, dżemy, kompoty, pieczone brzoskwinie zazwyczaj są bezpieczne dla osób z alergią krzyżową z pyłkami.

Skórka brzoskwini – więcej alergenów niż w miąższu

W skórce brzoskwini znajduje się więcej alergenów niż w jej miąższu. Przede wszystkim stężenie głównego alergenu – białka LTP – jest w niej kilka razy wyższe. U osób z łagodną alergią krzyżową możliwe jest jedzenie samego miąższu brzoskwini bez skórki.

Białko LTP a obróbka termiczna – dlaczego gotowanie nie zawsze pomaga?

Białko LTP jest odporne na obróbkę termiczną. Nie ulega zniszczeniu w wysokiej temperaturze, przez co dla osób uczulonych na białko Pru p 3 brzoskwinia w każdej formie jest niebezpieczna i może powodować reakcje alergiczne, w tym te ciężkie ogólnoustrojowe.

Alergia na brzoskwinie a brzoskwinie z puszki

Osoby uczulone na pyłki brzozy zwykle bez obaw mogą zajadać się brzoskwiniami z puszki. W takiej postaci są bez skórki, są podgrzewane i konserwowane, więc poziom alergenów jest dużo niższy niż w przypadku świeżych owoców. Jednakże białko LTP jest odporne na taką obróbkę, więc dla osób uczulonych na ten alergen brzoskwinie z puszki są zakazane.

Diagnostyka alergii na brzoskwinie

Przy podejrzeniu jakiegokolwiek uczulenia należy się zgłosić do poradni alergologicznej. W diagnostyce alergii na brzoskwinie wykorzystuje się różne rodzaje testów alergicznych.

Wywiad alergologiczny

Zawsze podstawą diagnostyki jest szczegółowy wywiad lekarski. Alergolog powinien zapytać m.in. o rodzaj objawów, ich nasilenie oraz sytuacje, w których się pojawiają. Istotne są także informacje dotyczące współistnienia innych alergii lub atopii, a także ewentualnych przypadków alergii w rodzinie.

Testy skórne (prick test) – surowy owoc i ekstrakty

Standardowo wykonuje się testy skórne punktowe. Jest to proste badanie polegające na naniesieniu kropelki roztworu z ekstraktem z brzoskwini na skórę i jej delikatnym nakłuciu. Alternatywnie do testów wykorzystuje się świeży owoc.

Badanie IgE swoistego we krwi

Stosuje się także testy z krwi, czyli oznaczenie swoistego IgE dla brzoskwini – f95. Badanie to sprawdza ogólną reakcję na ekstrakt alergenu.

Diagnostyka molekularna – komponentowa (Pru p 1, Pru p 3, Pru p 4)

Najdokładniejszą metodą są badania molekularne z krwi. Umożliwiają one określenie konkretnych białek wywołujących reakcję alergiczną. Dzięki nim można ustalić, czy objawy, które występują, są efektem alergii na brzoskwinie, czy alergii krzyżowej.

Próba prowokacji doustnej

W celu potwierdzenia lub wykluczenia alergii pokarmowej wykonuje się próbę prowokacji. Pacjent w kontrolowanych warunkach otrzymuje do spożycia alergen i obserwowana jest jego reakcja.

Do jakiego lekarza się zgłosić?

Lekarzem, który zajmuje się alergiami, jest alergolog. Można się do niego zgłosić prywatnie lub w ramach NFZ. Osoby, które chcą skorzystać z wizyty na NFZ, muszą najpierw iść do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, aby wypisał skierowanie.

Leczenie alergii na brzoskwinie

Zajmijmy się teraz kwestią – alergia na brzoskwinie leczenie. Konieczne jest kompleksowe podejście – chory musi przestrzegać diety eliminacyjnej i stosować leki, gdy pojawiają się objawy. Dodatkowo powinien wspomagać organizm, m.in. wzmacniając jelita i odporność.

Dieta eliminacyjna – unikanie alergenu

Leczenie alergii na brzoskwinie opiera się na zapobieganiu występowania objawów, czyli po prostu na eliminacji z diety alergenów. Po określeniu tego, czy alergia dotyczy białka LTP, czy jest to alergia krzyżowa, wiadomo, czy brzoskwinia musi całkowicie zniknąć z diety, czy wystarczy wyeliminować tylko surowe owoce.

Leki antyhistaminowe – łagodzenie objawów

Najczęściej zalecane są doustne leki przeciwhistaminowe – tabletki na alergię dla dorosłych i starszych dzieci oraz syropy na alergię – dla młodszych dzieci. W aptekach dostępne są preparaty z różnymi substancjami leczniczymi, np. feksofenadyną, bilastyną, cetyryzyną lub desloratadyną.

Dodatkowo można sięgać po leki do stosowania miejscowego w zależności od występujących objawów, np. po krople do nosa na alergię i krople do oczu na alergię lub po maści i żele na zmiany skórne.

Postępowanie w przypadku reakcji anafilaktycznej – adrenalina

Osoby, u których występuje ryzyko anafilaksji, powinny zakupić i nosić przy sobie ampułkostrzykawkę z adrenaliną. Powinny też poinformować bliskich, co robić w nagłych przypadkach i jak podawać ten lek.

Immunoterapia (odczulanie) – czy jest możliwa?

Odczulanie może przynosić bardzo dobre efekty w przypadku alergii krzyżowej z pyłkami brzozy – gdy objawy po zjedzeniu brzoskwini pojawiają się u osób uczulonych na pyłki. Przy pierwotnej alergii na brzoskwinie, czyli na jej białka LTP, odczulanie zazwyczaj nie jest skuteczne.

Probiotyki i wsparcie układu odpornościowego

Probiotykoterapia polecana jest alergikom, aby wzmacniać barierę jelitową, co ogranicza wnikanie alergenów. Ponadto probiotyki korzystnie wpływają na odporność. Dla wsparcia układu immunologicznego można także przyjmować np. witaminę D, witaminę C, cynk, kwasy Omega-3. Pomocniczo można też stosować zioła do picia, np. pachnotkę zwyczajną lub pokrzywę.

Co robić w razie reakcji alergicznej na brzoskwinię?

Pojawienie się objawów alergicznych po spożyciu brzoskwini wymaga kilku działań. Po pierwsze należy przerwać jej spożycie. Po drugie należy przyjąć tabletki na alergię i zastosować miejscowe preparaty, np. maści lub krople do nosa na alergię. Jeśli uczulenie wystąpiło po raz pierwszy, należy się zgłosić do alergologa.

W przypadku wystąpieniu ciężkich objawów, w tym anafilaksji (m.in. obrzęk gardła, duszności, spadek ciśnienia) należy zadzwonić po pogotowie. Jeśli chory ma przy sobie ampułkostrzykawkę z adrenaliną, należy mu ją jak najszybciej podać.

Jak żyć z alergią na brzoskwinie?

Życie z alergią na brzoskwinie wygląda tak samo jak życie z każdą inną alergią. Choroba wymaga ostrożności i unikania kontaktu z alergenem. U niektórych osób oznacza to całkowite unikanie brzoskwini (w każdej postaci, w tym również produktów, które mogą ją zawierać, np. ciastek lub drożdżówek z dżemem owocowym).

W przypadku alergii krzyżowych trzeba również unikać innych produktów, które potencjalnie mogą wywoływać objawy uczuleniowe. Oczywiście alergik powinien mieć zawsze przy sobie tabletki lub syropy na alergię, a przy ryzyku wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego – adrenalinę.

Alergia na brzoskwinie najczęściej wynika z reakcji na białko Pru p 1 i jest to rodzaj alergii krzyżowej u osób uczulonych na pyłki brzozy. Objawia się ona zwykle łagodną postacią zespołu alergii jamy ustnej. Zdecydowanie cięższy przebieg ma alergia na białko LTP, która może nawet być przyczyną anafilaksji.