Jakie zmiany zachodzą w piersiach podczas menopauzy?

Menopauza to naturalny proces, w przebiegu którego u kobiet dochodzi do wygasania funkcji jajników i do spadku poziomu żeńskich hormonów płciowych jak estrogen i progesteron. Zwykle klimakterium ma miejsce około 45.-55. roku życia. W tym czasie cały organizm kobiety poddawany jest wielu zmianom, również w obrębie piersi. 

Spis treści:

• Jakie zmiany zachodzą w piersiach podczas menopauzy?
• Ból i tkliwość piersi w okresie menopauzy
• Obrzęk i swędzenie piersi – częste dolegliwości
• Torbiele i guzki w piersiach podczas menopauzy
• Rak piersi a menopauza – profilaktyka i badania
• Jak dbać o zdrowie piersi w okresie menopauzy?

Jakie zmiany zachodzą w piersiach podczas menopauzy?

Spadek poziomu estrogenu i progesteronu, do jakiego dochodzi w okresie menopauzy, wywołuje szereg zmian w strukturze i wyglądzie piersi, co kobieta może zarówno zaobserwować, jak i poczuć. Jak wyglądają zmiany w piersiach podczas menopauzy? 

Zmiana struktury piersi – zanik tkanki gruczołowej 

Piersi zbudowane są m.in. z tkanki gruczołowej, której zadaniem jest produkcja mleka. Jednakże podczas menopauzy następuje jej zanik, który jest związany z niedoborem estrogenów. U kobiet dochodzi do zmiany struktury piersi – zanikająca tkanka gruczołowa zostaje zastępowana przez tkankę tłuszczową, co wpływa na wygląd biustu. 

Utrata jędrności i opadanie piersi 

Z wiekiem spada jędrność piersi, kobiety mogą zauważyć ich wyraźne opadanie i zmianę naturalnego kształtu. Takie zmiany w piersiach w czasie menopauzy są związane z obniżeniem poziomu hormonów, zanikiem tkanki gruczołowej oraz zmniejszeniem produkcji kolagenu. 

Przy zmniejszonej ilości estrogenu skóra traci elastyczność, a same piersi stają się mniej gęste, ponadto rozciągają się więzadła, które podtrzymują biust. Warto też powiedzieć, że tkanka tłuszczowa, która po menopauzie przeważa w piersiach, jest bardziej podatna na działanie grawitacji. 

Powiększenie lub zmniejszenie objętości biustu 

Zmiany w piersiach podczas menopauzy dotyczą także ich rozmiaru i objętości. U większości kobiet piersi maleją, ale u niektórych – wręcz przeciwnie – widać, że biust jest większy, co może mieć związek ze zwiększeniem się ilości tkanki tłuszczowej. 

Zmiany w skórze piersi 

Wraz z utratą kolagenu i elastyny skóra staje się wiotka, cieńsza i mniej elastyczna. Staje się też przesuszona i swędząca, a także bardziej wrażliwa na czynniki zewnętrzne. Mogą się również pojawiać podrażnienia, u wielu kobiet widoczne są rozstępy.

Ból i tkliwość piersi w okresie menopauzy

Czy w okresie przekwitania mogą boleć piersi? Niemal połowa kobiet przechodzących menopauzę doświadcza takich objawów jak ból i tkliwość piersi. Są różne przyczyny takiego stanu. Mimo że ból piersi podczas klimakterium zazwyczaj wynika z naturalnych przemian, to nie należy go bagatelizować. 

Mastalgia cykliczna i niecykliczna 

Mastalgia to po prostu określenie na ból piersi. Wyróżnia się mastalgię cykliczną i niecykliczną. Cykliczny ból piersi jest związany z cyklem miesiączkowym, pojawia się przed okresem i ustępuje po miesiączce. Jest to ból rozlany, któremu towarzyszy obrzęk, uczucie tkliwości i ciężkości w obu piersiach. 

Z uwagi na to, że jest on zależny od zmian hormonalnych pojawiających się w cyklu miesięcznym, nie występuje on po menopauzie. Jednakże mastalgia cykliczna może dotykać niektórych kobiet w okresie okołomenopauzalnym, gdy początkowo poziom estrogenu mocno się waha, a poziom progesteronu szybko spada. 

Dla menopauzy charakterystyczna jest mastalgia niecykliczna, która nie ma związku z cyklem miesięcznym. Kłucie w piersiach w okresie menopauzy to najczęstsza postać niecyklicznej mastalgii. Taki ból zazwyczaj jest jednostronny i utrzymuje się stale. Zwykle jest punktowy – zlokalizowany w konkretnym miejscu w obrębie piersi. 

Przyczyny bólu piersi w klimakterium 

Dlaczego bolą piersi po menopauzie? Ból piersi po menopauzie ma różne przyczyny. Zazwyczaj wynika on z naturalnych zmian, jakie zachodzą w organizmie kobiety. Tak właśnie wygląda kwestia menopauza a bolące sutki – ból sutka i ból piersi to m.in. efekt wahań hormonalnych. Trzeba jednak zaznaczyć, że dolegliwości bólowe mogą być objawem zmian chorobowych. 

Zmiany hormonalne, do których dochodzi w okresie menopauzalnym (początkowy niski poziom progesteronu i dominacja estrogenowa, a następnie niedobór estrogenu i progesteronu), wywołują tkliwość i obrzęk piersi. Ból może być także związany z przebudową piersi oraz ze wzrostem stężenia prolaktyny. Ponadto ból piersi po menopauzie bywa skutkiem ubocznym hormonalnej terapii zastępczej (zwykle pojawia się na początku kuracji i z czasem ustępuje). Czynnikiem dodatkowym, który może nasilać dyskomfort, jest m.in. stres, niezdrowy styl życia i niewygodny biustonosz. 

Kiedy ból piersi powinien zaniepokoić? 

Kobieta w okresie okołomenopauzalnym powinna pozostawać pod opieką ginekologa. Jednakże w sytuacji, gdy pojawią się jakiekolwiek niepokojące objawy w obrębie piersi jak np.: 

• uporczywy, bardzo silny, jednostronny ból piersi
• wyciek z brodawki
• zgrubienia, guzki 

musi niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Nie można zwlekać z taką wizytą, gdyż objawy mogą być sygnałem obecności zmian nowotworowych. Warto też wiedzieć, że twarde, bolesne zgrubienia, tkliwość, zaczerwienienie i obrzęk piersi mogą wskazywać na zapalenie piersi po menopauzie. Choć nie jest to częsta dolegliwość u kobiet w tym wieku, to wymaga konsultacji z lekarzem i rozpoczęcia leczenia. 

Sposoby łagodzenia bólu piersi 

Doraźnie można stosować doustne leki przeciwbólowe, np. ibuprofen i paracetamol lub żele przeciwbólowe, np. z diklofenakiem. W pierwszej kolejności wskazane są leki miejscowe, po tabletki zaleca się sięgać, gdy ból jest bardzo silny. 

Dobre efekty może przynieść odpowiednio dobrana suplementacja. Polecane są takie składniki jak olej z wiesiołka, niepokalanek pospolity, witaminy z grupy B i witamina E. Warto też wprowadzić do diety więcej produktów bogatych w fitoestrogeny. 

Ból piersi po menopauzie można zmniejszyć, stosując ciepłe kompresy, a także delikatny masaż piersi. Dodatkowo zaleca się zadbać o dobry stanik – właściwie dopasowany, a najlepiej bez fiszbin, który nie będzie powodował ucisku.

Obrzęk i swędzenie piersi – częste dolegliwości 

Zarówno w okresie okołomenopauzalnym, jak i podczas menopauzy wiele kobiet narzeka na obrzęk i swędzenie piersi. Są to uciążliwe objawy powodujące spory dyskomfort, na szczęście jest kilka skutecznych sposobów na to, aby je złagodzić. Najpierw warto jednak powiedzieć, skąd się biorą obrzęki piersi. 

Retencja wody w organizmie 

Zmiany hormonalne sprzyjają zatrzymywaniu wody w organizmie, w tym także w tkankach piersi. W efekcie są one obrzęknięte, tkliwe, pełne i ciężkie. 

Wahania hormonalne a obrzęk piersi 

Hormony nie tylko powodują retencję wody, a co za tym idzie obrzęk piersi, ale i wywołują też inne zmiany jak tkliwość i uczucie ciężkości wynikające z uwrażliwienia tkanki piersi. Ponadto przyczyniają się do przesuszenia skóry, któremu towarzyszy silne swędzenie. 

Jak złagodzić obrzmiałe piersi? 

Ukojenie mogą przynieść kompresy – głównie zimne, które redukują obrzęk i zmniejszają swędzenie. Gdy piersi są bardzo tkliwe i obrzęknięte, należy zrezygnować ze sztywnych biustonoszy na korzyść miękkich, bawełnianych staników. 

Ważne jest prawidłowe nawodnienie organizmu – trzeba pić dużo wody! Jednocześnie trzeba ograniczyć spożycie produktów, które sprzyjają zatrzymywaniu wody, czyli głównie soli, fast foodów, słonych przekąsek. Warto też pamiętać o odpowiedniej pielęgnacji skóry piersi, zalecane są lekkie, nawilżające balsamy, szczególnie dobrze sprawdzą się preparaty bezzapachowe i hipoalergiczne, które nie spowodują podrażnienia wrażliwej, delikatnej skóry piersi.

Torbiele i guzki w piersiach podczas menopauzy 

Koniecznie trzeba poruszyć kwestię menopauza a guzki w piersiach. Ryzyko pojawienia się w piersiach różnych zgrubień dotyczy kobiet niemalże w każdym wieku. Również w okresie menopauzy w związku ze zmianami, jakie zachodzą w tkance piersi, kobiety skarżą się na grudkowate piersi. Oczywiście nie każdy guzek musi oznaczać poważny problem, jednakże wszystkie zmiany – zwłaszcza nowe – wymagają konsultacji z lekarzem! 

Torbiel w piersiach po menopauzie nie jest aż tak częstym zjawiskiem jak w wieku rozrodczym, ale może się pojawić. Torbiel to cysta wypełniona płynem, najczęściej ma charakter łagodny. Zwykle nie powoduje bólu, choć duże torbiele mogą być tkliwe i bolesne. Do rozwoju torbieli dochodzi w efekcie zmian w strukturze piersi lub jako skutek uboczny hormonalnej terapii zastępczej. 

Oprócz torbieli w piersiach po menopauzie mogą pojawić się inne zmiany. Po pęknięciu torbieli mogą powstawać zwłóknienia. Ponadto mogą rozwijać się tłuszczaki, zmiany włóknisto-torbielowate (głównie u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą) lub ektazje (poszerzenie) przewodów mlekowych. 

Na szczególną uwagę zasługują zwapnienia w piersiach po menopauzie, gdyż występują one nawet u połowy kobiet powyżej 50. roku życia. Złogi wapnia mogą mieć postać makro- lub mikrozwapnień. Powstają one jako efekt naturalnego starzenia się piersi, choć często powstają też po urazach i w procesach zapalnych. Najczęściej są to łagodne zmiany – w 98% przypadków nie stwarzają żadnego ryzyka. Ich obecność wymaga jednak diagnostyki, gdyż czasem mogą one być wczesnym objawem raka piersi. 

U kobiet może zostać również wykryty włókniak w piersiach po menopauzie, choć zdarza się to rzadziej niż u młodych kobiet. Gruczolakowłókniaki wskutek spadku stężenia estrogenów w czasie menopauzy zazwyczaj kurczą się (czasem ulegają zwapnieniu). Jedynie u kobiet stosujących hormonalną terapię zastępczą mogą się utrzymywać.

Rak piersi a menopauza – profilaktyka i badania 

Wraz z wiekiem rośnie ryzyko rozwoju raka piersi, dlatego należy powtórzyć, że każda zmiana pojawiająca się w piersiach musi być skonsultowana z lekarzem! Kobieta powinna wykonywać samobadanie piersi raz w miesiącu, a także zgłaszać się na regularne wizyty u ginekologa i w wyznaczonych terminach robić USG piersi oraz mammografię. 

Jak najszybciej trzeba się zgłosić do lekarza, gdy zostaną zaobserwowane następujące zmiany m.in.: 

• twardy, nieprzesuwalny guzek
• asymetria piersi, zmiana ich wielkości lub kształtu
• wciągnięcie brodawki sutkowej lub skóry
• wyciek z brodawki
• narastający, jednostronny ból piersi 

Lekarz w takiej sytuacji przeprowadzi niezbędne badania fizykalne oraz zleci badania obrazowe, gdy będzie to konieczne to również biopsję.

Jak dbać o zdrowie piersi w okresie menopauzy? 

Badania profilaktyczne to najważniejsza rzecz, jaką może zrobić kobieta dbająca o zdrowie swoich piersi. Raz w miesiącu należy wykonywać samobadanie piersi, monitorowanie ich wyglądu i struktury pozwala szybko wychwycić ewentualne zmiany. Jak już wcześniej zostało wspomniane, trzeba regularnie chodzić do ginekologa i poddawać się badaniom. W Polsce kobiety w wieku od 45. do 74. roku życia co dwa lata mogą skorzystać z bezpłatnej mammografii. 

Należy utrzymywać zdrową dietę – bogatą w warzywa i owoce. Należy ograniczać spożycie żywności wysokoprzetworzonej, a także zrezygnować z alkoholu i palenia. Ważne jest utrzymywanie prawidłowej wagi, w czym może pomóc regularna aktywność fizyczna. 

Warto także postawić na wzbogacenie codziennej diety w suplementy diety na menopauzę. Odpowiednio dobrane pozwolą zadbać nie tylko o piersi, ale i o cały organizm. Podczas klimakterium szczególnie ważne są takie składniki jak wapń, magnez, witamina D, witaminy z grupy B, kwasy Omega-3, antyoksydanty i fitoestrogeny. 

Zmiany w piersiach podczas menopauzy są normalną konsekwencją procesów, jakie zachodzą w organizmie kobiety. Dobrze wiedzieć, na co trzeba być przygotowanym, czyli np. na spadek jędrności biustu. Ponadto w piersiach mogą tworzyć się różne zgrubienia, zazwyczaj niegroźne, choć każda nowa zmiana lub niepokojący objaw muszą być niezwłocznie skonsultowane z lekarzem!

Autor wpisu: mgr farm. Katarzyna Borowiec, i-Apteka.pl Farmaceutka z niemałym już doświadczeniem. Zainteresowania: zdrowie, uroda, naturalne metody leczenia, opieka farmaceutyczna.