Dlaczego drętwieją palce u rąk? Możliwe przyczyny i kiedy zgłosić się do lekarza

mgr farm. Jarosław Buczarski

Kiedy drętwienie palców u rąk jest niegroźne?

Drętwienie palców u rąk jest niegroźne, gdy pojawia się po ucisku lub długotrwałym zgięciu ręki i mija w ciągu kilku minut po zmianie pozycji. Uciśnięty nerw na chwilę przestaje prawidłowo przewodzić sygnały, a po odciążeniu wraca do normy, czemu często towarzyszy przejściowe mrowienie. Podobnie bywa na mrozie – wychłodzone palce drętwieją i odzyskują czucie po ogrzaniu.

Niepokojące jest natomiast drętwienie, które:

Najczęstsze przyczyny drętwienia palców u rąk

Najczęstsze przyczyny drętwienia palców u rąk to ucisk nerwów obwodowych, zmiany w kręgosłupie szyjnym, niedobory witamin, cukrzyca oraz zaburzenia krążenia. Wskazówką bywa to, kiedy objaw się pojawia i których palców dotyczy.

Ucisk nerwu podczas snu lub w niewygodnej pozycji

Drętwienie palców u rąk w nocy najczęściej wynika ze spania na ręce, z ręką pod głową lub z mocno zgiętym nadgarstkiem albo łokciem. Ucisk nerwu łokciowego przy opieraniu łokcia o biurko czy podczas długich rozmów telefonicznych wywołuje z kolei mrowienie małego palca. Takie dolegliwości mijają po zmianie pozycji, a jeśli wracają mimo to, warto poszukać innej przyczyny.

Zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka to ucisk nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka i jedna z najczęstszych przyczyn przewlekłego drętwienia. Typowo obejmuje kciuk, palec wskazujący, środkowy i część serdecznego, nasila się w nocy i nad ranem, a ulgę przynosi potrząśnięcie dłonią. Częściej dotyczy kobiet, osób wykonujących powtarzalne ruchy nadgarstkiem, np. w pracy przy komputerze, kobiet w ciąży oraz chorych na cukrzycę i niedoczynność tarczycy.

Objawy, diagnostykę i leczenie omówiliśmy w artykułach czym jest zespół cieśni nadgarstka i jak go rozpoznać oraz ból palców u rąk przy zginaniu.

Zwyrodnienia i dyskopatia odcinka szyjnego kręgosłupa

Zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatia odcinka szyjnego mogą uciskać korzenie nerwowe, z których wychodzą nerwy kończyny górnej. Drętwieniu palców towarzyszy wtedy zwykle ból karku promieniujący do barku i ramienia, nasilający się przy ruchach głowy, a objawy dotyczą najczęściej jednej ręki. Gdy drętwieją palce u prawej ręki, a jednocześnie boli bark, pomocny może okazać się artykuł ból prawego barku i drętwienie prawej ręki. Diagnostykę prowadzi neurolog lub ortopeda, często z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego.

Niedobór witaminy B12 i innych składników

Witamina B12 jest niezbędna do budowy osłonek nerwów, a jej niedobór może wywoływać symetryczne mrowienie i drętwienie opuszków palców u rąk i stóp, a także zmęczenie i niedokrwistość. Szczególnie narażone są:

• osoby na diecie wegańskiej;
• seniorzy i osoby z zanikowym zapaleniem błony śluzowej żołądka;
• chorzy przyjmujący długotrwale metforminę lub leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego;
• osoby nadużywające alkoholu.

Na pracę nerwów wpływają także inne witaminy z grupy B, magnez i wapń. Co ważne, nadmiar witaminy B6 przyjmowanej długo w wysokich dawkach również może uszkadzać nerwy.

Dlatego niedobór należy najpierw potwierdzić badaniem krwi, a dopiero potem sięgnąć po witaminy z grupy B czy preparaty magnezu, stosowane zgodnie z ulotką i po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Cukrzyca i neuropatia obwodowa

Przewlekle podwyższony poziom glukozy uszkadza drobne nerwy i naczynia, prowadząc do neuropatii cukrzycowej. Zaczyna się ona zwykle od stóp, a dopiero później obejmuje dłonie – objawy układają się symetrycznie, jak „rękawiczki i skarpetki”, i obejmują m.in. drętwienie końcówek palców u rąk, pieczenie i osłabienie czucia. Jeśli dodatkowo zauważasz mrowienie i uczucie zimna w nogach, wzmożone pragnienie czy częste oddawanie moczu, warto oznaczyć glukozę – więcej przeczytasz w artykule jak rozpoznać cukrzycę typu 2.

U osób już leczonych kluczowa jest dobra kontrola glikemii i regularne przyjmowanie leków na cukrzycę zgodnie z zaleceniami lekarza.

Zaburzenia krążenia i objaw Raynauda

Objaw Raynauda to napadowy skurcz drobnych tętnic palców, wywoływany przez zimno lub stres. Palce najpierw bieleją, potem sinieją, a po ogrzaniu czerwienieją, czemu towarzyszą drętwienie i ból. Postać pierwotna występuje głównie u młodych kobiet i zwykle jest niegroźna, natomiast wtórna może towarzyszyć chorobom tkanki łącznej, np. twardzinie, dlatego nowy objaw u osób po 30. roku życia wymaga diagnostyki. Pomagają ciepłe rękawiczki, unikanie gwałtownych zmian temperatury i rzucenie palenia.

Co oznacza drętwienie konkretnych palców?

To, które palce drętwieją, pomaga wstępnie wskazać nerw lub korzeń nerwowy, którego dotyczy problem, jednak ostateczną przyczynę ustala lekarz, często po badaniu przewodnictwa nerwowego (ENG). Orientacyjnie:

Drętwienie palców u lewej ręki najczęściej ma te same, niegroźne przyczyny co po prawej stronie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy towarzyszą mu ból lub ucisk w klatce piersiowej, duszność i poty – wtedy może być objawem zawału i wymaga natychmiastowego wezwania pomocy. Z kolei drętwienie i puchnięcie palców u rąk pojawia się m.in. w ciąży, przy zatrzymywaniu wody, w reumatoidalnym zapaleniu stawów czy przy zbyt ciasnym pierścionku, a nagły obrzęk jednej ręki wymaga pilnej oceny lekarskiej.

Jak łagodzić drętwienie palców na co dzień?

Drętwienie palców łagodzi się przede wszystkim, usuwając jego przyczynę – nie istnieją uniwersalne leki na drętwienie palców u rąk, a preparaty dobiera się do rozpoznania. Na co dzień pomagają:

Suplementację warto rozważać wyłącznie po potwierdzeniu niedoboru badaniem krwi, a przy przewlekłym bólu neuropatycznym lekarz może zalecić leki na receptę. W razie wątpliwości, co wybrać, porozmawiaj z farmaceutą i przeczytaj ulotkę.

Kiedy drętwienie palców wymaga wizyty u lekarza, a kiedy wezwania pogotowia?

Drętwienie palców wymaga wizyty u lekarza, gdy jest przewlekłe lub nawracające, natomiast nagłe, jednostronne drętwienie z innymi objawami neurologicznymi wymaga natychmiastowego wezwania pomocy pod numerem 112.

Umów się do lekarza, jeśli:

• drętwienie utrzymuje się dłużej niż kilka dni lub regularnie wraca, np. co noc;
• słabnie siła chwytu, upuszczasz przedmioty lub zauważasz zanik mięśni u podstawy kciuka;
• objawy obejmują obie ręce albo ręce i stopy;
• towarzyszy im ból karku promieniujący do ręki;
• chorujesz na cukrzycę, nadużywasz alkoholu lub przyjmujesz leki mogące uszkadzać nerwy.

Natychmiast dzwoń pod 112, jeśli drętwienie:

• pojawiło się nagle po jednej stronie ciała i obejmuje twarz, rękę lub nogę;
• towarzyszą mu opadnięcie kącika ust, zaburzenia mowy, widzenia lub równowagi;
• łączy się z bólem w klatce piersiowej, dusznością i potami;
• wystąpiło po urazie głowy lub kręgosłupa.

Nawet jeśli objawy ustąpią po kilku minutach, mogą świadczyć o przebytym mikroudarze, który zapowiada pełnoobjawowy udar i wymaga pilnej oceny. Warto poznać zasady, jakimi kieruje się pierwsza pomoc przy udarze, a ponieważ głównym czynnikiem ryzyka udaru jest nadciśnienie, dobrze regularnie kontrolować ciśnienie w domu – sprawdzą się w tym ciśnieniomierze naramienne.

Autor wpisu: mgr farm. Jarosław Buczarski Farmaceuta z wykształcenia i zamiłowania, zwolennik rozszerzonej opieki farmaceutycznej. Zainteresowania: medycyna, chemia leków, zdrowie, opieka farmaceutyczna.