Jakie są najczęstsze przyczyny impotencji?

mgr farm. Jarosław Buczarski

Impotencja, czyli zaburzenia erekcji to coraz częstszy problem. Mogą one być spowodowane licznymi przyczynami. Od razu trzeba powiedzieć, że wiele z nich związanych jest ze stylem życia współczesnego mężczyzny i chorobami cywilizacyjnymi, co prawdopodobnie ma wpływ na to, że skala tego zjawiska jest tak duża. Jakie są najczęstsze przyczyny impotencji? 

Spis treści:

• Czym jest impotencja i jak się objawia?
• Przyczyny organiczne impotencji
• Zaburzenia hormonalne jako przyczyna impotencji
• Przyczyny neurologiczne impotencji
• Czynniki psychologiczne i psychiczne
• Leki i substancje wpływające na potencję
• Styl życia i czynniki środowiskowe
• Wiek i naturalne zmiany w organizmie

Czym jest impotencja i jak się objawia? 

Impotencja u mężczyzn, czyli zaburzenia erekcji (zaburzenia wzwodu) to zgodnie z definicją niezdolność do uzyskania lub utrzymania erekcji wystarczającej do satysfakcjonującego stosunku płciowego. Zaburzenia te mogą przybierać różne formy dysfunkcji seksualnych i różnie się objawiać. Może to być: 

• brak erekcji – mimo podniecenia seksualnego nie dochodzi do erekcji lub wzwód jest zbyt słaby (niepełny wzwód)
• trudność w utrzymaniu wzwodu – mimo że dochodzi do erekcji, nie trwa ona na tyle długo, aby odbyć stosunek
• zaburzenia ejakulacji – przedwczesny lub opóźniony wytrysk
• spadek libido – spadek pożądania seksualnego 

Zasadniczo o impotencji można mówić, gdy powyższe objawy utrzymują się lub nawracają, zwykle zaburzenia diagnozuje się, gdy taki stan trwa przez okres przynajmniej 6 miesięcy. 

Zaburzenia erekcji najczęściej pojawiają się około 50. roku życia, choć obecnie pierwsze objawy impotencji obserwuje się u coraz młodszych mężczyzn. Jak stan zdrowia może wpłynąć na sprawność seksualną? Jaką rolę odgrywa styl życia w rozwoju problemów ze wzwodem? 

Przyczyny organiczne impotencji 

Przyczyny zaburzeń erekcji są zróżnicowane. Mogą obejmować zarówno czynniki fizyczne, jak i psychiczne. Uważa się, że w większości przyczyny impotencji mają podłoże organiczne. Są one związane z istniejącymi problemami zdrowotnymi i chorobami przewlekłymi. Zazwyczaj, gdy szuka się przyczyny impotencji u 50-latka, trzeba się przyjrzeć stanowi jego zdrowia. Jakie są najczęstsze powody impotencji? 

Choroby układu krążenia i naczyniowe 

Przyczyny impotencji w wieku 40 lat mogą tkwić w schorzeniach układu sercowo-naczyniowego, takich jak miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia krążenia, choroby serca. Objawem tych chorób może być brak erekcji lub słaba erekcja. Warto wiedzieć, że u wielu mężczyzn zaburzenia erekcji mogą zwiastować rozwój problemów z krążeniem w przyszłości. 

Cukrzyca i jej wpływ na erekcję 

W przebiegu cukrzycy dochodzi do uszkadzania nerwów (neuropatia cukrzycowa) oraz naczyń krwionośnych (mikroangiopatia lub makroangiopatia), w konsekwencji u mężczyzn może dochodzić do problemów z przepływem krwi do prącia oraz do zaburzenia erekcji. 

Nadciśnienie tętnicze 

Wysokie ciśnienie tętnicze wpływa na uszkadzanie naczyń krwionośnych, co utrudnia dopływ krwi do członka. Nadciśnienie tętnicze może powodować także spadek libido. 

Miażdżyca i zaburzenia przepływu krwi 

Miażdżyca to choroba, w przebiegu której dochodzi do zwężenia naczyń krwionośnych, przez co przepływ krwi do prącia jest ograniczony. Ponadto schorzenie uszkadza śródbłonek naczyń, tym samym zaburza produkcję tlenku azotu – składnik ten jest niezbędny dla prawidłowego rozkurczu naczyń i do wystąpienia erekcji. 

Otyłość i zespół metaboliczny 

Jak wygląda zależność – otyłość a impotencja? Otyłość i powiązany z nią zespół metaboliczny (m.in. zaburzenia gospodarki węglowodanowej, dyslipidemia) stanowią potencjalne przyczyny zaburzeń erekcji. Zwiększają one ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, a ponadto wywołują stres oksydacyjny. Nadmiar tkanki tłuszczowej może też powodować zaburzenia hormonalne, np. obniża poziom testosteronu i zwiększa poziom kortyzolu (hormonu stresu).

Zaburzenia hormonalne jako przyczyna impotencji 

O hormonach najczęściej mówi się w kontekście kobiecych problemów zdrowotnych, jednakże trzeba pamiętać, że nieprawidłowości w stężeniu różnych hormonów mają negatywny wpływ również na płeć męską, skutkiem tego może być m.in. impotencja u mężczyzn. 

Niski poziom testosteronu 

Jako główne powody impotencji można wskazać niski poziom testosteronu (hipogonadyzm). Ten hormon męski ma ogromne znaczenie dla utrzymania popędu seksualnego oraz prawidłowej erekcji, przy jego niedoborze mogą pojawić się problemy z uzyskaniem lub utrzymaniem wzwodu. 

Zaburzenia tarczycy 

Warto też zwrócić uwagę na hormony tarczycy. Objawy impotencji mogą występować przy nadczynności i niedoczynności (częściej) tego gruczołu. Zaburzenia poziomu hormonów tarczycy wpływają m.in. na wzrost prolaktyny. 

Podwyższona prolaktyna 

W przypadku hiperprolaktynemii dochodzi do obniżenia stężenia testosteronu, co zaś może sprzyjać zaburzeniom erekcji, problemom z wytryskiem i osłabieniu libido. 

Inne zaburzenia endokrynologiczne 

Estrogeny to żeńskie hormony płciowe, jednak występują one także u mężczyzn i w dodatku pełnią niezwykle ważne funkcje, są kluczowe m.in. dla utrzymania prawidłowej płodności i funkcji seksualnych. Jeśli nastąpi wzrost estradiolu u mężczyzny, może dojść do zaburzenia mechanizmu erekcji i obniżonego libido.

Przyczyny neurologiczne impotencji 

Nie mniej poważne niż choroby układu sercowo-naczyniowego są neurologiczne przyczyny impotencji. Brak erekcji w tym przypadku jest skutkiem głównie uszkodzeń nerwów i zaburzenia uwalniania tlenku azotu, który jest neuroprzekaźnikiem odpowiedzialnym za rozluźnianie mięśni gładkich ciał jamistych i za napływ krwi do członka. 

Uszkodzenia nerwów obwodowych 

Słaba erekcja może być związana z uszkodzeniem nerwów obwodowych – głównie nerwów związanych z układem autonomicznym. Do niszczenia tych struktur może prowadzić m.in. cukrzyca, niedobory witamin oraz alkoholizm. 

Nerwy te kontrolują przebieg wielu procesów, w tym przepływ krwi do prącia. Jeśli są uszkodzone, osiągnięcie erekcji może być utrudnione. Dodatkowo mogą występować zaburzenia czucia, przez które pojawiają się problemy z osiągnięciem pobudzenia seksualnego. 

Neuropatia cukrzycowa 

Neuropatia cukrzycowa to powikłanie cukrzycy. Wskutek długotrwale utrzymującego się wysokiego poziomu glukozy w organizmie dochodzi co uszkodzenia nerwów, także nerwów, które odpowiadają za przekazywanie sygnałów do prącia. 

Urazy kręgosłupa i miednicy 

U niektórych mężczyzn przyczyna impotencji to uraz – kręgosłupa (np. w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, piersiowo-lędźwiowym) lub miednicy. Wskutek takiego urazu uszkodzeniu ulegają nerwy, a także naczynia krwionośne. W zależności od stopnia uszkodzeń zaburzenia erekcji mogą objawiać się np. jako brak erekcji lub problemy z wytryskiem. Nierzadko dochodzi też do straty czucia w obszarach erogennych. 

Choroby neurodegeneracyjne 

Problemy z erekcją są jednym z objawów chorób neurodegeneracyjnych jak np. stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona lub choroba Alzheimera.

Czynniki psychologiczne i psychiczne 

Przyczyny impotencji w młodym wieku mają często swoje źródło w problemach psychicznych lub emocjonalnych, kluczowy jest zwłaszcza związek – depresja a potencja. W dużej części problemy te są spowodowane pędem życia i ciągłą presją, choć u niektórych mężczyzn przyczyna impotencji leży w przebytych traumach. 

Warto wiedzieć, że w przypadku czynników psychogennych preparaty na potencję są wyłącznie doraźnym rozwiązaniem, aby trwale usunąć przyczynę, trzeba zgłosić się po pomoc psychologiczną. 

Stres i przemęczenie 

W obecnych czasach stres stanowi jeden z elementów codziennego życia. Ma on ogromny wpływ na wiele aspektów funkcjonowania organizmu mężczyzny. Jeśli mowa o problemie stres a impotencja, to faktycznie może on wywoływać kłopoty z erekcją – z jej osiągnięciem i utrzymaniem. Również przemęczenie utrudnia mężczyznom odbycie satysfakcjonującego stosunku seksualnego. 

Depresja i zaburzenia lękowe 

U mężczyzn zmagających się z depresją, obniżonym nastrojem lub zaburzeniami lękowymi dość typowymi objawami są problemy z erekcją. W przypadku depresji mężczyzna może mieć obniżone libido, dodatkowo wskutek braku energii najzwyczajniej nie ma motywacji do podejmowania aktywności seksualnej. Przez podwyższony kortyzol wynikający ze stresu i lęku dochodzi do spadku testosteronu i do zwężenia naczyń krwionośnych, co utrudnia uzyskanie erekcji. 

Lęk przed niepowodzeniem seksualnym 

Zaburzenia wzwodu mogą być spowodowane lękiem przed niepowodzeniem seksualnym. Gdy mężczyzna stresuje się i obawia tego, że nie będzie w stanie zaspokoić swojej partnerki, następuje u niego wzrost kortyzolu i adrenaliny, co nie sprzyja uzyskaniu silnej erekcji. Ponadto strach przed porażką powoduje blokadę, co nie tylko upośledza mechanizm erekcji, ale i osłabia podniecenie i libido. Niestety w tej sytuacji tworzy się błędne koło – lęk przed współżyciem i niepowodzeniem utrudnia erekcję, zaś jej brak nasila lęk. 

Problemy w związku 

Inną sytuacją, w której często obserwuje się schemat błędnego koła, jest kryzys w związku. Brak komunikacji, kłótnie, napięcia i poczucie winy mogą wpływać na impotencję u mężczyzny i spadek libido, jednocześnie problemy z erekcją mogą tworzyć i napędzać problemy między partnerami. 

Traumy i doświadczenia z przeszłości 

Przyczyny impotencji u 30-latka lub 50-latka mogą być spowodowane negatywnymi doświadczeniami z przeszłości, a także poważnymi traumami jak np. przemoc seksualna, fizyczna, emocjonalna, zaniedbania w dzieciństwie, złe doświadczenia z wcześniejszych związków. Ich pokłosiem zazwyczaj jest niska samoocena, problemy z bliskością, brak zaufania, lęk przed intymnością, lęk przed współżyciem oraz zaburzenie erekcji.

Leki i substancje wpływające na potencję

Warto mieć na uwadze, że niepełny wzwód lub całkowity brak erekcji to mogą być skutki uboczne stosowania niektórych leków, np. leków na żołądek i leków antyandrogenowych. Ponadto różnego rodzaju używki również nie pozostają bez wpływu na potencję. 

Leki na nadciśnienie 

Na początek trzeba omówić kwestię – leki na nadciśnienie a potencja. Leki z tej grupy, które mogą powodować zaburzenia potencji, to głównie beta-blokery i diuretyki. Są one uznawane za leki starszej generacji, leki na nadciśnienie nowszej generacji raczej nie wywołują takiego skutku ubocznego. 

Antydepresanty i leki psychiatryczne 

Również mężczyźni leczący się psychiatrycznie muszą być przygotowani na to, że mogą się u nich pojawić problemy z erekcją. Takie niepożądane działanie mają trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny oraz benzodiazepiny, a ponadto leki przeciwpadaczkowe, przeciwpsychotyczne i przeciwhistaminowe (wykorzystywane w lekach nasennych). 

Sterydy anaboliczne 

Należy przestrzec przed stosowaniem sterydów anabolicznych. Mogą one wpływać na kurczenie się jąder, na zaburzenie erekcji, a z czasem mogą prowadzić nawet do niepłodności. 

Alkohol i używki 

Problemy z osiągnięciem erekcji mogą pojawiać się u mężczyzn po spożyciu nadmiernej ilości alkoholu oraz po zażyciu narkotyków – marihuany lub kokainy. Jeśli chodzi o kwestię alkohol a potencja, to trzeba powiedzieć, że ta substancja zaburza krążenie, przyczynia się do spadku testosteronu i osłabia odczuwanie bodźców seksualnych, co może spowodować, że mężczyzna będzie miał np. niepełny wzwód. Ponadto nadużywanie i długotrwałe spożywanie alkoholu może doprowadzić do tzw. impotencji alkoholowej. 

Papierosy i nikotyna 

Mówiąc o substancjach zaburzających erekcję, nie można przemilczeć kwestii palenie a potencja. Zawarta w papierosach nikotyna oraz inne szkodliwe substancje uszkadzają naczynia krwionośne i upośledzają krążenie, co może mieć wpływ na sprawność seksualną.

Styl życia i czynniki środowiskowe 

Prowadzony styl życia ma ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, w tym również dla utrzymania satysfakcjonującego życia seksualnego. Do głównych „grzechów” nagminnie popełnianych przez mężczyzn w różnym wieku zalicza się: 

• niezdrową dietę, bogatą w tłuszcze, cukry, przetworzone produkty
• siedzący tryb życia
• brak regularnej aktywności fizycznej
• stosowanie używek
• zaniedbywanie odpoczynku, przemęczenie
• brak snu
• zaniedbywanie badań profilaktycznych 

Czynniki te mogą przyczyniać się do rozwoju chorób, w przebiegu których zachodzą zmiany mające wpływ na występowanie problemów ze wzwodem. Dodatkowo należy wspomnieć o tym, że jako środowiskowe przyczyny impotencji wymienia się także ekspozycję na zanieczyszczenia środowiska, metale ciężkie, czy też na promieniowanie jonizujące.

Wiek i naturalne zmiany w organizmie 

Szacuje się, że ponad połowa mężczyzn po 60. roku życia ma zaburzenia erekcji o różnym stopniu nasilenia. Główne przyczyny impotencji u 60-latka to oczywiście naturalne zmiany, które zachodzą w organizmie z wiekiem. Mowa m.in. o spadku poziomu testosteronu, zmniejszeniu ilości kolagenu, pogorszeniu elastyczności mięśni i naczyń krwionośnych. Ponadto wraz z wiekiem mężczyźni mają coraz więcej problemów zdrowotnych. 

Co zrobić, gdy pojawiają się pierwsze objawy impotencji? Najlepiej po prostu zgłosić się do lekarza, Trzeba mieć świadomość, że takie zaburzenia mogą mieć różne przyczyny, mało tego w większości przypadków stwierdza się wieloczynnikowe podłoże, np. współistnienie chorób, zaburzeń hormonalnych i przyczyn związanych z niehigienicznym stylem życia. Leczenie impotencji może więc wymagać nie tylko leków, ale i innych działań, np. zmian w diecie lub psychoterapii.

Autor wpisu: mgr farm. Jarosław Buczarski Farmaceuta z wykształcenia i zamiłowania, zwolennik rozszerzonej opieki farmaceutycznej. Zainteresowania: medycyna, chemia leków, zdrowie, opieka farmaceutyczna.