Jesteś tutaj:
Strona główna
Blog
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM): objawy, leczenie, szczepionka

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM): objawy, leczenie, szczepionka

24.07.2026

mgr farm. Aleksander Wojtala

Kleszcze przenoszą różne groźne choroby. Najwięcej uwagi poświęca się boreliozie. Ale kleszczowe zapalenie mózgu stanowi równie duże zagrożenie dla zdrowia i życia. W odróżnieniu od boreliozy jest wywoływane przez wirusy. Od razu trzeba powiedzieć, że nie ma leku na KZM. Postępowanie w przypadku zarażenia polega na leczeniu objawowym. Dostępna jest jednak skuteczna szczepionka! [1] [4] [5]

Spis treści:

Czym jest kleszczowe zapalenie mózgu?
Gdzie występuje kleszczowe zapalenie mózgu w Polsce i Europie?
Objawy kleszczowego zapalenia mózgu – jak przebiega choroba?
Jak odróżnić KZM od boreliozy i innych chorób odkleszczowych?
Diagnostyka kleszczowego zapalenia mózgu
Leczenie kleszczowego zapalenia mózgu
Powikłania kleszczowego zapalenia mózgu
Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu
Jak chronić się przed kleszczami i KZM?
FAQ
Źródła

Czym jest kleszczowe zapalenie mózgu?

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to jedna z najgroźniejszych chorób przenoszonych przez kleszcze, czyli niewielkich rozmiarów pajęczaki. Co trzeba wiedzieć o KZM? [1] [4]

Definicja i charakterystyka KZM

KZM jest chorobą o podłożu wirusowym przenoszoną przez kleszcze, które są nosicielami wirusa kleszczowego zapalenia mózgu. Do zakażenia dochodzi poprzez wkłucie pajęczaka w skórę. Wirus atakuje ośrodkowy układ nerwowy. Wywołuje to szereg dolegliwości, często też powoduje poważne powikłania. [1] [4] [8]

Wirus KZM – rodzaje i zasięg geograficzny

Wirus kleszczowego zapalenia mózgu (TBEV, z ang. Tick-borne encephalitis virus) to przedstawiciel rodziny Flaviviridae. Wyróżnia się trzy główne warianty tego wirusa: [7] [8]

podtyp europejski dominujący w Europie, również u nas w Polsce. Jest odpowiedzialny za najłagodniejszą postać KZM. Przenoszą go kleszcze pospolite Ixodes ricinus.
podtyp syberyjski występujący głównie na Syberii oraz w północnej Azji. Może wywoływać przewlekłą postać choroby.
podtyp dalekowschodni występujący w Rosji i Azji Wschodniej. Zakażenie tym wariantem przybiera ciężką postać o wysokim ryzyku powikłań oraz zgonu.

Jak kleszcz przenosi wirus kleszczowego zapalenia mózgu?

Transmisja wirusa KZM odbywa się przez ślinę. Oznacza to, że do zakażenia dochodzi właściwie od razu po wkłuciu. Pajęczak wstrzykuje do rany skażoną ślinę. W ciągu kilku minut wirus trafia do krwiobiegu i zaczyna się namnażać. [7] [8]

Uważa się, że największe ryzyko zakażenia występuje w okresie najwyższej aktywności kleszczy. Jest to dość długi okres. Trwa od kwietnia do listopada. Należy zaznaczyć, że zdarzają się lata, gdy kleszcze zaczynają atakować dużo wcześniej. [1] [11]

Czy KZM można zarazić się inaczej niż przez ukąszenie kleszcza?

Możliwe jest zakażenie drogą pokarmową. Kleszcze mogą zarazić krowę, owcę lub kozę. Mleko takiego zwierzęcia staje się potencjalnym źródłem zakażenia. Człowiek może zachorować po wypiciu surowego mleka zakażonych zwierząt lub spożyciu wyprodukowanego z niego nabiału. [7] [8]

Gdzie występuje kleszczowe zapalenie mózgu w Polsce i Europie?

Wirus KZM nie występuje na całym świecie. Jest endemiczny dla określonych rejonów w Azji i Europie. [1] [7]

Obszary endemiczne KZM w Polsce

Gdzie występuje kleszczowe zapalenie mózgu? Zasadniczo wirus ten jest obecny na całym terytorium naszego kraju. Są jednak regiony endemiczne o najwyższym wskaźniku zachorowań. Należą do nich obszary Polski wschodniej i północo-wschodniej. Najwyższą liczbę zakażeń notuje się w województwach: [11]

podlaskim
mazowieckim
warmińsko-mazurskim

Złą wiadomością jest to, że liczba zgłaszanych przypadków KZM sukcesywnie rośnie też na południu i zachodzie. [11]

Ryzyko KZM w Europie Środkowej i Wschodniej

Naturalnie wirus KZM występuje na dużych terenach Eurazji. Największe ryzyko zakażenia notuje się w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz Skandynawii. Mowa o takich państwach jak np.: Austria, Czechy, Słowacja, Estonia, Litwa, Łotwa, Niemcy, Polska, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Węgry. [1] [11]

Azjatyckie ogniska endemiczne obserwuje się na Syberii, w azjatyckiej części Rosji, Chinach (głównie na północy i na wschodzie), Korei Południowej i Japonii. [7] [8]

Czy ryzyko KZM rośnie i dlaczego?

Ryzyko zachorowania na kleszczowe zapalenie mózgu, a także liczba diagnozowanych przypadków rośnie z roku na rok. Wzrost ten dotyczy nie tylko Polski, ale i innych miejsc. Przyczyn takiego stanu jest kilka. Przez zmiany klimatyczne populacja kleszczy się zwiększa. Wydłuża się także okres ich aktywności. [8] [11]

Kiedyś sezon na kleszcze był krótszy, teraz zaczyna się wcześniej i trwa dłużej. Poszerza się też rejon ich żerowania. Są nie tylko w lasach, ale i parkach i przydomowych ogródkach. Ogólnie kleszczy jest więcej, ale szczególnie niepokojące jest jednak to, że rośnie liczba pajęczaków zakażonych wirusem KZM. [11]

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu – jak przebiega choroba?

Kleszczowe zapalenie mózgu po ukąszeniu kleszcza rozwija się szybko. Okres wylęgania trwa najczęściej 7-14 dni. Nie zawsze zakażony wie o swojej chorobie. Bezobjawowy przebieg nie jest wcale rzadkością. Jeśli choroba daje objawy, wówczas typowo ma dwa etapy. [1] [2] [7]

Faza pierwsza – objawy grypopodobne

Zakażenie początkowo objawia się jak grypa. Wiele osób bagatelizuje swój stan, myśląc, że to tylko zwykła infekcja. Najczęstsze KZM objawy u dorosłych to: [1] [2]

gorączka
dreszcze
osłabienie i zmęczenie
bóle mięśni i stawów
bóle głowy
nudności i wymioty
biegunka

Dolegliwości pojawiają się nagle i utrzymują się około 1-8 dni. U wielu osób nic więcej się nie dzieje. [1] [7]

Faza bezobjawowa – pozorna poprawa która może mylić

Niestety u niektórych zakażonych to wcale nie jest koniec. Może tak być, że objawy grypopodobne ustają i zaczyna się faza bezobjawowa. Osoba zakażona czuje się dobrze. Myśli, że wyzdrowiała. A po kilku dniach objawy nawracają i to ze zdwojoną siłą. [1] [7]

Faza druga – zajęcie układu nerwowego

Druga faza kleszczowego zapalenia mózgu jest związana z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego. Dochodzi do tego u około 10-30% zakażonych. Po wniknięciu do OUN wirus atakuje poszczególne struktury. Wywołuje to objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia mózgu i pnia mózgu lub zapalenia rdzenia kręgowego. [1] [2] [7]

Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych przy KZM

Neuroinfekcja najczęściej ma postać zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Do jego objawów zalicza się bóle głowy, gorączkę, nudności i wymioty. Są one bardziej nasilone niż w fazie grypopodobnej. Charakterystyczna dla zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest: [1] [2]

sztywność i bolesność karku
światłowstręt
nadwrażliwość na dźwięki
drgawki

Objawy zapalenia mózgu i pnia mózgu

Zwykle na zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych się kończy. Jednakże u niektórych infekcja sięga do mózgu, móżdżku i pnia mózgu. Do wcześniejszych objawów dołącza ataksja. Jest to zaburzenie koordynacji ruchowej. Pojawiać się też mogą: [2] [7]

zaburzenia świadomości, narastająca senność
zaburzenia mowy i połykania
porażenie nerwów czaszkowych
dezorientacja

Objawy zapalenia rdzenia kręgowego przy KZM

Najcięższą postacią KZM jest zapalenie rdzenia kręgowego. Następuje wtedy porażenie mięśni i niedowłady kończyn górnych, barków, kończyn dolnych. W najcięższych przypadkach również porażenie mięśni oddechowych. [2] [7]

KZM u dzieci – czy objawy różnią się od dorosłych?

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu są podobne u dzieci i u dorosłych. Różnicą jest to, że KZM objawy u dzieci są łagodniejsze. Oczywiście nawet u najmłodszych wirus może wniknąć do ośrodkowego układu nerwowego, a to zawsze jest groźne i wiąże się z ciężkim przebiegiem i powikłaniami neurologicznymi. [10]

KZM u osób starszych – cięższy przebieg i większe ryzyko powikłań

Starszy wiek i osłabiona odporność zdecydowanie są czynnikiem zwiększającym ryzyko ciężkiego zakażenia. U osób starszych częściej niż u młodych kleszczowe zapalenie mózgu po ukąszeniu kleszcza przebiega z nasilonymi objawami zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego. Wyższe jest ryzyko trwałych powikłań oraz zgonu. [2] [9]

Jak odróżnić KZM od boreliozy i innych

Kleszcze mogą być nosicielami wielu chorób, ale nie każdy osobnik jest zakażony. Tym samym nie wszystkie ukąszenia są równoznaczne z zachorowaniem na choroby odkleszczowe. Ryzyko jest jednak duże, więc warto znać zagrożenia. [1] [7]

KZM a borelioza – podstawowe różnice

Jak wygląda kwestia kleszczowe zapalenie mózgu a borelioza? Kleszczowe zapalenie mózgu jest wywoływane przez wirusy, borelioza przez bakterie Borrelia burgdorferi. Wirus wnika do organizmu natychmiast po wkłuciu, bakterie potrzebują 12-24 godzin. KZM nie ma jednego charakterystycznego objawu, przy boreliozie u około 60-80% zakażonych pojawia się rumień wędrujący. [7] [13]

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu koncentrują się na układzie nerwowym. Borelioza jest chorobą wielonarządową z dolegliwościami ze strony układu nerwowego i serca, objawami skórnymi i stawowymi. [7] [13]

Nie ma dostępnego leczenia przyczynowego na kleszczowe zapalenie mózgu, boreliozę można skutecznie leczyć antybiotykami. Im wcześniej rozpoczęte leczenie, tym lepsze rokowania. Nie ma natomiast szczepionki przeciwko boreliozie, jest zaś szczepienie na KZM. [1] [4] [5] [13]

Czy można zachorować jednocześnie na KZM i boreliozę?

Jeden kleszcz może być nosicielem zarówno KZM, jak i boreliozy. Oznacza to, że jest możliwe jednoczesne zachorowanie na kleszczowe zapalenie mózgu i boreliozę. [7]

Inne choroby przenoszone przez kleszcze w Polsce

Ukłucie kleszcza może doprowadzić także do rozwoju innych chorób. Są one rzadsze niż KZM i borelioza. Jest to m.in.: [1] [7]

babeszjoza wywoływana przez pierwotniaka z rodzaju Babesia.
anaplazmoza wywoływana przez bakterie Anaplasma phagocytophilum.
tularemia wywoływana przez bakterie Francisella tularensis.
bartoneloza wywoływana przez bakterie Bartonella.

Diagnostyka kleszczowego zapalenia mózgu

Najczęściej diagnostyka w kierunku kleszczowego zapalenia mózgu jest rozpoczynana dopiero po pojawieniu się objawów neurologicznych. Pierwsza faza jest niespecyficzna i większość osób nawet nie idzie do lekarza. [3] [7]

Badania krwi przy podejrzeniu KZM – przeciwciała IgM i IgG

Prostym i nieinwazyjnym badaniem jest badanie krwi na obecność specyficznych przeciwciał IgM i IgG przeciw wirusowi KZM. Ich wykrycie u osoby, która zdradza objawy kleszczowego zapalenia mózgu, zwykle wystarcza do rozpoznania choroby. [3] [7]

przeciwciała IgM świadczą o świeżym zakażeniu.
przeciwciała IgG potwierdzają przebytą infekcję lub odporność uzyskaną w wyniku szczepienia.

Badania krwi przy podejrzeniu KZM

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego wykonuje się po wystąpieniu objawów zapalenia opon mózgowych lub mózgu. W tym celu przeprowadza się punkcję lędźwiową. W pobranej próbce oznacza się specyficzne dla wirusa KZM przeciwciała oraz ocenia się parametry stanu zapalnego. [3] [7]

Badania obrazowe – TK i MRI głowy przy KZM

Tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny zleca się do monitorowania ewentualnych skutków i powikłań spowodowanych zakażeniem. [7]

Do jakiego lekarza się zgłosić po ukąszeniu kleszcza?

Najpierw należy iść do lekarza POZ. Przeprowadzi on wywiad oraz skieruje na niezbędne badania. W przypadku nagłych i nasilonych objawów neurologicznych wskazane jest wezwanie pogotowia lub wizyta na SOR-ze. [2] [3]

Kiedy po ukąszeniu wykonać badania na KZM?

Przeciwciała IgM pojawiają się we krwi jako pierwsze, ale i tak musi minąć trochę czasu, aby to nastąpiło. Badanie krwi na obecność przeciwciał zlecane jest nie wcześniej niż 2-4 tygodnie po ukąszeniu kleszcza. Bardziej wiarygodny wynik można uzyskać, gdy zaczeka się 5-6 tygodni. [3] [7]

Leczenie kleszczowego zapalenia mózgu

Leczenie kleszczowego zapalenia mózgu przebiega podobnie jak przy wielu innych infekcjach wirusowych, czyli polega głównie na łagodzeniu objawów. Ile trwa kleszczowe zapalenie mózgu? Jak długo należy kontynuować leczenie? Ile trwa okres rekonwalescencji? [4] [7]

Czy istnieje leczenie przyczynowe KZM?

Nie ma specyficznego leczenia przyczynowego. Jedyne co można zrobić, to łagodzić występujące objawy. [1] [4]

Leczenie objawowe i wspomagające przy KZM

Objawowe leczenie kleszczowego zapalenia mózgu musi być dopasowane do dolegliwości, z jakimi zmaga się pacjent. Przy objawach grypopodobnych najczęściej stosuje się leki przeciwgorączkowe i leki przeciwbólowe. Konieczny jest też odpoczynek i nawadnianie organizmu. [4]

Hospitalizacja przy KZM – kiedy konieczna?

Osoby z objawami neurologicznymi muszą być leczone szpitalnie. Oprócz leków na ból i gorączkę niezbędne są leki przeciwzapalne i zmniejszające obrzęk mózgu. Często potrzebne jest nawadnianie dożylne. Przy niewydolności oddechowej pacjent jest podłączany do respiratora. Chory musi być od stałą opieką lekarzy. Jego parametry życiowe muszą być cały czas monitorowane. [4]

Rehabilitacja neurologiczna po kleszczowym zapaleniu mózgu

Pobyt w szpitalu jest konieczny z jeszcze jednego powodu. Zaraz po ustabilizowaniu stanu zdrowia można rozpocząć rehabilitację neurologiczną. Jej zakres jest szeroki. Obejmuje m.in. ćwiczenia ruchowe, poprawę koordynacji, terapię logopedyczną i przywracanie funkcji poznawczych. [7] [9]

Rehabilitacja ma na celu m.in. walkę z porażeniami, niedowładami i innymi powikłaniami. Proces rehabilitacyjny nie kończy się wraz z wyjściem ze szpitala. Musi być kontynuowany w domu lub w specjalistycznym ośrodku. [9]

Jak długo trwa leczenie i rekonwalescencja?

Czas leczenia zależy od przebiegu choroby. Pierwsza faza trwa około tygodnia i ustępuje samoczynnie. W przypadku zajęcia OUN konieczna jest hospitalizacja. Pacjenci z łagodną postacią spędzają w szpitalu kilka dni. Leczenie szpitalne ciężkiej postaci KZM może trwać kilka tygodni lub miesięcy. Rehabilitacja i rekonwalescencja trwa zwykle wiele miesięcy. Czasem powrót do zdrowia zajmuje parę lat. [7] [9] [10]

Powikłania kleszczowego zapalenia mózgu

Osoby z objawowym przebiegiem KZM muszą być przygotowane na to, że wystąpią u nich powikłania kleszczowego zapalenia mózgu. Zwykle są one poważne i długo się utrzymują. Wymagają wielomiesięcznej lub wieloletniej rehabilitacji. [7] [9]

Trwałe uszkodzenia neurologiczne po KZM

Trwałe następstwa zdrowotne dotyczą 20-50% chorych z zajętym układem nerwowym. Najczęściej są to przewlekłe bóle mięśni i bóle głowy. Typowa jest astenia, czyli chroniczne zmęczenie fizyczne i psychiczne. Utrzymywać się mogą zaburzenia snu. U wielu osób stwierdza się niedosłuch lub uszkodzenie słuchu. Po KZM mogą też pojawiać się nawracające napady padaczkowe. [6] [9]

Zaburzenia pamięci koncentracji i osobowości po KZM

Po przechorowaniu KZM mózg długo dochodzi do siebie. Konsekwencją infekcji są zaburzenia poznawcze jak problemy z koncentracją i pamięcią. Nierzadko też chory zmaga się z nerwicą, wahaniami nastrojów lub depresją. Powikłaniem są też zaburzenia osobowości i zachowania. [6] [9]

Niedowłady i porażenia jako powikłania

Deficyty ruchowe są jednym z najczęstszych skutków KZM. Zalicza się do nich porażenia i niedowłady kończyn. Pacjent cierpi też z powodu zaburzenia funkcji motorycznych i zaniku mięśni. [7] [9]

Śmiertelność przy kleszczowym zapaleniu mózgu

Śmiertelność przy KZM wynosi około 0,5-2%. Taki wskaźnik dotyczy Europy i zakażeń europejskim podtypem wirusa. Przy ciężkich postaciach wywołanych innymi wariantami rokowania są dużo gorsze. [7] [8]

Szczepionka na kleszczowe zapalenie mózgu

Na boreliozę nie ma szczepionki. Na kleszczowe zapalenie mózgu można się zaszczepić. Jak wysoką skuteczność ma ten preparat? [5] [6]

Jak działa szczepionka na KZM?

Szczepionka zawiera zabite wirusy. Po podaniu stymuluje układ odpornościowy do produkcji przeciwciał. W ten sposób przy kontakcie z żywym wirusem po ukąszeniu kleszcza organizm rozpoznaje zagrożenie i zaczyna je zwalczać. Chroni to przed zachorowaniem na kleszczowe zapalenie mózgu. Szczepienie na KZM ma skuteczność na poziomie 95-99%. [5] [6]

Schemat szczepień podstawowych i dawki przypominające

Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu odbywa się zazwyczaj w schemacie podstawowym trzydawkowym. Po 1-3 miesiącach po pierwszej dawce podaje się drugą dawkę. Po kolejnych 5-12 miesiącach stosuje się ostatnią dawkę. Ochrona po przyjęciu pełnego cyklu jest bardzo wysoka, ale nie jest to trwała odporność. Konieczne są dawki przypominające co 3-5 lat. [5] [6] [12]

Przyspieszone schematy szczepień przed wyjazdem

Można też skorzystać ze schematu przyspieszonego. Wskazaniem jest potrzeba uzyskania szybkiej ochrony w sezonie największej aktywności kleszczy. Różnicą jest to, że drugą dawkę podaje się już po 7-14 dniach. Trzecią podobnie jak w schemacie podstawowym po 5-12 miesiącach. Następnie co 3-5 lat zalecane są dawki przypominające. [6] [12]

Dla kogo szczepienie na KZM jest szczególnie wskazane?

Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu jest zalecane wszystkim. Najbardziej jest ono wskazane osobom, które spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu, zwłaszcza na terenach endemicznych. Na szczepienie powinni się zdecydować m.in.: grzybiarze, właściciele psów, biegacze. [5] [6]

Skutki uboczne szczepionki na KZM

Szczepionka jest uznawana za bezpieczną. Ewentualne działania niepożądane są raczej łagodne i przemijające. Najczęściej pojawiają się objawy miejscowe jak zaczerwienienie, obrzęk i ból w miejscu podania. Czasem towarzyszy im lekka gorączka, zmęczenie, osłabienie, bóle głowy, mięśni i stawów. W rzadkich przypadkach możliwe są reakcje alergiczne i zaburzenia neurologiczne. [5] [6]

Czy szczepionka na KZM jest refundowana w Polsce?

NFZ nie refunduje szczepionki na kleszczowe zapalenie mózgu. Jest ona pełnopłatna. Cena jednej dawki waha się w granicach 120-180zł. Preparat jest wydawany na receptę. Osoby, które chcą się zaszczepić, muszą się zgłosić do lekarza POZ. Przeprowadzi on kwalifikację i wystawi receptę.

Od jakiego wieku można szczepić dzieci na KZM?

Szczepienie na KZM wskazane jest zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Dostępne na rynku preparaty można stosować u dzieci od 1. roku życia. [6]

Jak chronić się przed kleszczami i KZM?

Szczepionki na kleszczowe zapalenie mózgu są podstawowym i najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zachorowaniu. Profilaktyka obejmuje też inne działania. Wskazane są preparaty na kleszcze i komary z DEET lub ikarydyną. Zapewniają one wysoką ochronę przed ukąszeniem. [5] [6] [12]

Na spacer po lesie lub na wycieczkę w miejsca, gdzie ryzyko spotkania kleszczy jest duże, zaleca się zakładać jasne ubrania z długimi nogawkami i rękawami. Na jasnych tkaninach łatwiej dostrzec chodzącego pajęczaka. Warto też nosić wyższe buty. [12]

Należy wyrobić w sobie nawyk dokładnego oglądania ciała po powrocie do domu. Szczególnie trzeba sprawdzić, czy kleszcz nie wbił się: [12]

na głowie i linii włosów
za uszami
w zgięciach kolan i łokci
pod pachą
w pachwinach
w okolicy pępka
pod biustem
na pośladkach

Wbitego kleszcza trzeba wyjąć od razu po jego zauważeniu. Wprawdzie nie zapobiegnie to potencjalnemu zakażeniu KZM, ale przy chorobach takich jak borelioza znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania. [12] [13]

Kleszczowe zapalenie mózgu jest równie groźne co borelioza. Może przebiegać z ciężkimi objawami zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego. W wielu przypadkach wywołuje trwałe powikłania neurologiczne. Najlepszą formą ochrony jest szczepienie przeciwko KZM! Mimo że jest płatne, warto z niego skorzystać! Należy przy tym pamiętać, że nie chroni ono przed boreliozą. [1] [4] [5] [6] [9]

FAQ

Czy każde ukąszenie kleszcza może wywołać KZM?

Nie. Do zakażenia może dojść tylko wtedy, gdy kleszcz jest nosicielem wirusa KZM. Nie każde wkłucie kończy się zakażeniem, a wiele zakażeń przebiega bezobjawowo. [1] [4]

Czy szybkie usunięcie kleszcza chroni przed KZM?

Szybkie usunięcie kleszcza jest bardzo ważne, ale nie daje pewnej ochrony przed KZM, ponieważ wirus może zostać przekazany ze śliną kleszcza krótko po rozpoczęciu żerowania. Wczesne usunięcie zmniejsza natomiast ryzyko niektórych innych chorób odkleszczowych. [7] [13]

Czy po ukąszeniu kleszcza trzeba od razu wykonać badanie na KZM?

Rutynowe badanie osoby bez objawów bezpośrednio po ukąszeniu nie jest zwykle podstawą rozpoznania KZM. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na objawach klinicznych oraz wykrywaniu swoistych przeciwciał IgM w surowicy lub płynie mózgowo-rdzeniowym. [3]

Czy szczepionkę na KZM można podać po ukąszeniu kleszcza?

Szczepienie nie jest zalecane jako profilaktyka poekspozycyjna po konkretnym ukąszeniu. Jego zadaniem jest wytworzenie ochrony przed przyszłymi ekspozycjami, dlatego najlepiej rozpocząć cykl odpowiednio wcześniej. [5]

Ile dawek szczepionki na KZM jest potrzebnych?

Pełne szczepienie podstawowe obejmuje trzy dawki. Dla utrzymania ochrony potrzebne są później dawki przypominające, zwykle podawane co 3-5 lat zgodnie z wiekiem, zastosowaną szczepionką i jej charakterystyką produktu leczniczego. [6]

Czy szczepienie przeciw KZM chroni również przed boreliozą?

Nie. Szczepionka chroni przed wirusem kleszczowego zapalenia mózgu, ale nie zabezpiecza przed boreliozą ani innymi chorobami przenoszonymi przez kleszcze. Nadal konieczne jest stosowanie repelentów, odpowiedniej odzieży i dokładne oglądanie skóry po powrocie z terenów zielonych. [5] [12]

Czy KZM można zarazić się przez niepasteryzowane mleko?

Tak. Rzadziej zakażenie może nastąpić po spożyciu niepasteryzowanego mleka lub produktów mlecznych pochodzących od zakażonych kóz, owiec albo krów. [7] [8]

Źródła

Autor wpisu: mgr farm. Aleksander Wojtala