Silny stres a ból pleców – jak to się łączy? Częste objawy

mgr farm. Katarzyna Borowiec

Bolą Cię plecy? To może być oznaka stresu. Niestety wszechobecny stres odbija się na naszym zdrowiu. Kortyzol nadmiernie produkowany w sytuacjach stresowych może powodować napięcie mięśni, co objawia się bólem i sztywnością pleców. Jak radzić sobie z takimi dolegliwościami? Czy można zapobiegać bólowi pleców na tle nerwowym? 

Spis treści:

• Stres a ból pleców – jaki jest związek?
• Jak stres wpływa na kręgosłup i mięśnie?
• Ból pleców psychogenny vs psychosomatyczny
• Objawy bólu pleców wywołanego stresem
• Jak rozpoznać, że ból pleców jest ze stresu?
• Leki i preparaty z apteki na ból pleców ze stresu
• Magnez i witaminy w walce ze stresem
• Jak leczyć ból pleców wywołany stresem?
• Jak zapobiegać bólom pleców ze stresu? Profilaktyka

 

Stres a ból pleców – jaki jest związek? 

Czy stres może powodować ból pleców? Niestety, ale tak. Stres i ból są ze sobą ściśle powiązane, a w obecnych czasach można powiedzieć, że są nierozłączne. Jak stres wpływa na plecy? 

Dlaczego stres boli? 

Krótki, mobilizujący stres jest pozytywnym zjawiskiem, niestety gdy jest przewlekły, może prowadzić do chronicznego bólu. Pod wpływem stresu dochodzi do nadmiernego napięcia mięśni, które z czasem może powodować przeciążenia i ból w obszarze pleców. Dodać warto, że przewlekły stres przyczynia się do nadwrażliwości układu nerwowego, co obniża próg bólu. 

Rola kortyzolu – hormonu stresu 

Zacząć trzeba od kwestii – kortyzol a ból pleców. Kortyzol jest zwany hormonem stresu, jest on produkowany przez nadnercza. W sytuacji, gdy utrzymuje się on przez dłuższy czas na wysokim poziomie, organizm jest narażony na różne problemy. Głównie pojawia się napięcie mięśniowe – w okolicy karku, barków i kręgosłupa. Ponadto wysoki kortyzol sprzyja stanom zapalnym i stresowi oksydacyjnemu, pogarsza procesy regeneracji oraz obniża odporność. 

Mechanizm „walki lub ucieczki” 

Krótkotrwały stres mobilizuje do działania i wywołuje fizjologiczną odpowiedź organizmu w postaci mechanizmu walki lub ucieczki. Rośnie wtedy poziom kortyzolu i adrenaliny oraz poziom cukru, przyspiesza tętno i oddech, napinają się mięśnie. Ta reakcja jest kluczowa w warunkach zagrożenia, gdy w grę wchodzi przetrwanie. 

Jeśli stres jest przewlekły, mechanizm walki i ucieczki jest stale aktywny, czyli z czasem może prowadzić do poważnych powikłań, w tym do ciągłego napięcia, przeciążenia, sztywności i bólu pleców, barków i karku.

Jak stres wpływa na kręgosłup i mięśnie?

Stres głównie kumuluje się w obszarze karku, barków, ramion i pleców, dlatego też objawy pojawiające się w tej okolicy mogą wskazywać na to, że jesteśmy narażeni na duży stres. 

Napięcie mięśniowe i skurcze

Stres powoduje napięcie mięśni pleców. Gdy stan ten się dłużej utrzymuje, dochodzi do bolesności i sztywności mięśni. Mogą też być odczuwane skurcze i drżenie mięśni. 

Zmiany w postawie ciała 

Wskutek stresu ciało przyjmuje postawę obronną – głowa jest wysunięta do przodu, barki są uniesione, mięśnie klatki piersiowej napięte, a cała sylwetka zgarbiona. Długotrwałe narażenie na stres może powodować utrwalenie tych zmian, co przekłada się na nierównomierne napięcie mięśni oraz bóle kręgosłupa. 

Zmniejszony przepływ krwi do mięśni 

W ramach mechanizmu walki i ucieczki rośnie poziom kortyzolu i adrenaliny, wskutek czego dochodzi do napięcia mięśni i zwężenia naczyń krwionośnych. Tym sposobem spada przepływ krwi do mięśni, co prowadzi do zmniejszenia ich odżywienia i do ich niedotlenienia. 

Osłabienie regeneracji organizmu 

Wysokie poziomy kortyzolu i adrenaliny przyczyniają się do wyczerpania fizycznego i psychicznego, osłabienia odporności oraz zaburzeń snu. Przewlekły stres oznacza, że organizm cały czas jest w stanie gotowości, co utrudnia procesy naprawcze i regeneracyjne. Należy też dodać, że stres zwiększa szkodliwą aktywność wolnych rodników, które uszkadzają komórki.

Ból pleców psychogenny vs psychosomatyczny 

W temacie przewlekły stres a ból kręgosłupa należy rozróżnić dwa pojęcia – ból psychogenny i ból psychosomatyczny. Jest między nimi kilka różnic, ale ich wspólną cechą jest to, że nie są związane z żadnymi uszkodzeniami strukturalnymi, a także to, że ich objawy nasilają się w sytuacjach stresowych. 

Czym jest ból psychogenny? 

Ból psychogenny jest objawem zaburzeń psychicznych, m.in. depresji, choroby afektywnej dwubiegunowej oraz schizofrenii. 

Ból psychosomatyczny – reakcja na stres 

Ból psychosomatyczny jest reakcją fizyczną ciała na emocje, lęk i przewlekły stres, czyli źródłem bólu jest nadmierne napięcie mięśni przykręgosłupowych. Ten rodzaj bólu jest częstszy niż ból psychogenny. 

Nerwica a dolegliwości bólowe 

Pozostaje nam jeszcze kwestia nerwica a ból pleców. Nerwica to inaczej zaburzenia lękowe, które objawiają się silnym lękiem, stresem oraz napięciem. Ból pleców od stresu przy nerwicy ma charakter psychosomatyczny. Zwykle odczuwany jest jako tępy ból i sztywność w odcinku lędźwiowym oraz uczucie kłucia, pieczenia i ucisku między łopatkami.

Objawy bólu pleców wywołanego stresem 

Ból pleców na tle nerwowym może przypominać ból wywoływany problemami z kręgosłupem, co stanowi pewną trudność w jego diagnostyce. Można jednak wskazać na kilka objawów, które są bardziej charakterystyczne dla bólu pleców wywołanego stresem. 

Ból w odcinku szyjnym – kark i barki 

Ból kręgosłupa szyjnego a stres – bardzo często ból jest zlokalizowany w odcinku szyjnym, głównie w okolicy karku, a także barków. Pojawia się wskutek długotrwałego napięcia tego obszaru. Typowa jest sztywność i tępy ból karku od stresu, ból ten promieniuje do głowy (tzw. migrena szyjna).

Ból między łopatkami i odcinek piersiowy 

Ból między łopatkami ze stresu jest wywołany ciągłym napięciem mięśni karku, barków i grzbietu, a także przeciążeniem mięśni międzyżebrowych i piersiowego odcinka kręgosłupa. Ból między łopatkami ze stresu może mieć charakter tępy, czasem promieniuje do mostka. Może mu towarzyszyć uczucie ucisku w klatce piersiowej lub tzw. gula w gardle. 

Ból lędźwiowy i krzyżowy 

Ból kręgosłupa lędźwiowego a stres – częściej ze stresu boli górny odcinek kręgosłupa niż dolny, choć i taki może się pojawić. Wynika on z przewlekłego napięcia mięśni przykręgosłupowych, następuje wtedy niedotlenienie mięśni oraz zwiększone ryzyko stanów zapalnych. Odczuwalny może być tępy, promieniujący do nóg ból, sztywność pleców ze stresu i ograniczenie ruchomości. 

Towarzyszące objawy – sztywność i ograniczenie ruchomości 

W reakcji na stres może wystąpić mechanizm tzw. zamrożenia, czyli przewlekłego usztywnienia – karku i łopatek. Ta sztywność obciąża kręgosłup i ogranicza ruchomość.

Jak rozpoznać, że ból pleców jest ze stresu? 

Ból zawsze jest sygnałem, że dzieje się coś złego. Gdy się pojawia, należy bacznie obserwować swój organizm, a w razie potrzeby należy się zgłosić na konsultację z lekarzem. Na jakie cechy warto zwracać uwagę? 

Brak wyraźnej przyczyny fizycznej 

Typowe dla bólu pleców związanego ze stresem jest to, że nie można rozpoznać żadnej przyczyny fizycznej. W przeprowadzonych badaniach nie widać uszkodzeń i zwyrodnień kręgosłupa, ponadto nie doszło wcześniej do żadnego urazu. 

Nasilenie w okresach stresu 

Wskazówką jest to, że ból psychogenny nasila się w sytuacjach stresowych, w stanach lękowych, w okresach napięcia nerwowego i emocjonalnego. Zazwyczaj słabnie, np. podczas urlopu i po relaksie. 

Stopniowy początek dolegliwości 

W temacie długotrwały, silny stres a ból pleców warto powiedzieć, że ból nie pojawia się nagle. Dolegliwości pojawiają się stopniowo, a wraz z utrzymywaniem się negatywnego działania stresu na organizm i utrwalaniem niekorzystnych zmian, stają się coraz bardziej uciążliwe. 

Kiedy udać się do lekarza? 

Jeśli dotyczy nas problem ból kręgosłupa a stres, warto rozważyć wizytę u specjalisty. Z konsultacją u lekarza nie można zwlekać, gdy ból pleców jest nasilony lub długo się utrzymuje. Zaniepokoić powinny także towarzyszące objawy takie jak np. niedowłady.

Leki i preparaty z apteki na ból pleców ze stresu 

Leki przeciwbólowe to podstawowy środek do walki z bólem. Oczywiście ból pleców od stresu jest wskazaniem do ich stosowania. Do wyboru są środki doustne i miejscowe. 

Leki przeciwbólowe – paracetamol, ibuprofen 

Najpopularniejszymi lekami o działaniu przeciwbólowym są leki z paracetamolem oraz niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, np. ibuprofenem. Zaleca się sięgać po te, które lepiej na nas działają. 

Maści i żele rozluźniające – diklofenak, ketoprofen 

Alternatywą dla tabletek i kapsułek są maści na ból pleców, np. z ketoprofenem lub diklofenakiem. 

Plastry i kompresy rozgrzewające 

W przypadku bólu pleców korzystny efekt może przynieść terapia ciepłem. Można stosować plastry rozgrzewające lub kompresy żelowe podgrzane w gorącej wodzie lub mikrofalówce. W aptekach można też kupić maści rozgrzewające bazujące na roślinnych ekstraktach i olejkach eterycznych. 

Kiedy stosować leki miejscowo, a kiedy doustnie? 

Leki stosowane miejscowo są obciążone mniejszym ryzykiem działań niepożądanych, dlatego najpierw warto sięgnąć po nie. Zazwyczaj przynoszą oczekiwaną ulgę, gdy ból nie jest nadmiernie nasilony. Gdy jednak nie działają wystarczająco mocno, konieczne są leki przeciwbólowe doustne.

Magnez i witaminy w walce ze stresem 

Ważnym wsparciem dla organizmu narażonego na stres są witaminy, składniki mineralne, a także zioła – zwłaszcza adaptogeny.

Magnez – pierwiastek przeciw napięciu 

Magnez działa wyciszająco i uspokajająco na układ nerwowy, a także pomaga zmniejszać poziom kortyzolu. Jest on ważny dla prawidłowej pracy mięśni – umożliwia ich relaksację, przeciwdziała skurczom. 

Witaminy z grupy B na układ nerwowy 

Witaminy z grupy B są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, uczestniczą w produkcji neuroprzekaźników oraz wspomagają utrzymanie równowagi hormonalnej.  Dodatkowo przyczyniają się do zmniejszania napięcia mięśniowego. W kontekście ból pleców a stres najważniejsza jest witamina B6, witamina B12, witamina B1 i witamina B3. 

Ashwagandha i adaptogeny 

Adaptogeny to grupa roślin, które pomagają zwiększać odporność organizmu na stres, a także umożliwiają utrzymanie homeostazy organizmu. Gdy narażeni jesteśmy na stres, warto wypróbować suplementy diety zawierające ekstrakty np. z ashwagandhy, żeń-szenia, różeńca górskiego. 

Kompleksy na stres i zmęczenie

Bardzo dobre efekty daje łączenie różnych składników, które wspierają swoje działanie. Rekomendowane jest, aby razem stosować magnez i witaminy z grupy B. Również witamina D dobrze się sprawdzi w połączeniu z magnezem. Wspomaga ona pracę mięśni, a także poprawia nastrój (uczestniczy w produkcji serotoniny). Na stres można stosować ziołowe leki uspokajające z melisą, lawendą, rumiankiem, kozłkiem lekarskim i chmielem. 

Jak leczyć ból pleców wywołany stresem? 

Pojawiający się ból pleców na tle nerwowym wymaga podjęcia odpowiednich działań. Doraźną pomocą są oczywiście leki przeciwbólowe – doustne lub miejscowe. Trzeba jednak pamiętać, że żadne tabletki i maści na ból pleców nie zapewnią trwałego rozwiązania. Pomogą złagodzić dolegliwości, ale żeby się ich pozbyć, trzeba holistycznego podejścia łączącego m.in. ćwiczenia rozluźniające i techniki relaksacyjne. 

Techniki relaksacyjne – medytacja, joga 

Leczenie przyczynowe polega na redukcji stresu. Jedną z najskuteczniejszych metod są ćwiczenia oddechowe. Polegają one na wykonywaniu głębokiego oddychania przeponowego. Korzystne efekty przynosi medytacja, joga, oraz trening uważności, czyli mindfulness. Można też spróbować treningu Jacobsona, który polega na napinaniu i rozluźnianiu poszczególnych mięśni, dzięki czemu ciało uczy się relaksować. 

Ćwiczenia rozciągające i rozluźniające 

Ruch powoduje uwalnianie endorfin, co pomaga zmniejszać stres. Nie można więc zaniedbywać codziennej aktywności fizycznej. Ponadto bardzo ważne są ćwiczenia rozciągające i rozluźniające, wiele takich zestawów można znaleźć na zajęciach z jogi i pilatesu. 

Masaże i fizjoterapia 

Napięcie mięśni od stresu można zniwelować z pomocą specjalistów. Warto się umówić na profesjonalny masaż relaksujący, można też skorzystać z konsultacji z fizjoterapeutą. W ostatnim czasie popularnością cieszy się osteopatia, suche igłowanie i neuromodulacja. 

Psychoterapia i terapia poznawczo-behawioralna

Czasem stres tkwi bardzo głęboko i nie można sobie z nimi poradzić samodzielnie. Psychoterapia może wtedy pomóc przepracować problemy emocjonalne lub psychiczne. Przy nerwicy i przewlekłym stresie najczęściej stosuje się terapię poznawczo-behawioralną. 

Jak zapobiegać bólom pleców ze stresu? Profilaktyka 

Ból pleców od stresu może być bardzo uciążliwy i znacząco utrudnia normalne funkcjonowanie, dlatego warto wprowadzić kilka zmian w codziennym życiu. Pomogą one ograniczyć wpływ stresu na organizm oraz pomogą zadbać o ciało. 

Zarządzanie stresem na co dzień 

Każdego dnia jesteśmy narażeni na stres związany z pracą, życiem rodzinnym, sytuacją finansową i wieloma innymi rzeczami. Nie jest łatwo żyć pod tak dużą presją, dlatego warto przestrzegać kilku zasad, które pomogą zarządzać stresem. Należy dbać o dobrą organizację czasu i ustalać priorytety, jednocześnie trzeba planować czas na wypoczynek i sen. Niezwykle ważna jest regularna aktywność fizyczna oraz ćwiczenia oddechowe i inne techniki relaksacyjne. 

Regularna aktywność fizyczna 

Endorfiny poprawiają samopoczucie, zmniejszają napięcie i stres, najłatwiej można zapewnić sobie wzrost endorfin, poprzez ruch. Każda aktywność fizyczna jest dobra, nieważne czy wybierzemy bieganie na bieżni, jogging po parku, pływanie, jazdę na rowerze, czy po prostu zwykłe spacery. Istotne jest to, aby ruch był regularny. 

Odpowiednia postawa i ergonomia 

Niewłaściwa postawa przy pracy, np. podczas długotrwałego siedzenia przy biurku prowadzi do napięcia mięśni pleców i szyi. Ważne jest zatem, aby zadbać o ergonomię miejsca pracy – polecane jest krzesło ze wsparciem odcinka lędźwiowego, a także właściwe ustawienie monitora. Należy pamiętać, że podczas pracy trzeba robić częste przerwy, w czasie których powinno się wykonywać proste ćwiczenia rozciągające. 

Sen i regeneracja

Przebodźcowany organizm będący pod presją potrzebuje czasu na regenerację. Mimo napiętego grafiku trzeba zawsze wygospodarować chwilę na relaks i wypoczynek, aby móc się wyłączyć i „zresetować”. Ponadto trzeba zadbać o odpowiednią ilość snu i o jego jakość. Jednym ze sposobów na to, aby sen był lepszy, jest zakup wygodnego materaca, który zapewnia wsparcie dla kręgosłupa oraz ergonomicznej poduszki.Stres może wywoływać objawy w postaci bólu pleców. Zazwyczaj pojawia się uciążliwe napięcie mięśni oraz sztywność. Ból z czasem może być coraz silniejszy, dlatego bardzo ważne jest, aby zacząć działać. Zalecane są różnego rodzaju techniki relaksacyjne i ćwiczenia rozciągające, które pomogą ograniczyć wpływ stresu i poprawią kondycję mięśni.