Leki z apteki dla psa i kota? Co można podać zwierzakowi, a czego absolutnie NIE?
29.12.2025Psy i koty podobnie jak ludzie ulegają urazom, podobnie jak ludzie chorują. A czy można u nich stosować te same leki? Sprawa nie jest prosta. Jest parę preparatów, które faktycznie można podawać zwierzakom (po konsultacji z weterynarzem), ale jest też spora grupa substancji, które są dla nich zabronione! Które leki dla psa z apteki, a które dla kota będą bezpieczne, a których stosować nie wolno?
Spis treści:
- Czy można podawać zwierzętom leki z ludzkiej apteki?
- Leki absolutnie ZABRONIONE dla psów i kotów
- Leki względnie bezpieczne po konsultacji z weterynarzem
Czy można podawać zwierzętom leki z ludzkiej apteki?
Już na samym początku trzeba powiedzieć, że nie należy zwierzakom podawać żadnych leków bez wcześniejszej konsultacji z weterynarzem! Niestety takie nierozważne podejście do kwestii związanych z bezpieczeństwem stosowania ludzkich leków u psa lub kota wiąże się z ogromnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia czworonogów. Metabolizm leków inaczej przebiega u ludzi niż u zwierząt, tym samym lek, który jest całkowicie bezpieczny dla Ciebie, dla Twojego psa może być śmiertelny!
Różnice w metabolizmie ludzi i zwierząt
Choć psy i koty są ssakami tak jak my, to między naszymi układami pokarmowymi i przebiegiem procesów metabolicznych występują niezwykle istotne różnice, które mają zasadnicze znaczenie w przypadku stosowania leków.
Zwierzaki mają inny układ enzymatyczny, nie mają pewnych enzymów niezbędnych do metabolizowania niektórych leków lub proces metaboliczny przebiega u nich wolniej. Dodatkowo wpływ ma inny stopień wchłaniania metabolitów oraz sposób i szybkość, z jaką są one wydalane. Wszystko to prowadzi do tego, że czworonogi są w dużo większym stopniu narażone na występowanie ciężkich działań niepożądanych.
Dlaczego leki ludzkie mogą być niebezpieczne?
Oprócz różnic w metabolizowaniu leków inną z kluczowych przyczyn, dlaczego leki ludzkie dla zwierząt mogą być szkodliwe, jest zawartość substancji leczniczej. Dawka dla ludzi jest zdecydowanie większa, więc trudno byłoby dostosować odpowiednią porcję dla czworonoga, tym samym ryzyko przedawkowania jest wysokie.
Kiedy można rozważyć leki z apteki?
Choć niektóre leki przeznaczone dla ludzi mogą być stosowane u zwierząt, to trzeba jasno podkreślić, że zasadniczo nie jest to wskazane. Można to robić w wyjątkowych przypadkach, gdy nie ma dostępnych odpowiednich leków weterynaryjnych. Wówczas weterynarz może zlecić lek dla ludzi, przy czym musi ustalić dokładne dawkowanie – w tym celu musi wziąć pod uwagę przede wszystkim wagę i wiek psa lub kota, a także jego stan zdrowia.
Są też sytuacje awaryjne, gdy wykorzystuje się leki dla psa z apteki lub leki dla kota z apteki, zwykle chodzi o przypadki, gdy nie ma możliwości wizyty w gabinecie weterynaryjnym, a zwierzak potrzebuje natychmiastowej pomocy.
Znaczenie konsultacji z weterynarzem
Leczenie zwierząt jest bardzo trudne, pacjent nie powie, co i gdzie go boli, nie powie, jak się czuje, stąd też zajmowanie się chorym psem lub kotem wymaga nie tylko wiedzy, ale i wyczucia oraz doświadczenia. Tak ważne jest więc, aby zgłosić się ze zwierzakiem do dobrego weterynarza, on będzie wiedział, co dać kotu na ból lub psu na zatrucie.
Nawet te z pozoru bezpieczne leki ludzkie dla zwierząt mają przeciwwskazania i są obciążone ryzykiem działań niepożądanych, dlatego przed zastosowaniem takich preparatów pies (lub kot) powinien być przebadany przez lekarza.
Leki absolutnie ZABRONIONE dla psów i kotów
Naturalnym odruchem właściciela jest chęć pomocy zwierzakowi, gdy ten źle się czuje. Jednak brak podstawowej wiedzy może kosztować psa lub kota życie. Mimo że konsultacja weterynaryjna powinna być priorytetem, zdarza się, że chcąc zapewnić zwierzakowi szybką ulgę, właściciel podaje mu leki. Trzeba podkreślić, że robi to wyłącznie na własną odpowiedzialność!
Są leki, które w awaryjnych sytuacjach można podać psu lub kotu, za chwilę o nich powiemy, najpierw jednak trzeba bardzo wyraźnie podkreślić, że jest kilka leków, których pod żadnym pozorem nie można podawać zwierzakom. Są one zabronione, koniec i kropka! Oto toksyczne leki dla psów oraz toksyczne leki dla kotów, które mogą powodować zatrucie!
Trzeba wiedzieć, że większość z nich już w niewielkiej ilości może doprowadzić do silnego zatrucia. Objawami, które mogą o tym świadczyć, są m.in. wymioty, krwawa biegunka, drgawki, otępienie. W skrajnych przypadkach zatrucie może doprowadzić do śmierci zwierzaka.
Paracetamol – śmiertelne zagrożenie dla kotów
Paracetamol jest jednym z najbezpieczniejszych środków przeciwbólowych, który można podawać nawet noworodkom i kobietom w okresie ciąży. Jednocześnie jest on najgorszym wyborem dla zwierząt! Należy pamiętać, że niebezpieczny jest paracetamol dla psa, ale jeszcze większe zagrożenie stwarza on dla kotów! Jest on bardzo toksyczny, wywołuje nieodwracalne uszkodzenie wątroby i czerwonych krwinek. Powoduje trudności z oddychaniem i sinicę błon śluzowych. Już niewielka dawka paracetamolu może być śmiertelna.
Ibuprofen i ketoprofen – toksyczne dla zwierząt
Równie złym, a może i gorszym, wyborem są niesteroidowe leki przeciwzapalne – ibuprofen, ketoprofen, diklofenak, naproksen. Są one toksyczne dla zwierząt, np. ibuprofen uszkadza wątrobę i nerki, wywołuje krwawienia z przewodu pokarmowego, wrzody żołądka, drgawki, śpiączkę. Nie tylko Ibuprom dla psa jest przeciwwskazany, inne wymienione substancje wykazują podobne działanie.
Co dać psu na ból? Czy są leki przeciwbólowe dla psa z apteki, które można mu podać i które mu nie zaszkodzą? Mniej szkodliwe niż paracetamol lub ibuprofen są takie substancje jak meloksykam i metamizol. Działają one przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. Co jednak ważne, przed zastosowaniem leku należy się koniecznie skonsultować z weterynarzem, aby zlecił właściwą dawkę.
Aspiryna – tylko pod kontrolą weterynarza
Kiedyś uważano, że aspiryna dla psa jest bezpieczna. Obecne wytyczne mówią, że nigdy na własną rękę nie można jej podawać zwierzętom. Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) może się przyczyniać do uszkodzenia żołądka i jelit, zaburzeń krzepnięcia krwi i do krwawień wewnętrznych. W określonych sytuacjach weterynarz może jednak ją zastosować, ale zwierzak musi być wówczas pod jego ścisłą kontrolą.
Leki na przeziębienie z pseudoefedryną
Pseudoefedrynę stosuje się w lekach na przeziębienie, przyczynia się ona do zmniejszenia przekrwienia śluzówki nosa, przez co zmniejsza obrzęk i udrażnia nos u ludzi. Nie stosuje się jej jednak u zwierząt! Wykazuje ona silne działanie pobudzające, co u zwierzaka może doprowadzić do przyspieszenia akcji serca, wzrostu ciśnienia, niepokoju oraz drgawek. Większa dawka może być dla niego toksyczna.
Benzodiazepiny i leki uspokajające
Większość psów i kotów panicznie boi się głośnych dźwięków – burzy i fajerwerków, dlatego wiele osób decyduje się na to, aby pupilowi podawać leki uspokajające, zwłaszcza w okolicy sylwestra. Ale nie można tego robić na własną rękę, trzeba zgłosić się do weterynarza, aby zlecił odpowiedni lek i odpowiednią dawkę.
Jakie leki uspokajające dla psa z apteki? Faktem jest, że często stosuje się w tym celu benzodiazepiny, czyli te same substancje, które stosuje się u ludzi. Trzeba mieć jednak na uwadze, że wywołują one wiele działań niepożądanych.
Mogą spowodować senność, dezorientację i zaburzenia równowagi, zdarza się, że pies w nieoczekiwany sposób reaguje na środki uspokajające, czyli jest pobudzony i agresywny. Natomiast w sytuacji, gdy benzodiazepiny zostaną przedawkowane, może dojść do zatrucia objawiającego się drgawkami, drżeniem, skurczami, nadpobudliwością, oczopląsem, wymiotami, biegunką i zaburzeniem pracy serca.
Leki przeciwdepresyjne
Tak jak leki uspokajające dla psa z apteki, tak i leki przeciwdepresyjne mogą być stosowane wyłącznie pod ścisłą kontrolą weterynarza i w dokładnie dostosowanych dawkach. U zwierząt stosuje się m.in. selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Należy wiedzieć, że mogą one wywoływać pobudzenie, sedację, zaburzenia rytmu serca, wysokie ciśnienie krwi, wymioty i inne problemy żołądkowe.
Witamina D w wysokich dawkach
Nie tylko leki przeciwbólowe lub uspokajające mogą być niebezpieczne dla psa i kota. Uważać trzeba również na witaminę D! Jest ona toksyczna dla zwierząt, gdy jest stosowana w wysokich dawkach. Witaminę D można podawać zwierzęciu wyłącznie w postaci leku weterynaryjnego po konsultacji z lekarzem i tylko w odpowiednich dawkach.
Trzeba przy tym zachować ostrożność, gdyż witamina D kumuluje się w organizmie, co może doprowadzić do hiperkalcemii, czyli nadmiaru wapnia. Skutkuje to uszkodzeniem nerek, układu nerwowego i serca. Sygnałem, że doszło do przedawkowania witaminy D, może być biegunka, wymioty, niechęć do jedzenia, zwiększone pragnienie, wielomocz, senność, dezorientacja, osłabienie.
Krople do nosa z ksylometazoliną
Nie można stosować u psów i kotów leków w postaci kropli do nosa z ksylometazoliną. Już w niewielkiej ilości może wywołać ona wymioty, zaburzenia koordynacji, pobudzenie, zwolnienie akcji serca i spadek ciśnienia. Zabronione są też ludzkie krople do oczu dla zwierząt.
Jeśli zachodzi potrzeba stosowania miejscowo kropli do oczu lub kropli do nosa u kota lub psa, to trzeba się zgłosić do weterynarza po specjalistyczne leki weterynaryjne.
Leki względnie bezpieczne po konsultacji z weterynarzem
Po konsultacji z weterynarzem (choćby po konsultacji telefonicznej, jeśli nie ma możliwości osobistej wizyty w gabinecie) można stosować niektóre leki z apteki. Zawsze trzeba jednak pamiętać o tym, że należy zachować ostrożność podczas podawania ludzkich leków psom i kotom – nie można przekraczać zalecanych dawek i trzeba obserwować stan zwierzaka. W miarę możliwości trzeba też jak najszybciej zgłosić się do lekarza na kontrolę. Co obejmuje farmakologiczna pierwsza pomoc dla zwierząt z apteki?
Węgiel aktywny przy zatruciach
Jedną z częstszych dolegliwości u zwierzaków są zatrucia pokarmowe. Zwłaszcza psy lubią zjeść coś, czego nie powinny. Często objawia się to biegunką lub wymiotami. Zwykle w takiej sytuacji lekarze zlecają węgiel aktywny dla zwierząt. Wskazane jest, aby tabletkę rozdrobnić, rozpuścić w niewielkiej ilości wody i podać bezpośrednio do pyszczka za pomocą strzykawki.
Na problemy żołądkowe może też być stosowany diosmektyt. Smecta dla psa powinna być stosowana podobnie jak węgiel aktywny – po rozpuszczeniu należy lek podawać za pomocą strzykawki bezpośrednio do pyszczka.
Czy można stosować Stoperan dla psa? Nie, nie należy tego robić. Zawarty w nim loperamid może być toksyczny dla psów. Ponadto ze względu na to, że hamuje on perystaltykę jelit, w przypadku infekcji bakteryjnych lub niedrożności jelit może przyczynić się do pogorszenia stanu zwierzaka.
Sól fizjologiczna do płukania
Niezależnie od tego, czy jest to apteczka dla psa, czy apteczka dla kota powinien się w niej znaleźć nie tylko węgiel aktywny, ale i sól fizjologiczna. Roztwór soli fizjologicznej to produkt bezpieczny i dość uniwersalny. Sprawdzi się jako krople do oczu dla zwierząt, a nawet jako krople do nosa i uszu. Pomaga wypłukać zabrudzenia i różnego wydzieliny. Jak ją stosować? Zaleca się zwilżyć jałowy gazik i nim przemywać oczy i uszy, do nosa można ostrożnie wkroplić 2-3 krople.
Chlorheksydyna do dezynfekcji
Jeśli chodzi o preparaty do dezynfekcji, to skutecznym środkiem jest chlorheksydyna. Działa ona antybakteryjnie i grzybobójczo, wspiera też proces gojenia się ran i stanów zapalnych skóry. Środki z chlorheksydyną zaleca się w przypadku ran, otarć i infekcji skórnych. Choć jest ona bezpieczna, to przed użyciem trzeba się skonsultować z weterynarzem. Ponadto podczas aplikacji należy uważać, aby nie dostała się do oczu, nosa lub uszu zwierzaka.
Wazelina przy zaparciach
Nie wszyscy wiedzą, że u zwierząt – głównie kotów – wazelina dobrze sprawdza się przy łagodnych zaparciach. Zapewnia lepszy poślizg, co ułatwia wydalanie zalegającej masy kałowej. Po konsultacji z lekarzem można użyć zwykłej kosmetycznej, aptecznej, bezzapachowej wazeliny, choć lepszym wyborem są gotowe preparaty dedykowane zwierzętom. Przy zaparciach u czworonogów można też stosować laktulozę.
Probiotyki dla ludzi
Czy zwierzętom można podawać probiotyki? Tak, ale standardowe probiotyki dla ludzi raczej się nie sprawdzą. Jest to związane z tym, że mikroflora jelitowa człowieka wygląda inaczej niż psa lub kota.
Istotną kwestią jest także to, że preparaty dla ludzi są tworzone w taki sposób, aby bakterie mogły przetrwać „podróż” przez przewód pokarmowy człowieka. Oznacza to, że mogą nie być odporne np. na działanie enzymów zawartych w psiej ślinie. Niemniej jednak w przypadku, gdy nie ma dostępnych specjalnych probiotyków dla zwierząt, weterynarz może zlecić produkt dla ludzi.
Oktenidyna do ran
Otarcia, skaleczenia, rany pourazowe i rany pooperacyjne wymagają odpowiedniej pielęgnacji, aby ograniczyć ryzyko zakażenia oraz przyspieszyć proces gojenia. Wcześniej była już mowa o chlorheksydynie jako o często zalecanym przez weterynarzy środku do dezynfekcji. Ponadto można u zwierzaków stosować oktenidynę. Działa ona przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwwirusowo.
Wymienione wyżej preparaty do dezynfekcji są bezpieczne dla zwierząt, ale ważne jest, aby nie stosować ich na głębokie i rozległe rany. Trzeba też pilnować zwierzaka, aby nie zlizywał ich ze skóry. Po spożyciu mogą potencjalnie wystąpić wymioty lub biegunka.
Na koniec należy dodać, że zagrożenie jest związane nie tylko ze świadomym podaniem zwierzakowi nieodpowiednich leków, ale także z tym, że pies lub kot może „dobrać się” do leków i przypadkowo je spożyć. Z tego względu jest kluczowe, aby dokładnie zabezpieczać domową apteczkę przed zwierzakami!
